Zondag 20/09/2020

wetenschap

Nephuid uit slim biomateriaal tovert rimpels en wallen weg

Beeld thinkstock

Een smeersel dat je rimpels en wallen in enkele seconden doet verdwijnen. Wat veel crèmes leugenachtig beloven, is een team biotechnologen gelukt met een smeerbare 'tweede huid die tien jaar van je gezicht haalt. "Ingenieus", reageren collega's. Maar niet echt iets voor de Vlaming, meent expert en 'topdokter' Ilan Karavani.

Marlene Dietrich begon er in de jaren veertig mee. Vandaag is het een hoogtechnologische toepassing die in een publicatie in het wetenschappelijk vakblad Nature Materials bejubeld wordt. De tijdelijke facelift. La Dietrich liet haar ouder wordende huid strak spannen door aan haar assistentes te vragen haarspelden rond plukjes haar te draaien en die dan heel erg strak vast te pinnen, soms tot bloedens toe.

Ondertussen doen beroemdheden iets minder pijnlijks maar gelijkaardigs met speciale facelift-kleefband. Daarmee spannen ze hun huid aan. De kleefband plakt achter de oren en je moet hem combineren met een gepast kapsel om de 'ingreep' onzichtbaar te houden. Soms komt er een pruik aan te pas. Vooral in de Verenigde Staten is het een hit. Neveneffecten zijn er niet. Al is niet onderzocht hoe deprimerend het is wanneer je 's avonds de tape weer weghaalt en het geheel opnieuw in zijn oude vermoeide plooi zakt.

Op basis van dat idee lanceerde Rox Anderson, professor dermatologie aan Harvard Medical School, tien jaar geleden het voorstel om die huis-tuin-en-keukenaanpak te vervangen door een volledige biotechnologische 'steunkous' voor het gezicht. Dat bedacht Anderson toen hij benaderd werd door Living Proof, een Amerikaans bedrijf dat in haarproducten doet.

Bang voor facelift

Al enkele jaren zijn die producten, aangeprezen door Friends-actrice en kapselcoryfee Jennifer Aniston, een succes. Cruciaal ingrediënt zijn polymeren, molecules die bestaan uit een sequentie van meerdere identieke of soortgelijke delen die aan elkaar zijn gekoppeld en allerlei eigenschappen zoals meer elasticiteit kunnen opleveren.

"Zouden we niet eens iets met de elasticiteit van de huid proberen?" zo opperde Anderson aan de CEO's van Living Proof. "Wanneer we ouder worden, rimpelt ze en gaat ze hangen. Kun je met polymeren niet ook de natuurlijke elasticiteit van de huid herstellen?" vroeg Anderson zich af. Het idee voor een soort steunkous voor het gezicht was geboren.

Om de veel te strakke kapsels en klevers te vervangen, of om mensen die bang waren voor een echte facelift te kunnen bedienen, ging de dermatoloog samen met zijn collega Barbara Gilchrest op zoek naar een geschikte polymerentoepassing. Die moest onzichtbaar, elastisch en sterk zijn, en je eigen huid erdoorheen laten ademen.

Samen met materiaalwetenschapper Robert Langer van het gerenommeerde Massachusetts Institute of Technology (MIT) - een man met meer dan 1.100 patenten op zijn naam - kwamen ze in 2014 met een gel die een 'tweede huid' vormt en wallen en rimpels wegtrekt. Dat bleek geen onverdeeld succes. Living Proof verkocht het product, maar de kritiek van consumenten luidde dat 500 euro voor zeven weken te duur was en dat de tweede huid al na vijf uur begon af te brokkelen.

Te duur

De onderzoekers trokken opnieuw het laboratorium in. Ze veranderden verschillende componenten in de moleculaire kettingen en de chemische samenstelling. Na testen met honderden siliconenverbindingen komen ze nu met een tweede huid die in twee stappen wordt aangebracht. Eerst een vloeibaar doorzichtig laagje polymeren, namelijk siloxanes of soliciumkristallen, en daarop een melkachtige substantie die van de eerste laag een vast, stevig geheel maakt. De nephuid die zo ontstaat, verstevigt de echte huid, trekt rimpels glad en wallen weg. Ook ziet de huid er elastisch uit. De Amerikaanse nieuwszender NBC heeft het over 'een facelift in een flesje'.

Wanneer de laagjes drogen, krimpen ze zo'n 10 procent, waardoor de huid en dus ook rimpels opspannen. In cosmetische tests vervaagden wallen met 40 procent voor 24 uur. Ook bleek dat de barrière die de deels doorlaatbare huid vormt, ruim een vijfde van het vochtverlies van de huid tegengaat.

In proeven lieten de onderzoekers 170 vrijwilligers sporten, door stortbuien lopen en zelfs zwemmen met de huid, om na te gaan of er loslaatverschijnselen, irritaties of allergische reacties optraden. Dat blijkt niet zo te zijn, zo schrijven ze in Nature Materials. Ook is het verjongende effect objectief zichtbaar en blijft de laag zelfs na grondig wassen een etmaal zitten. Aan het eind van de dag is de tweede huid weer gemakkelijk los te maken met een afneemvloeistof.

Bovendien kunnen de ontwerpers de doorlaatbaarheid variëren door de samenstelling van de smeersels wat te wijzigen. "Dit is een technologisch platform voor allerlei toepassingsgebieden", stelt hoofdonderzoeker Langer. "Eén gebied vormen de cosmetica, waar je ons product kunt gebruiken om de bestaande huid te verstevigen." Dat is dan wel tijdelijk, want het gaat hier om transparante make-up, niet om een middel dat de strijd aangaat met wallen en rimpels.

Een andere toepassing is als middel om medicijnen aan te brengen en vooral op hun plaats te houden.

Mensen met eczeem, psoriasis en andere huidaandoeningen moeten nu soms met kleefband medicijnen op hun plaats houden, wat doorgaans een heel gedoe is. Een plaatselijke variant van de nephuid kan een veel elegantere oplossing bieden en de aandoening ook maskeren, zo voeren de onderzoekers aan.

Ook zou een extra hydraterende versie een droge huid kunnen tegengaan en varianten die zonnebescherming of medicatie bevatten zouden ook tot de mogelijkheden moeten behoren.

Naargelang de soort toepassing en de plaats op de huid kan de doorlaatbaarheid, dikte, plooibaarheid en duurzaamheid van het smeerbare vel telkens aangepast worden. Een meer doorlaatbare nephuid zou wallen kunnen wegwerken, terwijl een minder doorlaatbare efficiënt een medicijn op zijn plaats kan houden of als barrière zou kunnen dienen tegen vochtverlies.

"Je huid hydrateren wanneer die jeukt heeft maar een erg tijdelijk effect", zegt Gilchrest tegen The New York Times. "En ook zalfjes tegen eczeem blijven maar voor even werkzaam. Deze nephuid kan langer doorwerken." Anderson wijst er voorts op dat ook medicinale crèmes zoals cortisonezalf tegen ontstekingen maar voor 10 procent op de huid blijven zitten. "De rest belandt op kussens en kleren", zegt de dermatoloog, die de medische toepassingen belangrijker acht dan de cosmetische.

Slim materiaal

De cosmetische toepassing komt er zo goed als zeker eerst. De tweede huid bestaat namelijk uit stoffen die in de Verenigde Staten al eerder het keurmerk 'veilig' hebben kregen, dus problemen verwachten ze niet voor de goedkeuring. Voor medisch gebruik moet het team echter ook bewijzen dat de tweede huid werkzaam is tegen ziekten, wat een erg complexe procedure is.

De onderzoekers mikken in ieder geval op zakelijk succes. Hun onderzoeksproject is betaald door Living Proof en het product zelf wordt nu ontwikkeld door een dochterbedrijfje, Olivo Laboratories, dat over de patenten beschikt. Alle auteurs van het onderzoek hebben, net zoals overigens Jennifer Aniston, aandelen in Living Proof.

De eerste commentaren van collega-dermatologen die geen betrokken partij zijn, zijn hoe dan ook vooral lovend. Er is wel nog meer onderzoek nodig, maar dit is een eerste 'briljante', 'ingenieuze' aanzet, zo reageren huidartsen.

"Ze hebben een slim biomateriaal ontworpen dat de eigenschappen van een jonge, gezonde huid in zich weet te verenigen", zo zegt hoogleraar biomedisch ontwerp Gordana Vunjak-Novakovic van Columbia University in The New York Times. "Ze kunnen dit als een soort verbandje over oude en verouderende huid aanbrengen. En met erg gunstig resultaat."

Ook Suzanne Kilmer, dermatoloog aan de Universiteit van California, is enthousiast: "Dit heeft een enorm potentieel."

Twee Belgische experts zijn iets matiger positief. "Een erg interessante toepassing als het gaat om huidaandoeningen, omdat het inderdaad de moeite zou zijn om een onzichtbare film te hebben die medicatie op bepaalde plaatsen vasthoudt. Maar het is wel nog even wachten op nog meer tests", zegt professor dermatologie Jan Gutermuth (VUB). Over het cosmetische succes van de 'steunkous voor het gezicht' zegt hij: "Het lijkt een leuke toepassing voor even, maar ik betwijfel wel of je het elke dag kunt gebruiken."

En dat hangt niet alleen van de kostprijs af, zo stelt Ilan Karavani, dermatoloog en anti-ageing-expert. Er bestaat namelijk al acht jaar een voorloper van de nephuid die door het Amerikaanse bedrijf Leorex onder verschillende namen op de markt wordt gebracht. "Eén toepassing kost 10 euro en gaat enkele uren mee, voor op speciale gelegenheden. Wij verkopen het al een tijdje en het is succesvol, al zijn er twee nadelen. Enkele uren is niet zo lang en je huid kan er ook van gaan uitdrogen", zegt Karavani. Er is met andere woorden marge voor verbetering en die brengen Anderson en co., zo stellen ze in hun publicatie.

Toch denkt Karavani, die Leorex verkoopt en meewerkte aan het product, dat het in onze contreien niet per se een gegarandeerd succes wordt. "Wij merken in onze huidkliniek dat Vlamingen vooral niet voor nep zijn. Er die ene avond veel jonger uitzien dankzij de nephuid, maar de volgende dag weer als jezelf, is iets wat in onze cultuur niet snel aanslaat. De nephuid moet al zodanig evolueren dat ze zeer goed te verdragen is en langer blijft zitten, zodat je ze bijna permanent kunt dragen. Zo vermijd je dat je bij momenten fake overkomt. Die voorwaarden zijn voorlopig niet gegarandeerd."

In de Verenigde Staten is er veel meer potentieel. Karavani: "De Amerikaanse schoonheidscultuur is helemaal anders. Daar trekken vrouwen elkaars nekvel aan om op een foto te poseren en zitten ze er niet mee in om tijdelijk met een veel strakker opgespannen gezicht te verschijnen op feestjes."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234