Donderdag 06/08/2020

Nemen wij dan afscheid van de winter

Rhein II was de titel van de foto van Andreas Gursky. In november 2011 werd hij door veilinghuis Christie's in New York voor 3,2 miljoen euro verkocht en als je 'duurste foto ooit' googelt, kom je bij dat beeld terecht. Hij is gemaakt in 1999. Je ziet een brede band die de Rijn is, gras ervoor, een paadje, de lucht. Symmetrie vooral. En je leest achteraf dat er op de oorspronkelijke foto een fabriek stond en een man die zijn hond uitliet. Gursky gomde ze weg. Dat kan met Photoshop. Zoals er fotografen auto's bij kleven op hun beeld. Ook dat kan. Het beeld, de symmetrie, de symboliek ten goede.

De Hongaarse fotografe Bernadett Szabo zat misschien gewoon in haar appartement toen vorige week alweer vlokken vielen en ze deze bovenstaande foto maakte. In dat weer kun je beter binnen blijven, maar sommige mensen moeten er toch door. Minstens vijf warrige rijvakken ontstaan door bandensporen, er is voorbijgestoken en iemand rijdt op wat voor hem wellicht de linkerstrook moet zijn. De auto staat niet stil, dat zie je aan de ruitenwissers.

Szabo had de auto digitaal kunnen wegvegen, ten behoeve van het lijnenspel alleen. De ritmiek. Je zou een foto krijgen die bijna van de Japanner Hiroshi Sugimoto zou kunnen zijn. Alleen grijs. Alleen sneeuw. Alleen ritmiek. Alleen structuur. Szabo deed het niet. De auto bleef (misschien gomde ze er wel andere weg, maar niks wijst daarop), mooi gekaderd, midden in de eenzaamheid. Een foto in kleur waar alleen zwart-wit overblijft. Die overigens net zo goed een houtskooltekening zou kunnen zijn.

Een van de beroemdste citaten uit de fotografiewereld kwam uit de mond van een Hongaar: "Als je foto's niet goed genoeg zijn, dan stond je er niet dicht genoeg bij." Endre Ernó Friedmann sprak ze uit, maar bijna niemand kent die naam. Wel zijn pseudoniem: Robert Capa. Die, zijn citaat helaas ter wille, stierf nadat hij op 25 mei 1954 in Vietnam op een landmijn stapte. Zijn belang voor de documentairefotografie is bekend, het belang van de Hongaarse school valt evenmin te onderschatten. Brassaï, László Moholy-Nagy, AndrE Kertész, de naar Nederland geëmigreerde Eva Besnyö: allemaal Hongaren.

Zoals Antal Szerb, ook al gestorven, de schrijver die met Reis bij maanlicht een meesterwerk naliet. Daarin het tijdeloze verhaal van de huwelijksreis van Mihaly en Erzsi, waarin de jongeman zijn jonge bruid doelbewust alleen met de trein laat vertrekken. Het begin van een tocht door Italië. Schrijft Szerb: "Aardrijkskunde is het sterkste afrodisiacum dat er bestaat, dacht Mihaly bij zichzelf." Misschien is het wel de liefde die de witte wagen op de foto van Bernadett Szabo door de sneeuw jaagt.

En nemen we met dit beeld dan ook maar afscheid van de winter. Zaterdag rijden renners 'den Omloop'. Ook wel 'het Volkske' genoemd, alle marketing ten spijt. Zaterdag begint de lente.

Elke week vraagt Rik Van Puymbroeck uw aandacht voor een bijzondere foto.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234