Zaterdag 10/12/2022

Neil Young: hersteld en terug met een nieuwe cd 'Prairie Wind'

'Je kunt niet doen alsof je de persoon bent die je dertig jaar geleden was. Mensen die dat proberen, worden banale karikaturen van zichzelf'

'Ik hoop dat Blair niet achter Bush blijft aanlopen'

Hij is woedend over de oorlog in Irak, maar ziet het goede in George Bush. Hij is gepassioneerd door het milieu, maar rijdt met de grootste benzinezuiper op aarde. Neil Young blijft na een carrière van meer dan veertig jaar de meest eigenwijze man in de rock. Na een tumultueus jaar waarin bij de rockster onder meer een hersentumor werd verwijderd, staat Young weer klaar om te doen wat hij het liefste doet: de baan opgaan. Volgende week verschijnt bovendien Prairie Wind, het sluitstuk van de Harvest-trilogie. door Edward Helmore

'Welkom in Fort Blair", zegt Neil Young, en steekt zijn hand uit. Beneden in de hal van The Carlyle Hotel eisen de veiligheidsmensen van de Britse eerste minister te weten wie de al wat oudere, in het zwart geklede hippie-revolutionair is die hier in de lobby staat. Ze zien eruit alsof ze hem elk moment in een wurggreep kunnen nemen. Antiterroristische barricades zijn opgezet buiten het hotel. President Bush is in de stad voor de opening van de Algemene Vergadering van de VN zodat de binnenstad haast volledig stilstaat. Het is modeweek, orkaan Ophelia hangt boven de stad en gisterenavond misten Neil Young en zijn manager, Elliott Roberts, het Rolling Stones-concert in Madison Square Garden omdat ze vastzaten in een verkeersopstopping veroorzaakt door een brandende man die van de brug in de Hudson River sprong. "Dit is echt wel een swingende plek", merkt de zanger droogjes op.

Young, die qua uiterlijk en manier van doen zou kunnen doorgaan voor een rijke boer uit the midwest, is bezig met de promotie van zijn nieuwe plaat, Prairie Wind. Snel geschreven (sommige nummers in minder dan 20 minuten) en live opgenomen met een band in Roy Orbisons vroegere studio in Nashville, is het een verzameling erg persoonlijke, oprechte nummers die ontstaan zijn na de dood van zijn vader, sportverslaggever Scott Young. Ook de confrontatie met zijn eigen sterfelijkheid: in maart, toen hij onwel werd op weg naar een inhuldigingsceremonie van de Rock and Roll Hall of Fame en een spoedoperatie moest ondergaan waarbij in de hersenen een slagadergezwel werd verwijderd.

Of je Neil Young nu het liefst hebt als hij rockt met Crazy Horse in de stijl van 'Ragged Glory', in het van drugs doordrongen utopische nihilisme van 'On the Beach', als de countryrocker van 'After the Goldrush', of, zoals hier, als de singer-songwriter die ballades brengt: Prairie Wind is in elk geval in goed gezelschap van twee van zijn veelal akoestische parels, Harvest en Harvest Moon. De nummers, zegt hij, "gaan over mijn familie, mijn familiegeschiedenis, het leven in het algemeen, wat er op dit moment gebeurt". Op een benefiet voor slachtoffers van de orkaan Katrina dit weekend in Chicago is hij van plan om 'Southern Man' af te stoffen, samen met 'Ohio' zijn meest openlijk politieke, boze nummer. "Ik heb 'Southern Man' al jaren niet meer gespeeld, maar ik ga het spelen omdat ik vind dat het vandaag zinvol is", zegt hij.

In de balzaal van Fort Blair is Youngs woede duidelijk. "We zouden geen oorlog mogen voeren in Irak", zegt hij. "Ik begrijp niet waarom we daar zijn. We gaan waarschijnlijk toch niets winnen en we maken sneller vijanden dan we ze kunnen doden." En, zegt hij, niemand stelt de vragen die je doen nadenken. "Ik zou graag een reporter voor The New York Times zijn of zo en rechtstaan en zeggen: 'Meneer de president, u zegt ons dat we bezig zijn met de bevrijding van Irak, en we hebben die grote ramp gehad in New Orleans. Bangladesh gaf ons 20.000 dollar en dat is heel wat voor hen. Dus hoe zit dat met onze broeders die we bevrijd hebben in Irak? Waar is hun geld? U zegt ons dat we hen aan het bevrijden zijn dus waarom geven zij er niet om? Waarom steunen zij ons niet?'" Young leunt naar voren. "Voor mij is het duidelijk dat ze ons niet steunen omdat ze ons niet mogen. Maar niemand stelt de vragen." In plaats van bestuur voor het volk gelooft Young dat we verwikkeld zijn in een oorlog die wordt uitgevochten tussen twee fundamentalistische religieuze groeperingen. "Degenen die we hebben in dit land en degenen in de bergen van Pakistan, of waar ze ook zijn."

Maar prioriteit is niet de oorlog in Irak ("oorlog is er geweest sinds het begin der tijden dus dat is niet ongewoon"), maar wel wat er aan het gebeuren is met het milieu. "Voor mij is dat nu het belangrijkste verhaal", zegt hij. "Maar de mensen die tegenwoordig landen besturen, besteden alleen aandacht aan handel en politiek. Ze zien niet wat er voor hun ogen gebeurt." In de tijd van Youngs grootvader en overgrootvader waren er nog buffels in de vlakten van Manitoba, op zijn vaders boerderij werd de zon tegengehouden door migrerende Canada-ganzen in de lucht. "Het was fantastisch. Maar nu hebben we dat niet meer. De vogels zijn boodschappers voor de mensheid. Als je naar een horrorfilm kijkt en de vogels vliegen weg, betekent dat dat er iets heel ergs te gebeuren staat. In de natuur, als de vogels uitgedund worden en een heel gebied verlaten, betekent dat iets heel groots. Het is het soort teken dat niet besteed is aan politici. Vroeger flipten de indianen daarover, iedereen flipte."

Een gevoel van ruimte is belangrijk voor de zanger. Het is uiteindelijk wat hij kent. In zijn deel van Manitoba is het zo vlak dat je een graansilo van 100 voet hoog kunt zien van op 60 mijl. "In de stad zijn er te veel mensen en ze hebben te veel macht. In de stad kun je de lucht niet zien. Je kunt de tekens niet zien die je wel ziet als je op het platteland bent, dat dingen aan het veranderen zijn. Ik hoop (over de kwestie van het Kyoto-protocol en klimaatveranderingcontrole, nvdr) dat Blair niet doet wat hij gewoonlijk doet: gewoon achter Bush aan lopen."

Maar zoals altijd met ecologisch engagement ligt de test in iemands daden. Thuis op zijn ranch in het noordwesten rijdt Young met een militaire uitgave van de H-1Hn op benzine, die biodiesel verbrandt die gemaakt is van plantaardige olie. Afhankelijk van met welke oogst de lading brandstof gemaakt is - hij heeft thuis een tank van 500 gallon - ruiken de uitlaatgassen naar soja of brood. Het is niet alleen milieuvriendelijk, het is ook een uitstekende manier om de rijdende intolerante medemens op de zenuwen te werken. "Hij is zo politiek incorrect dat hij perfect is", zegt hij. "Je kunt echt indruk maken. Mensen zien hem aankomen en ze haten hem meteen. Ze denken dat je de vijand bent. Dan rijdt hij voorbij en zien ze 'Biodiesel, Biobrandstof, Go Earth' op de zijkant geschreven en zien ze dat hij waarschijnlijk schoner is dan de wagen waar zij mee rijden."

Net zoals zijn bijnaam, Shakey, impliceert, is Young onvoorspelbaar. Hij is misschien nooit de hippie-pacifist geweest die de hippies wilden dat hij was, noch de typische 'Rockin' in the Free World'-Amerikaan die anderen misschien verlangden. Noch, ondanks zijn status als de peetvader van de grunge, was hij ooit de gedoemde fatalist gesuggereerd door "It's better to burn out than fade away", een zin uit 'Hey Hey My My!'. Hij is vaak verkeerd begrepen, deels omdat hij niet bereid is zich af te maken van mensen met wie hij het niet eens is. "Het absurdste voorbeeld dat ik kan bedenken is George Bush, met wie ik het absoluut oneens ben. Maar hij is een erg standvastige leider met veel toewijding, beslistheid en gevoel. Alleen, hij gaat pal de verkeerde richting uit. Ik zou willen dat mensen die denken zoals ik een leider met zoveel overtuiging hadden." Hij haat het ook om muzikaal in een vakje gestopt te worden. Soms speelt hij met Crazy Horse, soms met Booker T and the MGs, dan weer met een orgel of met de gitaar van Hank Williams. "Ik doe iets tot ik het beu ben. Op een ochtend word ik wakker en heb ik het niet meer voor waar ik mee bezig ben. Ik heb er gewoon de vonk niet meer voor, dus denk ik: oké, ik stop ermee. Dus doe ik iets anders. Als alles wat ik deed hetzelfde was, zou ik me nogal vervelen."

Zijn oude vriend Bob Dylan gaf hem onlangs een exemplaar van Goodbye Babylon, een verzamelbox van gospelmuziek en muziek die aan de basis ligt van country. Young en Dylan groeiden op op minder dan een paar 100 mijl van elkaar op ongeveer hetzelfde moment. Ze luisterden waarschijnlijk naar dezelfde AM radiostations, zagen dezelfde revuevoorstellingen die door het Midwesten reisden. Hij heeft Dylans recente autobiografie aandachtig gelezen. "Het is een interessant gezichtspunt", zegt hij. "Stukken ervan zijn ongelooflijk grappig. Het is heel ironisch. Je weet niet of hij je voor de gek houdt, het allemaal verzint alsof het een van zijn nummers is. Dat is de schoonheid ervan. Het is altijd hetzelfde geweest met Bob. Van het begin tot nu is de kwaliteit van zijn liedjes fantastisch. Hij is een natuurlijke schrijver en vakman, en een weerspiegeling en aanvulling van de geschiedenis van de Amerikaanse muziek."

Young heeft geen plannen om zijn eigen memoires te schrijven. In de plaats daarvan zal het eerste deel van alles wat hij ooit heeft opgenomen - het duurde vijftien jaar om het te verzamelen - uitgebracht worden in de lente. Toch is het nodig om vooruit te gaan. "Je kunt niet doen alsof je de persoon bent die je dertig jaar geleden was", zegt hij. "En wie zou dat willen? Je kunt niet opnieuw creëren wat je al gedaan hebt. De mensen die dat proberen, worden banale karikaturen van zichzelf." In de plaats daarvan probeert hij trouw te blijven aan de muziek. "Zolang je dat doet, blijft ze terugkomen. Zoals een wild dier dat je een keer eten gegeven hebt, zal ze terugkomen om je nog eens te zien. Maar als je haar geen eten meer geeft, en als je niet meer oplet of veel lawaai maakt en haar de stuipen op het lijf jaagt, zal ze dat zeker niet doen." Het zijn zijn familie en dat soort muzikale beheer - bijzonder gevoelig zijn voor zijn gave - dat Neil Young gaande houdt. Is het dan 'burn out' of 'fade away'? Hij zegt: "Je kunt het heel letterlijk nemen, dan betekent het: oké, het is beter om in vlammen uiteen te barsten dan om in de verte te verdwijnen terwijl je iets zinloos doet. Maar aan de andere kant, opbranden kan lang duren."

© The Independent

Prairie Wind verschijnt op 3 oktober bij Reprise en wordt verdeeld door Warner.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234