Zondag 23/02/2020

Neil Finn woont weer alleen

Toen Neil Finn twee jaar geleden de split van Crowded House aankondigde, kwam dat voor de groep zelf nog als de grootste verrassing, maar na een lange bezinningsperiode hebben de leden nu stuk voor stuk een nieuw doel in hun leven gevonden.

Mark Hart maakt tegenwoordig deel uit van Supertramp, Nick Seymour werkt samen met zijn broer aan een nieuwe plaat en Paul Hester presenteert een culturele televisieshow in Melbourne, waar onlangs ook de eerste solo-cd van Neil Finn werd voorgesteld.

Aanvankelijk fluisterde men dat de gewezen House-bewaarder zich op het plagerig getitelde Try Whistling This zou verdiepen in triphop en dance, maar nu de elpee er eenmaal is, blijkt de koerswijziging lang niet zo drastisch als voorspeld. Hoewel Finn experimenteerde met samplers en drummachines, blijven zijn nummers al na luttele seconden herkenbaar; bezit hij nog steeds de gave om eenvoudige, melodieuze popsongs te schrijven in de traditie van Lennon & McCartney. Het duurt een paar luisterbeurten voor de nummers helemaal tot hun recht komen, zo vindt ook Finn. "Het is een groeiplaat. Ik heb voor het eerst een aantal vreemde wendingen in de liedjes gestopt, waardoor je er als luisteraar even moet aan wennen, maar wie doorzet, wordt voor zijn moeite beloond."

Dit had zogezegd je triphopelpee moeten worden, maar daar vind ik eerlijk gezegd weinig sporen van terug.

"Je hebt gelijk. Wellicht dacht men destijds dat ik me op triphop ging storten omdat ik met computers en loops in de weer was. Bovendien raakte vroegtijdig bekend dat Marius De Vries aan de plaat zou meewerken, een kerel die voordien als producer van Björk zijn sporen had verdiend. Dansmuziek was slechts één van de vele genres waar ik op dat moment mee experimenteerde, maar het was nooit mijn bedoeling om me alleen daartoe te beperken. Sinds ik thuis een eigen studio heb, is er meer tijd om andere muzikale paden te verkennen. Soms bleek na een tijdje dat die nieuwe richting voor mijn manier van songschrijven niet de geschiktste was, maar nu hoefde ik me tenminste niet schuldig te voelen omdat er zoveel tijd werd verbrast. Meer zelfs, soms was het bijzonder leerrijk om tegen beter weten in toch het verkeerde pad te bewandelen. De meeste nummers waren ontzettend vermakelijk op het moment dat ik ermee sleutelde, maar hadden de dag nadien doorgaans al veel van hun charme verloren. Enkel 'Twisty Bass' is uit die periode bewaard gebleven."

Was het heel anders om muziek te schrijven die meer op ritmes dan melodie gebaseerd was?

"Het was inderdaad wel even wennen om vanuit een drumloop te vertrekken wanneer je al een heel leven lang gewend bent om op gitaar te componeren. Doordat er van zulk een ritme een hypnotiserend gevoel uitgaat, worden de nummers meer lineair, hoeven ze niet per definitie volgens het strofe-refrein-strofe-refrein-stramien te worden opgebouwd. Dat was dus het interessante aan componeren met een computer, al voegde ik er achteraf toch vaak echte drums aan toe, zodat de songs wat meer punch kregen."

In één van de nummers op de plaat zing je "I might be old / But I'm someone new". Voel je deze nieuwe fase in je carrière echt als zo'n drastische verandering aan?

"Ja, al was het maar omdat ik voordien nog nooit alleen op een podium had gestaan. Da's een hele ommezwaai, hoor. Natuurlijk kan ik mijn manier van schrijven niet veranderen en ook mijn stem blijft voor iedereen onmiddellijk herkenbaar. Het grote verschil is dat ik de toekomst voor het eerst in tijden weer beschouw als iets om naar uit te kijken. Hoewel ik erg aan Crowded House gehecht was, begon de groep op de duur een last te worden. Ik kon het niet meer opbrengen om de verantwoordelijkheid te dragen voor de andere muzikanten én hun families. Plots dook de behoefte op om alleen te zijn, en geen rekening meer te moeten houden met andere mensen. Dat klinkt enorm egoïstisch, is het ook, maar van zodra het met Crowded House was afgelopen, viel er een enorme druk van mijn schouders. Vanaf het moment dat Paul Hester opstapte, kon het toch nooit meer worden zoals vroeger."

Voor mij is jouw solo-cd een logisch vervolg op Together Alone, een plaat waarop jullie ook al op zoek waren naar andere manieren om het groepsgeluid te herdefiniëren. Ik zie bijgevolg niet in waarop dit geen Crowded House-elpee had kunnen zijn.

"Ik had deze plaat inderdaad als Crowded House kunnen uitbrengen, zelfs al waren de overige groepsleden er nergens op te bespeuren. Maar ik associeer die naam nu eenmaal met een specifieke verzameling muzikanten, dus uit respect voor Nick, Mark en Paul heb ik voor de andere optie gekozen. Bovendien hadden de songs zeker anders geklonken wanneer zij eraan hadden meegewerkt. Er zou ook wel een evolutie zijn geweest, maar op een totaal andere manier."

Jouw platen lijken alsmaar somberder te worden. De laatste Crowded House-plaat was ook de donkerste, en die tendens wordt op Try Whistling This voortgezet.

"Misschien dat ik door ouder te worden, wat vaker stilsta bij mijn eigen vergankelijkheid. Het spreekt vanzelf dat sterven geen vrolijk vooruitzicht is. Tot mijn 25ste was ik er nog rotsvast van overtuigd dat men me het eeuwige leven gegeven had. Intussen zijn er in mijn omgeving al enkele mensen gestorven en is het tot me doorgedrongen dat mij vroeg of laat hetzelfde te wachten staat. Er valt, kortom, niet langer te ontkomen aan de confrontatie met de dood. Zo leer je de gimmicks en de gadgets van het leven in hun juiste context zien en herken je makkelijker de dingen die echt belangrijk zijn, zoals familie, vrienden, passie... Ik besef ook nu pas hoe belangrijk muziek eigenlijk wel voor me is en dan heb ik het nog niet eens over mijn carrière. Ik hoef immers niet het koste wat het kost in de hitparade te staan. Respect van het publiek is veel belangrijker. Ik hoop dus maar dat men een zekere eerlijkheid en authenticiteit in mijn werk herkent."

Iedereen stelt zichzelf een doel voor ogen dat hij wil bereiken, dus jij bent daar geen uitzondering op. Wat wilde je met Crowded House verwezenlijken en in welke mate verschilt dit van wat je solo voor ogen hebt?

"Er is niet echt een verschil. Ik wil nog steeds de ruimte verlichten waarin ik me bevind en iets waardevols achterlaten. Men zegt wel eens dat een solocarrière de laatste stap is, omdat het niet meevalt om in je eentje te splitten. Niet helemaal onjuist, natuurlijk, maar zelf zie ik nog tal van mogelijkheden. Zo is het zeer waarschijnlijk dat ik in de toekomst weer een plaat zal maken met mijn oudere broer Tim of met een orkest aan de slag ga. Misschien richt ik na verloop van tijd zelfs weer een nieuwe groep op. Je weet maar nooit wat er allemaal nog kan gebeuren. Een paar jaar geleden heb ik zelfs een reünietournee gedaan met Split Enz. Dat had ik voordien ook nooit durven vermoeden."

Zie je iets gelijkaardigs gebeuren met Crowded House?

"Neen, de opzet zou anders moeten zijn. Weet je waar ik van droom? Dat ik, voor iedereen er te oud voor is, een tournee zou maken met zowel Split Enz., Crowded House als Finn. Bij wijze van carrièreoverzicht. Het zou mooi zijn om alle groepen waar mijn songs de rode draad bij vormen, in één pakket aan het publiek te presenteren. Zo zou men meteen merken dat er wel degelijk verschillen waren tussen al die bands. Toen ik Split Enz opdoekte en met Crowded House begon, lieten we het repertoire van mijn eerste groep al gauw onaangeroerd ten voordele van nieuw materiaal. Nu ik solo ben, doet zich plots de gelegenheid voor om al die nummers opnieuw te vertolken, zij het dan op een andere, meer eigentijdse manier."

Ben je het ermee eens dat de muziek bij jouw songs meer zegt dan de teksten, die haast nooit een logisch opgebouwd verhaal vertellen? 't Klinkt allemaal erg abstract.

"Ja, da's waar. De klank van de woorden is doorgaans belangrijker dan hun werkelijke betekenis, met als gevolg dat de meeste muzikanten met wie ik in het verleden heb samengewerkt, totaal geen benul hadden van wat ik allemaal stond uit te kramen. Ik kan je overigens in alle exclusiviteit melden dat de meeste van mijn teksten voor mezelf ook een raadsel zijn. (schatert) Telkens wanneer ik aan een melodie sleutel, flitsen er allerlei woorden door mijn hoofd en achteraf gebruik ik die ook vaak voor de definitieve tekst, zonder echt goed te weten waarom. Soms duurt het een eeuwigheid voor ik er een zinnige betekenis in ontdek. Een voorbeeld? Wel, in het refrein van 'Into Temptation' zit de regel "Into temptation / Knowing fully well / The earth will rebel". Dat schreef ik op toen we in Los Angeles verbleven ten tijde een aardbeving. Jaren nadien werd de stad opnieuw door elkaar geschud en toen hoorde ik iemand zeggen dat de stad moest boeten voor haar zonden. Nou, da's dus de verklaring voor 'Into Temptation', ook al wist ik dat toen zelf nog niet. Wellicht sluimerde de idee van wraak toen al in mijn achterhoofd."

Wie met jou praat, moet opletten, want je zit voortdurend te luisteren of er geen passage in de conversatie opduikt die je nadien tot een song zou kunnen verwerken. Zowel 'Chocolate Cake' als 'Pineapple Head' zijn bijvoorbeeld gebaseerd op zinnen die je zoontje gezegd heeft.

"Inderdaad. Eigenlijk zou ik de discipline moeten kunnen opbrengen om dergelijke vondsten meteen op te schrijven, want doorgaans tracht ik ze gewoon te onthouden. Tevergeefs, meestal. Maar het klopt dat mijn geest 24 uur per dag waakzaam blijft voor het geval zich een mooie zin zou aandienen. Soms krijg ik om twee uur 's nachts een goed idee om een song te schrijven en dan moet ik wel half slaapwandelend naar mijn schrijftafel sloffen omdat ik de inval de ochtend nadien anders gegarandeerd vergeten ben. Er bestaat geen specifiek moment dat geschikter is om songs te schrijven dan andere. Het is iets waar je door overvallen wordt."

Maak je songs voor dagelijks, intensief gebruik of zijn ze veeleer geschikt voor bepaalde momenten van de dag, voor specifieke gelegenheden?

"Da's nou net één van de aardigheden aan dit beroep: ik heb totaal geen vat op hoe andere mensen mijn muziek ervaren. Sommige nummers krijgen een totaal verschillende betekenis naarmate ze in een andere context worden geplaatst en da's fantastisch. Soms rij ik met de wagen en hoor ik op de autoradio een song die precies mijn gevoel op dát specifieke moment weergeeft. Da's dan een unieke samenloop van omstandigheden die je nooit kunstmatig zou kunnen creëren. Mysterieus, eigenlijk. Ik vind ook dat sommige van mijn eigen songs relevanter worden naarmate de tijd verstrijkt. Soms hoor ik zo'n oud nummer terug en sta ik ervan te kijken hoe goéd het eigenlijk wel is."

Hoe hoog schat je jezelf in als songschrijver?

"Van zodra je als muzikant de behoefte voelt om naar pen en papier te grijpen, is dat eigenlijk al een uiting van zelfvertrouwen. Je hebt dan immers het gevoel dat je iets te melden dat belangrijk genoeg is om het op te schrijven; er een liedje van te maken. Op dat moment moet je ervan overtuigd zijn dat je tot de absolute wereldtop behoort, want anders wordt je creativiteit genekt door twijfels en angsten, door de vraag of wat je wil zeggen wel interessant genoeg is. Natuurlijk stel ik mijn talent wel eens in vraag, maar dat gaat wel weer over wanneer er plots een briljant nummer op de blocnote prijkt. Volgens mij zijn de meeste schrijvers verschrikkelijk onzeker en die innerlijke strijd is belangrijk, omdat ze op zich weer een bron van inspiratie vormt."

Luister je thuis nog wel eens voor je plezier naar muziek of doet dat je te veel aan werk denken?

"Ik ben inderdaad niet gauw geneigd om zelf nog een popplaat op te leggen. Afgelopen zomer heb ik vaak naar Cesaria Evora geluisterd, een zangeres uit de Kaapverdische eilanden die prachtige muziek maakt. Ik word de laatste tijd heel erg aangetrokken door muziek die ik niet helemaal begrijp. Pop volg ik enkel via de radio en dat volstaat. Soms hoor ik wel eens iets wat ik zelf geschreven zou willen hebben, zoals OK Computer van Radiohead. Het heeft me heel wat tijd gekost voor ik die plaat heb kunnen doorgronden, maar een song als 'No Surprises' is ronduit briljant. Ik bewonder Thom Yorke omdat hij een eigen weg volgt en niet klakkeloos in de voetsporen van zijn voorgangers stapt. Dat probeer ik zelf ook te doen. Ik heb op mijn nieuwe plaat samengewerkt met de bassist van Soul Coughing, precies omdát niemand me met die groep associeerde. Ik wil dus mijn eigen grenzen blijven verleggen. Alleen rap zie ik mezelf nooit maken, omdat er artiesten zijn die dat veel beter kunnen dan ik. Bovendien zou ik me een beetje generen om over de lengte van mijn penis te zingen. Voor velerlei redenen, trouwens."

Bart Steenhaut

Try Whistling This van Neil Finn is verschenen bij Parlophone/EMI. Een tournee volgt in oktober.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234