Zaterdag 28/11/2020

Astronomie

Negende planeet ontdekt in ons zonnestelsel

Een illustratie van hoe Planeet Negen er zou kunnen uitzien.

Hij blijkt toch te bestaan: de mysterieuze negende planeet, in een baan ver voorbij Pluto. Astronomen van de Technische universiteit van Californië maakten vandaag zijn bestaan bekend, een ijzige gasplaneet, ongeveer vier keer groter dan de aarde en op een onafzienbare afstand verwijderd van de zon.

Niemand heeft de nieuwkomer nog gezien, ook de ontdekkers Michael Brown and Konstantin Batygin niet. Ze hebben zijn bestaan afgeleid van de beweging van recent ontdekte dwergplaneten in het buitengebied van het zonnestelsel. De banen van deze kleine ruimtekeien wiebelen een beetje en deze kleine veranderingen zijn alleen te verklaren door de zwaartekrachteffecten van een groter object, nog verder weg, aldus de studie van Brown en Batygin die in het wetenschappelijke tijdschrift Astronomical Journal is gepubliceerd.

Planeetonderzoekster Daphne Stam van de TU Delft noemt de ontdekking een verrassing. Er zijn de afgelopen jaren wel veel dwergplaneetjes ontdekt in de buitengebieden van het zonnestelsel, "maar dit is echt een joekel".

Wie ziet 'm?

De kans dat de negende planeet op korte termijn echt gezien wordt, is niet groot. "Hij staat meer dan honderd keer zo ver als Neptunus", zegt Stam. "Op deze afstand van de zon zal de planeet zo weinig licht reflecteren, dat we hem met bestaande technieken vermoedelijk niet kunnen zien." Ook is het er zo koud dat thermische detectoren de negende planeet vermoedelijk ook niet kunnen spotten. Bovendien is de exacte baan nog niet bekend, waardoor astronomen niet weten waar ze precies moeten kijken.

Eerder werd vermoed dat er meer grote planeten in het zonnestelsel zouden draaien, zoals planeet X. Deze werd "ontdekt" in de jaren dertig, maar zijn bestaan werd later ontkracht toen bleek dat sprake was van een rekenfout bij de berekening van de baan van Neptunus. De kans op net zo"n rekenfout acht onderzoekster Stam nu een stuk kleiner. Ze omschrijft haar Amerikaanse collega Brown als een "zeer betrouwbare wetenschapper" die niet over een nacht ijs gaat.

Planeet Negen lijkt vermoedelijk op Neptunus en Uranus, ijsklompen aan de rand van het zonnestelsel. Zijn baan is weliswaar enigszins elliptisch, maar hij komt nooit dicht genoeg bij de zon om zichtbaar te worden. "Het is wel jammer dat we hem niet kunnen zien", zegt Stam. "Doordat we zijn bestaan alleen kunnen afleiden uit meetgegevens, is het dus voorlopig nog wel een theoretische planeet."

De stomverbaasde astronomen hadden aanvankelijk moeite hun meetgegevens te geloven, zeggen ze. Maar het lukte ze niet de data op een andere manier te kunnen verklaren. Brown is de ontdekker van diverse dwegplaneten ter grootte van Pluto. Zijn ontdekkingen leidden er onder meer toe dat Pluto niet langer wordt beschouwd als de negende planeet, omdat hij te klein is. "Mijn dochter is daar nog altijd kwaad over", zegt Brown in de Washington Post. "Ze heeft gezegd dat ze me pas vergeeft als ik een nieuwe planeet ontdek."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234