Donderdag 08/12/2022

Negen minuten voor de namen van de crew

film

aftiteling van films wordt steeds langer

Credit creep, zo noemt men het in Hollywood: het steeds langer worden van de aftiteling na de film. Met negen en een halve minuut vestigt het laatste deel van de Lord of the Rings-trilogie een nieuw record. Terwijl u nakeuvelend in het bioscoopcafé al aan een tweede biertje toe bent, komen de lege zitjes in de zaal te weten wie voor het eten van de filmploeg heeft gezorgd.

Brussel

Van onze medewerker

Bart Biesbrouck

Vijf minuten lang kruipen eerst de acteurs en producers, de pruikenmakers en technici voorbij. Dan passeren minder vertrouwde ambachten de revue, zoals de gaffers, grips en best boys, en de horse make-up artist. Wie na acht minuten nog steeds niet uit het pluche is geraakt, ontdekt op het doek welk cateringbedrijf de crew te eten heeft gegeven en wie er allemaal bij de boekhouding betrokken was. En bij het beroep van compositing inferno artist kunnen we ons nog iets voorstellen, maar welke doordeweekse cinemabezoeker weet waarmee een wrangler manager de kost verdient?

Negen minuten en drieëndertig seconden duurt de aftiteling van Lord of the Rings III: The Return of the King, goed voor een nieuw Hollywood-record. "Op de dvd-versie kan het aantal namen zelfs nog oplopen", zo meent Patrick Fay, onderzoeker bij het British Film Institute. "De vorige Lord of the Rings-films lieten op dvd immers ook al meer namen zien dan de bioscoopversie", zei hij onlangs aan de BBC.

Ter vergelijking: de titelrol van Nosferatu, W.F. Murnaus meesterwerk uit 1922, dat gebruikmaakte van de meest geavanceerde speciale effecten uit die tijd, vermeldt zestien namen en duurt anderhalve minuut. In die jonge jaren van de cinema zat die titelrol bijna altijd aan het begin van de film. Tegen het eind van de jaren zestig was de namenlijst evenwel zo lang geworden - de opening van Once upon a Time in the West duurde veertien minuten! - dat steeds meer filmmakers ze na het verhaal gingen monteren. Het succes van de televisie, intussen aanwezig in zowat elke westerse woonkamer, zat daar voor iets tussen. Hollywood-producties kregen een tweede leven op het kleine scherm en verveeld door de schier oneindige namenlijst zouden kijkers wel eens naar een andere zender kunnen overschakelen.

Tot voor kort duurde een doorsnee aftiteling drie tot vier minuten en werd zeven minuten, zoals in Titanic of Waterworld, beschouwd als absoluut maximum. Sinds het toenemende gebruik van computeranimatie en onder invloed van vakbondsrichtlijnen en copyrightwetten dikt de titelrol bij de meeste producties aan tot gemiddeld vijf minuten. Ook het uitdijende ego van steracteurs zorgt voor uitgesponnen aftitelingen. Voor Master and Commander slaagde Russell Crowe erin zijn hele persoonlijke entourage op de titelrol te laten vermelden: zijn kleermaker, twee kappers, make-up artist, twee special make-up artists, stuntman, stand-in, trainer, dialect-coach, zwaardmeester, drie vioolmeesters, twee assistenten en de bewakingsfirma die instond voor zijn persoonlijke veiligheid. Credit creep beperkt zich niet tot megaproducties. Ook films zonder multinationale filmploeg of hele teams van computerprogrammeurs lijden aan het euvel. In het kortefilmcircuit zijn relatief lange aftitelingen zelfs eerder regel dan uitzondering. Soms nemen ze een kwart van de beeldband in.

Dat is niet verwonderlijk, want vermeld worden op de aftiteling is voor veel onbetaalde medewerkers de enige vorm van compensatie. Komt daarbij dat low-budgetproducties in veel gevallen financieel overeind worden gehouden door sponsoring en uiteraard willen ook de geldschieters de naam van hun bedrijf op het doek geprojecteerd zien. "De kerel die de werkbank openplooit krijgt tegenwoordig zijn vermelding", zegt Rick Sparr in The New York Times. Maar Sparr klaagt niet, wel integendeel. Hij is immers vice-voorzitter van Pacific Title and Art Studio, een bedrijf dat zich uitsluitend bezighoudt met het maken van aftitelingen voor Hollywood-producties en dat ook de aftiteling voor The Return of the King afleverde. Kunnen die 559 namen niet gewoon sneller afgehaspeld worden? "Het kan niet vlugger", aldus Sparr, "anders krijg je een stroboscoopeffect." De lengte van de titelrol zal volgens hem uiteindelijk op materiële en economische grenzen botsen, wanneer een extra filmspoel nodig zal zijn voor de aftiteling alleen. Studio's zullen die extra kosten niet meer willen dragen en hun eisen stellen.

'De kerel die de werkbank openplooit krijgt tegenwoordig zijn vermelding'

Aantal namen op de aftiteling

1922 Nosferatu 16

1977 Star Wars 143

1999 The Matrix 151

2003 Lord of the Rings II 559

2003 The Matrix III 701

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234