Zondag 01/08/2021

Negen keer ninetieslawijt

Een week lang zoekt Studio Brussel de vijf songs of platen die de jaren 90 definieerden. Een haast onmogelijke klus: het muzieklandschap werd in de jaren negentig erg grondig hertekend door nieuwe genres, stromingen en stijlen. De belangrijkste lijsten we voor u op.

Grunge

Voor muziekliefhebbers blijft 1991 het jaar waarin Nirvana de apathische generatie X brutaal wakkerschudt met de bekendste riff van de nineties - die van 'Smells like Teen Spirit'. Vier simpele akkoorden en de woorden "Here we are now, entertain us" als strijdkreet voor de jeugd. De gestrekte middelvinger van Cobain op de achterflap vat de woede en het cynisme op Nevermind doeltreffend samen. Ook Soundgarden, The Smashing Pumpkins, Pearl Jam en Alice in Chains worden willens nillens meegesleurd. Een jaar later neemt de beau monde de grungelook over, met sjofele flanellen hemden en gescheurde jeans. De woede en het onbehagen wordt uiteindelijk gerecupereerd door de mainstream en het succes van acts als Bush, Silverchair en Stone Temple Pilots zorgt ervoor dat grunge doodbloedt.

Albumtip: Nirvana - Nevermind

Britpop

In april 1994 jaagt Cobain zich een kogel door het hoofd en verliest de grunge zijn belangrijkste gezicht. Maar aan de andere kant van de oceaan komt een eiland opnieuw muzikaal tot leven. In het Verenigd Koninkrijk wordt britpop geboren. Tegen de winter heeft Oasis de fakkel overgenomen met Definitely Maybe, en brengt Suede Dog Man Star uit. Maar de eerste tekenen van de Britse renaissance zijn al in april '94 te bespeuren. Dan breekt Blur door met Parklife. Later volgen Pulp, The Verve en Supergrass. Britpop krijgt ook een averechtse vaandeldrager, die al gauw zijn eigen geluid ontwikkelt in plaats van zich op te trekken aan muzikale helden uit de sixties en seventies. De kwantumsprong naar volwassenheid die Radiohead na 'Creep' maakte met OK Computer, blijft voer voor mythevorming.

Albumtip: Radiohead - OK Computer

Gangsta rap

Vandaag is het genre in de verdrukking geraakt, maar in de nineties vliegen agressieve rhymes én kogels je nog om het hoofd. Eind jaren 80 botert het niet tussen de rappers aan de East Coast en die van de West Coast. Bedreigingen en diss tracks (verwensingen op een beat) pendelen tussen de achterbuurten van New York en Los Angeles. De onopgeloste moorden op The Notorious B.I.G. en Tupac Shakur gelden als bitter hoogtepunt. En hoewel die laatste vaker de binnenmuren van een gevangenis ziet dan die van een opnamestudio, groeit 2Pac postuum toch uit tot de mythische gangsta rapper. Befaamde overlevers zijn Dr. Dre (van N.W.A.) en Snoop Dogg (toen nog Snoop Doggy Dogg).

Albumtip:Dr. Dre - The Chronic

Cross-over

Het huwelijk tussen rock en rap wordt al in 1986 voltrokken, met 'Walk this Way' van Aerosmith en Run-DMC. Maar de wittebroodsweken vinden plaats in de jaren 90. Cross-over is hét modewoord: Ice-T verleidt de blanke jeugd met zijn metalrapvehikel Body Count en het schandaalsucces van 'Cop Killer'. Ook Rage against the Machine kiest succesvol voor gitaargeweld en provocatieve raps. Red Hot Chili Peppers en Urban Dance Squad grossieren dan weer in een mix van rock, rap en funk, terwijl Faith No More van álle walletjes proeft. En Beck wordt een superster met 'Loser' in een mix van antifolk, blues en hiphop.

Albumtip: Red Hot Chili Peppers - Blood Sugar Sex Magik

Triphop

Wanneer dj Mixmaster Morris in '94 een woord bedenkt om DJ Shadow's 'In/Flux' te omschrijven, houdt hij een nieuwe stijl boven de doopvont. In de triphop wordt hiphop niet zozeer aan luide gitaren gelieerd, dan wel aan duistere elektronica, jazz, dub en reggae. Ook samples uit filmsoundtracks of stokoude vinylplaten zorgen mee voor de typische sound. Bristol wordt de draaischijf van triphopbeats en krijgt Massive Attack als peetvader. Die sturen namelijk mee de carrière van Tricky, Nellee Hooper, Horace Andy en Neneh Cherry. Ook Geoff Barrow van Portishead is overigens een tijd vriend aan huis bij Massive Attack.

Albumtip: Massive Attack - Blue Lines

Block rockin' beats

Terwijl de industrial van Nine Inch Nails en Marilyn Manson voor grote deining zorgt in Amerika, worden de Europese gemoederen verhit door heel andere agressieve beats. De gebroken vierkwartsmaat van drum-'n-bass (Roni Size, Goldie...) of big beat van Chemical Brothers ('Block Rockin' Beats') beheersen medio 90 het muzieklandschap vanuit Engeland. The Prodigy combineert ravesynths met rock en tekent zo mee voor een belangrijke culturele verschuiving: de clubwereld wordt plots toegankelijk voor blanke broekventjes, die tot dan zweren bij Nirvana. In 'Voodoo People' gaat The Prodigy trouwens opzichtig te leen bij Cobains riff uit 'Very Ape'.

Albumtip: The Prodigy - Music for the Jilted Generation

Eurotrash

Als Aphex Twin of Squarepusher in de jaren negentig de Intelligent Dance Music (IDM) belichamen, dan behelst EDM of eurodance - ook eurotrash genoemd - de andere kant van het spectrum. De Top-40 bulkt van hitlijsters als 2Unlimited en 2Fabiola, maar nog vaker van eendagsvliegen die een hoge vlucht nemen. 'Barbie Girl' van Aqua verkoopt 33 miljoen (!) platen, terwijl Eiffel 65 zelfs genomineerd wordt voor een Grammy met 'Blue (Da Ba Dee)'. Dj's gaan steevast in leder en lycra verpakt (zoals de Zwitserse DJ Bobo) terwijl het grootste muzikale onheil naast de Benelux uit Zweden blijkt over te waaien: van Alcazar ('Crying at the Discotheque') over Ace of Base ('All that She Wants') tot Rednex ('Cotton-Eye Joe') en Dr. Alban ('It's My Life'), de Ikea-house heerst.

Albumtip: 2Unlimited -

Hits Unlimited

Belpop

Radiomaker Gust De Coster vindt de term uit, maar zijn vondst wordt pas écht opgepikt na de release van Worst Case Scenario in 1993. Het debuut van dEUS wekt zo'n vaderlandse trots op dat belpop een keurmerk wordt - en even later de meest gehate term onder muzikanten. Hoewel Vaya Con Dios, TC Matic, Soeur Sourire en The Pebbles jaren eerder al internationale brokken maakten, zorgt de groep van Tom Barman voor een regelrechte emancipatie van de Belgische popscene. Nadien mogen ook (leden van) Dead Man Ray, Soulwax en Moondog Jr. in hun verschillende gedaantes het peetvaderschap claimen. Ook Vlaamse rock maakt in de negentiger jaren furore, met Noordkaap, Gorki en De Mens. In de hiphop blijkt belpop dan weer frithop te heten, met 't Hof Van Commerce en ABN als belangrijkste exponenten.

Albumtip: dEUS - Worst Case Scenario

Boybands/girlbands

Goed, manufactured idols zijn van alle tijden. Maar in navolging van het succes van New Kids on the Block kennen de nineties pas echt een explosieve groei aan girl- en boybands, van Backstreet Boys over *NSYNC tot Take That en Boyzone, van All Saints tot Spice Girls. In ons land maakt Get Ready! het mooie weer, tot een onvrijwillige outing in een homoblad mee leidt tot de breuk. In 1997 zorgt de groep nog voor een record van zeven hits in één jaar tijd, drie jaar later is het sprookje uit. "Toen ik las dat we homo's waren, was het doodvonnis getekend", zegt Jimmy van Get Ready! daar later over.

Albumtip: Take That - Greatest Hits

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234