Maandag 06/04/2020

Negeer de gunstige veranderingen in de Arabische wereld niet

Thomas L . Friedman is columnist van The New York Times.

Een van de ijzeren wetten van de politiek in het Midden-Oosten in de voorbije halve eeuw is dat extremisten tot het uiterste gaan en gematigden meestal gewoon weggaan. Dat was wat de mars in Benghazi in Libië vrijdag zo apart maakte. Deze keer weken de gematigden niet zomaar. Ze kwamen bij elkaar en bestormden het hoofdkwartier van de islamistische militie Ansar al-Sharia. Het waren waarschijnlijk leden van die militie die de aanslag op het Amerikaanse consulaat in Benghazi uitvoerden. Vier Amerikanen, onder wie ambassadeur Chris Stevens, lieten daarbij het leven.

Het is niet duidelijk of die trend zich zal doorzetten en verspreiden. Ik heb zo vaak de intolerantie die iedereen in het gebied zo vaak intimideert aan de kaak gesteld. Nu vind ik het hartverwarmend dat Libiërs vaandels dragen met daarop 'Wij willen gerechtigheid voor Chris' en 'Geen Al Qaida meer'. Ik lees ook de eis dat de gewapende milities ontbonden worden. Dat valt samen met een paar ongemeen eerlijke artikels in de Arabisch-islamitische pers - als reactie op de rellen veroorzaakt door een idioot YouTubefilmpje dat de profeet Mohammed beledigde - die niet de gebruikelijke 'wat is er fout aan Amerika?'-vraag stellen. Nu lees ik de vraag: 'Wat is er fout met ons, en hoe kunnen we dat verhelpen?'

Verschroeiende kritiek
Maandag vertaalde het Middle East Media Research Institute, kortweg Memri, dat de Arabisch-islamitische pers in de gaten houdt, een verschroeiende kritiek geschreven door Imad al-Din Hussein, columnist voor de beste krant van Caïro, Al Shorouk. "We vervloeken het Westen dag en nacht, en hebben kritiek op zijn [morele] desintegratie en schaamteloosheid, terwijl we er op alle vlakken afhankelijk van zijn... We importeren, meestal uit het Westen, auto's, treinen, vliegtuigen... koelkasten, en wasmachines... Wij zijn een natie die niets bijdraagt aan de menselijke beschaving in dit tijdperk... Wij zijn een last geworden voor andere naties... Als we de essentie van de richtlijnen van de islam en alle [andere] religies echt toegepast hadden, dan zouden we in de voorhoede der naties staan. De wereld zal respect voor ons hebben als we opnieuw mensen worden die deelnemen aan de menselijke beschaving, in plaats van parasieten te zijn die zich verspreiden over de kaart van de ontwikkelde wereld, zich laven aan hun productie en hen daarna van 's morgens tot 's avonds aanvallen... Het Westen is geen oase van idealisme. Er is ook uitbuiting op alle gebieden. Maar het verliest zich ten minste niet in waanideeën, trivialiteiten en uiterlijke schijn zoals wij doen... Daarom: steun voor de islam en de profeet van de moslims moet gebeuren via werk, productie, waarden en cultuur, en niet door de bestorming van ambassades en de moord op diplomaten."

Mohammad Taqi, een progressieve Pakistaanse columnist, schrijft op 20 september in de Daily Times uit Lahore dat "er absoluut geen excuus is voor geweld en vuile moordpartijen zoals in Benghazi. Haat bestrijden met haat leidt alleen tot meer haat. De uitweg is het gezond verstand, niet beteugeling van de vrijheid van meningsuiting en oproepen tot moord."

Khaled al-Hroub, een professor aan Cambridge University, schreef in de Jordaanse krant Al Dustour op 17 september: "Het meest beangstigende aspect van wat we vandaag zien in de straten van Arabische en islamitische steden is dat de ramp genaamd extremisme onze samenlevingen, onze culturen en ons gedrag overstroomt... Het weerspiegelt een totale atrofie van het denken in grote sectoren van de samenleving, het resultaat van een cultuur van religieus fanatisme die de mensen vijftig jaar lang werd opgedrongen en die wat we vandaag meemaken deed ontstaan."

De Egyptische komiek Bassem Youssef schreef in Al Shorouk op 23 september: "We eisen dat de wereld onze gevoelens respecteert, maar wij respecteren de gevoelens van anderen niet. In onze landen staan we niet toe dat anderen publiekelijk hun geloof belijden. Misschien moeten we eerst aan zelfonderzoek doen voor we anderen bekritiseren."

Respectvolle dialoog
Als ik tijdens de oorlog tegen Irak de vraag kreeg 'Hoe weet je dat we gewonnen hebben?', gaf ik altijd hetzelfde antwoord: "Als Salman Rushdie een lezing kan geven in Bagdad, als er echte vrijheid van meningsuiting is in het hart van de Arabische moslimwereld. Er bestaat geen twijfel over dat er een respectvolle dialoog moet zijn tussen de islam en het Westen, maar nog meer hebben we een respectvolle dialoog nodig tussen moslims en moslims. Belangrijk is niet waar Arabisch/islamitische politieke partijen naar eigen zeggen voor staan. Belangrijk is wel wat ze tegen zichzelf vertellen, in hun eigen taal, over waar ze voor staan en welke excessen zij niet tolereren.

Dat interne debat werd lang gesmoord door Arabische autocraten wier regimes extremistische islamistische partijen onderdrukten, maar die nooit toestonden dat hun ideeën in alle openheid werden tegengesproken - met onafhankelijke, modernistische, progressieve interpretaties van de islam of door echte legitieme, seculiere politieke partijen en instellingen. Zien we daar de start van met de opkomst van vrije plekken en legitieme partijen in de Arabische wereld? Opnieuw: het is te vroeg om dat te zeggen. Maar deze gematigde reactie op de extremistische reactie is het waard toegejuicht - en in het oog gehouden - te worden.

 
Ik vind het hartverwarmend dat Libiërs vaandels dragen met daarop 'Wij willen gerechtigheid voor Chris' en 'Geen Al Qaida meer'
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234