Maandag 30/11/2020

Eurospeak

Neen, schapenvlees is geen 'sheep meat'

Het Berlaymont-gebouw van de Europese Commissie.Beeld Eric de Mildt

Hoewel Groot-Brittannië de Europese Unie zal verlaten, blijft het Engels de meest prominente taal aan de EU-instellingen. Of toch iets dat er op lijkt. Want de EU heeft intussen een heel eigen soort Engels ontwikkeld, dat ze aan de overkant van het Kanaal niet altijd begrijpen.

Guy Verhofstadt is lang niet de enige die binnen de muren van het Europese Parlement een loopje neemt met het Engels. De Britten hebben zelfs een woord voor het typische Engels van EU-ambtenaren en -politici: Eurospeak. Het gaat hier om een verbasterde vorm van het Engels dat door ambtenaren van verschillende nationaliteiten gebruikt wordt om met elkaar te praten. 

Maar ook in officiële documenten zijn er voorbeelden te vinden van Engelse termen en uitdrukkingen die niet tot de Engelse taal behoren, maar binnen de Europese instellingen wel courant zijn. To transpose, bijvoorbeeld, is een werkwoord dat in EU-documenten geldt als een juridische term om Europese wetgeving om te zetten in nationale wetgeving. Maar in het Engels wordt dat werkwoord nooit zo gebruikt, schrijft Jeremy Gadner in het rapport Misused English words and expressions in EU publications.

"De Europese instellingen hebben door de jaren heen een eigen woordenschat ontwikkeld, die verschilt van alle erkende vormen van het Engels. Die bevat woorden die niet bestaan of weinig bekend zijn bij Engelstaligen buiten de EU. Veel woorden hebben verder een betekenis gekregen die afgeleid is van andere talen, maar die in het Engels nogal vreemd lijkt."

Gardner, die voor de Europese Rekenkamer werkt, publiceert daarom om de paar jaar een rapport waarin fouten tegen het Engels in officiële communicatie van de EU tegen het licht gehouden worden. De editie van vorig jaar telt maar liefst 59 pagina's.  

Enkele van zijn voorbeelden: een mobile phone wordt wel eens een 'gsm' of 'handy' genoemd (dat laatste waarschijnlijk door Duitsers), wat wij een beamer noemen, is voor Engelsen een projector, en zeg nooit 'sms' tegen een text.

Vaak gaat het mis als men het over dieren heeft, merkt Gardner nog op. Zo gebruik je bijvoorbeeld beter donkeys dan asses. Het adjectief ovine (bijvoorbeeld ovine meat, schapenvlees) zie je ook in officiële documenten, maar geen Brit die volgens hem weet dat dat over schapen gaat.  

"Vroeger sprak men ook over 'sheep meat' in de Richtlijnen van de Europese Commissie over vlees", zegt Alistair Maclean, die twintig jaar lang als Engelse taalleraar gewerkt heeft voor de Commissie. "Dat klinkt natuurlijk nogal raar. Britten zeggen namelijk lamb of mutton, als ze over schapenvlees praten."

Sowieso hebben ambtenaren altijd wel hun eigen taaltje, zegt Maclean, maar het Engels van de EU heeft een aparte geschiedenis. "In de jaren 80 had dat Euro-Engels nog veel Franse invloeden, omdat het Frans voordien de belangrijkste taal was. Pas in 1986, met de intrede van Portugal en Spanje, heeft het Engels die plaats ingenomen."

EU-Engels blijft veranderen

En dat Engels aan de EU-instellingen blijft nog steeds veranderen. Het is ook goed mogelijk dat de EU na de brexit afstapt van het Brits Engels als standaardtaal ten voordele van de Amerikaanse versie. 

"Voor zover ik weet zijn daar toch nog geen plannen voor", zegt een hooggeplaatste EU-functionaris, die liever anoniem blijft. "Maar aangezien het Amerikaans Engels de variant is geworden die wereldwijd het meest gebruikt wordt, weten we niet hoe dat verder zal evolueren. Zeker niet, nu het aantal Britten dat voor de EU werkt sterk achteruitgaat." 

Opvallend is nog dat de Fransen voor het Engels van de Europese instellingen een eigen woord hebben. De krant Le Monde noemde het 'la novlangue bruxelloise', wat zich laat vertalen als Brusselse 'newspeak'. En die term - met Orwell in het achterhoofd - duikt in meerdere Franse kranten dan weer op, als ze de EU bekritiseren. 

Nog enkele voorbeelden van EU-Engels die in het rapport Misused English Words and Expressions in EU Publications voorkomen.

Aids: Het Engelse woord 'aid', met de betekenis 'hulp', heeft eigenlijk geen meervoud. Als er 'aids' staat, wordt daarmee doorgaans de ziekte bedoeld. 'Aids' in de zin van hulpmiddelen bestaat dan weer wel, maar wordt door de gelijkenis met de ziekte niet vaak gebruikt in het Engels, behalve in teksten van de EU. 

Anglo-Saxon: Duikt op als vertaling voor wat wij 'Angelsaksisch' noemen. Voor Britten duidt de term echter letterlijk op de West-Germaanse stammen, die Engeland binnenvielen in de vijfde eeuw. Amerikanen zijn dus in geen geval 'Anglo-Saxons'. 

Animate: Dit woord zie je soms in vacatures voor belangrijke posities. Afgeleid van het Frans 'animer' heeft het de betekenis 'leiden' gekregen. Maar Engelstalige sollicitanten verstaan eronder dat ze een departement 'tot leven moeten brengen'. 

Comitology is een woord dat enkel door de Commissie gebruikt wordt, waarmee de procedures van die instelling bedoeld wordt. Het berust op een vreemde spelling van 'Commission', dat in het Frans, Engels en Nederlands met dubbele m gespeld wordt. En waarom de dubbele 's' vervangen is door een 't', weet blijkbaar niemand.  

Global: in een interne mail aan alle medewerkers is ooit het woord 'global powercut' opgedoken voor een stroomstoring die alle diensten zou treffen. Voor ons is globaal dan wel iets als 'algemeen', voor Engelstaligen betekent het meestal 'wereldwijd'. 

 Mission: betekent in EU-teksten gelijk welk soort van buitenlandse trip die een werknemer onderneemt. Maar zoals de auteur van het rapport opmerkt: "Enkel astronauten, geheime agenten en diplomaten gaan in het Engels op missie". 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234