Woensdag 13/11/2019

Neemt Nike een loopje met de wet?

De nieuwe loopschoen van Nike is een technologisch hoogstandje. Maar is het nog wel sportief om te lopen met schoenen die de atleet een technisch voordeel geven? De internationale regelgeving wordt weldra herzien om oneerlijke concurrentie te snel af te zijn.

Het is een ambitieus plan: een marathon lopen in minder dan twee uur. Sportmerk Nike wil het voor mekaar krijgen, ook al ligt het wereldrecord al sinds 2014 op 2 uur, 2 minuten en 57 seconden. Voor dit Breaking2-project heeft de Amerikaanse sportreus niet alleen het perfecte parcours uitgekozen (het racecircuit van Monza), maar heeft het voor de drie atleten - de Keniaan Eliud Kipchoge, de Ethiopiër Lelisa Desisa en de Eritreeër Zersenay Tadese - ook een nieuwe loopschoen ontwikkeld, met wel héél speciale capaciteiten.

De Zoom Vaporfly Elite, een update van de Zoom Vaporfly waarmee de drie beste marathonlopers op de afgelopen Olympische Spelen aan de start stonden, beschikt over een dikke maar heel lichte middenzool, die 13 procent meer energie zou teruggeven dan gewone zolen. Binnenin die middenzool zit bovendien een lepelvormige plaat van koolstofvezel, die de atleten een betere aanzet moet geven. En daar knelt het schoentje.

Want door die koolstofvezelplaat zouden de lopers een onfair voordeel krijgen, klinkt het binnen de sportwereld. In The New York Times vergelijkt de Zuid-Afrikaanse sportwetenschapper Ross Tucker het met "van een behoorlijk steile helling naar beneden lopen, met een hellingsgraad van 1 tot 1,5 procent. Een enorm verschil", vindt Tucker.

Kunnen speciale schoenen dan echt zo'n groot voordeel opleveren? Sportwetenschapper Benedicte Vanwanseele (KU Leuven) is voorzichtig om de verschillen in cijfers uit te drukken. "Er zijn veel elementen die meespelen. Hoe lichter de schoen, hoe meer voordeel de loper daaruit haalt. Dus ook het gewicht moet je meenemen in die vergelijking. Maar trucjes als springveren kunnen relatief grote voordelen opleveren."

Net daarom zijn springveren ook verboden in loopschoenen, volgens de regels van de Internationale Atletiekfederatie (IAAF). Maar met de lepelvormige schijf begeeft Nike zich in een grijze zone. In 2007 werden onder andere de loopschoenen van Spira Footwear om die reden van de piste gebannen. Ook de uit koolstofvezel opgetrokken prothesen van paralympiër Oscar 'Blade Runner' Pistorius werden het onderwerp van controverse, ook al haalde Pistorius uiteindelijk zijn gelijk. En er is het voorval met de supersnelle zwempakken, die tijdens de Olympische Spelen in Peking in 2008 het ene na het andere record deden sneuvelen, en uiteindelijk werden verboden.

Vage regels

"Ik denk niet dat het met deze schoenen zo ver zal komen", stelt Vanwanseele voorzichtig. "Atleten zijn nu eenmaal verbonden aan sponsors, en elke sponsor doet zijn best om de best mogelijke uitrusting te voorzien. De regelgeving van de IAAF moet de grenzen bepalen, maar momenteel is die redelijk vaag. Ik denk niet dat Nike hier iets verkeerd doet." Na verschillende vragen over de Zoom Vaporfly-schoenen heeft de IAAF aangekondigd dat ze binnen de twee weken samenkomt "om uit te zoeken of we de regels moeten aanpassen".

Toch mogen de regels niet al te streng worden, klinkt het. "Het zou ertoe leiden dat technologische innovatie wordt afgeremd", vindt Vanwanseele. "Maar de nieuwste technologie moet wel voor alle atleten toegankelijk zijn. Technologie moet de atleet ondersteunen, maar mag niet doorslaggevend zijn en bepalen wie wint. Er is al heel veel veranderd binnen de atletiek, ook op andere domeinen. De polsstokken van nu zijn niet te vergelijken met die van vijftig jaar gelden, maar alle atleten gebruiken wel min of meer hetzelfde type."

Gevleid

Nike neemt de controverse alleszins met een glimlach op. "Het is toch een compliment als je zo'n groot voordeel kunt voorzien dat de mensen beginnen te denken dat het oneerlijk is", vindt Bret Schoolmeester, Nikes senior director voor loopschoenen. "Wij denken dat het wel eerlijk is, maar we zijn wel gevleid."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234