Woensdag 11/12/2019

Ouderschap

Neemt de baas geen vaderschapsverlof, dan de papa ook niet

Dominique Van Malderen. Beeld Tine Schoemaker

De mate waarin mannen ouderschapsverlof opnemen, is sterk afhankelijk van de bedrijfscultuur. Mannen zullen het bijvoorbeeld sneller doen als hun leidinggevende zelf zo’n verlof opneemt, stelt nieuw Nederlands onderzoek. ‘Ja, ik heb toch even getwijfeld om het te vragen.’

Veel moeite om de geboortedatum van zijn eerste dochter te onthouden, zal Dominique Van Malderen (29) niet moeten doen. Zijn kersverse dochter Aline kwam exact zeven dagen geleden, op 4 april, ter wereld, twee dagen voor zijn eigen verjaardag. En dus zit Van Malderen midden in zijn vaderschapsverlof. Dat wilde hij voor geen geld van de wereld missen. “Je moet toch een beetje wennen aan de komst van een kindje en uitdokteren hoe dat allemaal zal verlopen.”

Maar na de tien dagen vaderschapsverlof is hij wel van plan weer aan het werk te gaan. Hij neemt aansluitend geen ouderschapsverlof op. “Het is natuurlijk een beetje moeilijk in de toekomst te kijken, maar voorlopig ben ik dat niet van plan”, zegt hij. “Ik zit in de verkoopsector. Wij zijn toch een beetje afhankelijk van targets, wat dan weer een impact heeft op mijn loon.”

Vier vijfde

Het verhaal van Van Malderen ligt in lijn met wat de Nederlandse sociologe Leonie Van Breeschoten vaststelde in het doctoraat dat ze komende vrijdag verdedigt aan de Universiteit van Utrecht. Mannen zijn nog steeds minder geneigd ouderschapsverlof op te nemen. Dat is ook in België het geval. Slechts één op de drie aanvragen voor ouderschapsverlof of tijdskrediet komt van vaders, bleek uit de recentste cijfers van minister van Werk Kris Peeters (CD&V).

In ons land kan elke vader of ‘mee-ouder’ tien dagen geboorteverlof opnemen binnen vier maanden na de geboorte. Daarnaast kunnen ouders ook ouderschapsverlof opnemen. Daarbij kunnen ze, tot hun kind 12 jaar oud is, kiezen om of vier maanden niet te werken, acht maanden halftijds te werken of 20 maanden vier vijfde te werken. 

Onlangs besloot de federale regering die regeling uit te breiden met de mogelijkheid om een tiende te werken, wat neerkomt op bijvoorbeeld elke woensdagmiddag vrij, of een vrijdag om de twee weken. Dat moet wel nog omgezet worden in concrete regelgeving.

Leidinggevende

Volgens Van Breeschoten laten mannen zich nog altijd sterk leiden door de cultuur op het werk. “Mannen passen hun betrokkenheid bij hun gezin aan aan de werksituatie, en zullen alleen werk-familiebeleid (ouderschapsverlof, PG) gebruiken in een organisatie waar dat acceptabel is. Bij vrouwen is het juist andersom: werk is voor hen vaak secundair aan de zorg voor kinderen, en ze passen hun baan eerder op de thuissituatie aan.”

Het komt overeen met het verhaal van Van Malderen, die aangeeft dat geen enkele van zijn collega’s ouderschapsverlof opnam. “Alleen vaders die een tweeling hebben, nemen extra verlof.” 

Al is dat in zijn geval niet helemaal verwonderlijk: Van Malderen werkt grotendeels van thuis uit, en zijn werkgever stelt zich flexibel op. “Ik weet dat ik iets later kan komen als ik mijn dochter moet afzetten in de crèche, of als ze ziek is.”

Middenmoot

Van Breeschoten kwam tot haar conclusie door werknemers en werkgevers van 259 organisaties in negen Europese landen te ondervragen over de vraag waarom zij wel of niet gebruikmaken van verlofregelingen. Ons land maakte daar geen deel van uit, maar past wel binnen de algemene contouren van haar doctoraat. De beweringen blijken op te gaan voor landen die een goed uitgebouwd systeem van ouderschapsverlof hebben, dat relatief goed doorbetaald wordt.

België past zeker in dat plaatje. Toen het Europees Parlement en de lidstaten van de Europese Unie onlangs onderhandelden over de minimumduur van zo’n geboorteverlof, waren de tien dagen die in België gelden niet voor niets de norm. Binnenkort heeft elke mama of papa in de Europese Unie dus recht op tien dagen geboorteverlof. “Ik zou zeggen dat België geen uitzonderlijk lang ouderschapsverlof heeft, maar het zit zeker in de hoge middenmoot”, zegt Van Breeschoten. “Het ligt in elk geval hoger dan in Nederland.”

Ook bij ons komt het er volgens Van Breeschoten op neer dat mannen minder snel ouderschapsverlof zullen opnemen als hun baas dat niet zelf doet. Of dat de aanwezigheid van meer vrouwen, die dat verlof nog altijd vaker opnemen, er ook toe leidt dat ze vaker ouderschapsverlof aanvragen. Opvallend is dat die factoren bij vrouwen geen rol spelen.

Puzzel

Dat klinkt Wouter Vandamme (44) bekend in de oren. Vandamme, die werkt in de zorgsector, is papa van drie kinderen en heeft er net zijn laatste maanden ouderschapsverlof opzitten. “Ja, dat was zeker het geval bij mijn directe leidinggevende”, zegt hij. “Ik heb toch even geaarzeld om het aan te vragen. Ik kan er ook niet helemaal de vinger op leggen waarom, maar misschien klopt het wel dat wij mannen meer aarzelen om dat verlof op te nemen. Maar het was mijn beurt om de puzzel van de sportkampen en dergelijke te leggen in de zomer, in de plaats van mijn vrouw.”

Natuurpunt-medewerker Jorik Van Esch (32) geeft aan dat hij weleens een snedige opmerking ontving als men merkte dat de beoogde prestaties niet gehaald werden. “‘Jij koos ervoor om vier vijfde te gaan werken’, klonk het dan.” 

Al is er op zijn werk uiteindelijk vooral begrip voor zijn keuze. “Ik werk in de sociale sector, hier is behoorlijk wat aandacht voor de relatie tussen werk en gezin. Ook de personeelsdienst werkt hier vier vijfde, hoor.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234