Zaterdag 25/06/2022
null Beeld DM
Beeld DM

Blik op BelgiëAya Sabi

‘Neem het nieuws met een korreltje zout’, troostte de man met de schuilkelder in Antwerpen me

Aya Sabi is schrijver en De Morgen-columnist.

Aya Sabi

“Ik heb toch een stevige kelder, dus heb ik er maar een schuilkelder van gemaakt.” Andy De Gryse (35) vertelt me hoe hij een mogelijke waterstofbom zou kunnen overleven als hij snel genoeg zijn kelderdeur vindt. De opgelatenheid in zijn stem verbaast me. “Het was maar een uurtje werk.” De groenarbeider woont alleen in Antwerpen Noord, maar iedereen die op tijd is mag meeschuilen, ook zijn buren, al hebben zij zelf kelders in hun huizen van de jaren 60.

Andy is fervent klimaatactivist, is bezorgd om de staat van de wereld maar ook voorbereid. “In 2017 ben ik al jodiumpillen gaan halen want ik woon dicht bij de kerncentrale, in vogelvlucht is het slechts een 15 kilometer van hier.” Ons gesprek is een reis rond de wereld, maar eindigt waar we begonnen zijn: de oorlog in Oekraïne. “Het voelt héél dichtbij”, vertelt Andy me.

Een schuilkelder hou je beter geheim, schrijven de experts, maar Andy heeft het al op Facebook aangekondigd. De een lacht hem uit. De ander reageert verontwaardigd, maar de meesten geven hem gelijk. Hij vertelt me dat hij twintig jaar geleden diep onder zijn ouderlijk huis een kruipkelder heeft gegraven en er blikken hamsterde. Ik vertel hem dat ik geen kelder heb. “Als je ooit moet schuilen, ga dan naar een appartementsgebouw met een grote ondergrondse garage”, adviseert hij.

Ready for the impact

“Ik heb rijst, pasta, toiletpapier en conservenblikken gehamsterd. Ik heb een gasbrander, wat kampeerspullen, een lifestraw, een magnesiumstick, een kompas, een opblaasbare matras, wat pannen, een deken en een kussen. Als het dak weggeblazen wordt, kan ik wel een nieuw dak bouwen. Ik ben best handig.”

Ik heb zelfs moeite met het in elkaar steken van een schoenenrek bestaande uit vier onderdelen en een gasbrander krijg ik na een gemiddelde van zes en een halve poging pas aan het branden. Mijn ouders hebben me als kind op zwemles gezet zodat ik nooit zou verdrinken. Er waren geen ‘hoe overleef ik een mogelijke waterstofbom’-lessen in het stadje waar ik opgroeide. Onder een hoofdhelm steekt er een envelop. ‘READY FOR THE IMPACT’ staat er in hoofdletters op geschreven. I’m not.

Ik schuif al dagenlang alle pushmeldingen waarin ‘Oekraïne’ voorkomt meteen van mijn telefoonscherm, maar de beelden die ik per ongeluk zie, kruipen onder mijn huid. Ik heb nachtmerries waarin ik me achter een stadsmuur verschuil terwijl de schepen hun eerste kanonnen afvuren. Ik zoek nachtenlang naar een beschutting in mijn slaap. Ik woon niet eens aan zee en we voeren geen oorlog met kanonnen. Nu hebben we gesofisticeerde wapens waarvan de vernietiging nooit eerder gezien is, waarvoor je niet kan schuilen.

Vechten, vluchten of bevriezen

Gek genoeg is de man die zelf eigenaar is van zijn schuilkelder degene die de situatie relativeert. Hij troost me als ik hem vertel over mijn nachtmerries: “Je moet het nieuws ook met een korreltje zout nemen. Crisissen komen en gaan. Ook de slechte dingen gaan voorbij.” Andy’s grootouders hebben de oorlog overleefd. “Het oppotten zit er bij ons in, het hamsteren, overleven.”

Er zijn drie instinctieve manieren om met de grote rampen om te gaan: vechten, vluchten of bevriezen. Andy vecht. Ik vlucht. Volgens psychologe Nele Alders is Andy’s schuilkelder een analogie op de verzekeringen die we afsluiten. “We creëren voor onszelf een gevoel van veiligheid. Je zou daardoor misschien meer angst verwachten, maar Andy voelt zich juist zeker met zijn schuilkelder.” Zijn angst is bekoeld.

Zodra Andy de kans krijgt, stapt hij op zijn fiets en rijdt hij naar de Ardennen of nog verder: Santiago de Compostela. “Het is een onbeschrijfelijk gevoel van vrijheid. Als je dan naar het zuiden trekt, zie je steeds meer de gevolgen van de klimaatopwarming, maar zodra ik de eerste bijen zie die op de bloemen van mijn zelfgeplante cactussen afkomen, ben ik weer gelukkig. We zijn beperkt in middelen, maar we kunnen wel het verschil maken.”

Misschien moet ik zelf ook gewoon een kamerplant kopen en me erbij neerleggen dat ik iemand ben die de grote rampen niet zal overleven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234