Dinsdag 11/08/2020

Vluchtelingencrisis

Nee, we moeten niet vreemd opkijken naar vluchtelingen met smartphones: ze zijn cruciaal

Een meisje kijkt naar haar moeders smartphone in het Hongaarse Roszke.Beeld GETTY

Het ziet er misschien wat vreemd uit. Vluchtelingen komen met schijnbaar niets toe op Griekse eilanden in gammele bootjes, maar maken met een recente smartphone wel meteen een selfie na hun lange tocht. Het is niet eens zo gek. Dit is waarom de slimme gsm zo belangrijk is voor een vluchteling.

Mensensmokkelaars beperken drastisch het aantal spullen die vluchtelingen mogen meenemen op hun reis. Ze moeten al hun kostbaarheden opgeven. Maar vraag een vluchteling wat hij meeneemt op zijn tocht naar West-Europa, en de kans is groot dat er minstens een oplader, smartphone en een gewone gsm in zijn rugzak zit.

Vluchtelingen maken vandaag ten volle gebruik van hun smartphone en de apps die erop staan. Ze gebruiken WhatsApp, Viber en Facebook Messenger om met elkaar in contact te blijven. Een kaartendienst als Google Maps helpt bij de tocht naar een beter leven. Ze vertrouwen op hun smartphones tijdens de gevaarlijke zeereis, moeizame grensovergangen en om in contact te blijven met hun geliefden.

"Onze telefoons en powerbanks (mobiele opladers, red.) zijn belangrijker voor onze reis dan wat dan ook. Zelfs belangrijker dan voedsel", getuigt een Syriër op de vlucht aan AFP op het Griekse eiland Kos.

Vluchtelingen van de 21ste eeuw houden onder meer contact met elkaar via Facebookgroepen, met tienduizenden leden. Ze wisselen er informatie uit met elkaar en vertellen elkaar over de beste routes. Ze plaatsen foto's en ervaringen, zoeken er naar telefoonnummers van mensensmokkelaars en stippelen zo hun reis uit.

Facebookgroepen zijn minireisbureaus geworden. Smokkelaars plaatsen er misleidende foto's en beloven een reis onder de beste voorwaarden. Pas na het betalen van hoge bedragen zien de vluchtelingen een gammele sloep in plaats van een stabiele boot. Facebook zegt aan Quartz om er alles aan te doen om die pagina's van zo snel mogelijk van de site te halen.

"Het coördineren van smokkelen gaat in tegen de communityrichtlijnen", klinkt het bij de sociaalnetwerksite. "We moedigen mensen aan om die links op Facebook te rapporteren, zodat ons team experts die inhoud kan beoordelen."

Een achtergelaten oplaadkabeltje op de Hongaarse grens.Beeld GETTY

Leven en dood

Smartphones kunnen het verschil maken tussen leven en dood. Als hun boot in open zee in de problemen komt, gebruiken vluchtelingen de ingebouwde GPS-functie om hun locatie te bepalen en door te geven aan de kustwacht, soms zelfs via WhatsApp.

"Onze boot maakte water en begon te zinken. Ik belde de Griekse kustwacht en begon te schreeuwen om hulp, maar ze konden me niet horen omdat mijn telefoon in een plastic zak zat, als bescherming tegen het water. Ik stuurde dan maar een WhatsApp-bericht met GPS-coördinaten", getuigt een Syriër. Hij stuurde ook een boodschap naar zijn familie waarin hij de situatie uitlegde. "Geen nood. Ook al is het weer slecht, we zullen het redden."

Het bootje maakte water en zonk. De vluchtelingen zwommen verder met de hulp van reddingsboeien. "Ik kon de GPS gebruiken om te zien dat ik de juiste richting uitzwom", getuigt de man. De telefoon in het plastic zakje begaf het uiteindelijk door waterschade. Na zeven uur zwemmen werd de man wel door de Griekse kustwacht uit het water gevist.

Duits bondskanslier Angela Merkel neemt een selfie met een vluchteling.Beeld GETTY

Bankverrichtingen

Aan BBC getuigt een vluchteling hoe de smartphone hem bij zijn vlucht helpt. Een vriend in Duitsland stuurt hem een kaart via Google Maps met de posities van de politie, om in te schatten wat de veiligste route is.

Een ander regelt zijn bankverrichtingen via zijn smartphone. "Ik kreeg net 600 euro toegestuurd via Western Union. Zonder die slimme telefoon zat ik nu in de jungle", vermoedt de man.

Niet begrijpen dat vluchtelingen smartphones gebruiken of zelfs hebben, is - om het op zijn zachtst te zeggen - nogal hypocriet. "Je hoort mensen zeggen: 'zijn ze zo wanhopig als ze een smartphone hebben?'", schrijft James O'Malley in een opiniestuk in The Independent.

"Er bestaat een gevoel dat je een of ander product krijgt dat je op een bepaalde manier niet verdient. Maar je hoeft geen blanke westerling te zijn om een relatief goedkoop stukje technologie te bezitten." Veel vluchtelingen zijn opgeleid en van goede komaf en behoren tot de lage middenklasse.

"Op de meeste plekken vragen vluchtelingen tegenwoordig om voedsel, water en om mobiele laders. Dit is een absoluut vitaal onderdeel van hun reis", vat een BBC-journalist het smartphonegebruik samen.

Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234