Dinsdag 24/05/2022

Nee, het is niet onze schuld

Kinderen van werkende moeders doen het slechter op school, zegt Brits onderzoek

Daar gaan we weer. Volgens recent onderzoek voor de Britse Rowntree Foundation zouden kinderen van wie de moeders fulltime werken het slechter doen op school en ook meer risico lopen op psychische problemen tijdens de adolescentie, zo signaleert mij psychotherapeut Bob Vansant. En jawel hoor, de onderzoekers volgden de academische prestaties van 1.200 jongeren geboren in 1970 en ontdekten dat lage cijfers vaker voorkwamen in gezinnen waar moeders opnieuw aan het werk gingen voor hun kinderen vijf jaar waren. "Misschien is het een goed idee voor beleidsmakers om parttimewerk aan te moedigen bij een van beide ouders van kinderen in de kleuterleeftijd", aldus professor John Ermisch van het Institute for Social and Economic Research en coauteur van het rapport.

Kijk Bob, als ik het ergens van op mijn heupen krijg - en dan wil ik nog grif toegeven dat ik wel snel geïrriteerd raak -, dan is het dat men zich anno 2001 nog altijd op de moederrol fixeert als het over kinderen gaat. Ontelbare andere eerbiedwaardige onderzoeken hebben ondertussen al uitgewezen dat de aanwezigheid van één vertrouwde volwassene cruciaal is voor de hechting van het kind in de eerste levensjaren, maar nergens wordt gespecifieerd dat die volwassene ook een vrouw moet zijn. Ik weet dat er psychologen zijn - en volgens mij ben jij daar een van, Bob - die geloven dat moeders beter afgestemd zijn op hun kinderen, maar wat is hier oorzaak en gevolg? Is het niet zo dat hoe meer je tijd met iemand doorbrengt, hoe beter je hem of haar leert kennen? En we gaan in deze verlichte tijden toch niet beweren dat mannen totaal geen vermogen tot empathie hebben?

Welnu, hebben de onderzoekers ook al uitgezocht welke de correlatie is tussen een workaholic als vader en de schoolresultaten van hun kind? Hoe goed is dat voor je academische prestaties als je vader een illustere onbekende is die alleen 's avonds, moegewerkt en afgetobd, plichtsgetrouw een kus op het voorhoofd van zijn slapende kroost komt drukken? (beetje karikaturaal, ik geef het toe, maar dat is het onderzoek mijns inziens ook.) Mijn kind is belangrijk, maar dat is mijn werk ook, en ik zie echt niet in waarom ik tussen die twee een keuze zou moeten maken die van mannen nooit gevraagd wordt.

Maar goed, laten we het kibbelen over de rolverdeling alsnog achterwege laten. En ik wil me ook niet laten verleiden tot het habituele gesneer dat thuiswerkende vrouwen niet per se betere of meer aandachtige moeders zijn, en dat aanwezigheid nog geen garantie is voor betrokkenheid, want ik vind dat vrouwen elkaars keuze moeten leren respecteren in plaats van aan te vallen.

Maar behalve de aanwezigheid van vader en moeder zullen er toch nog wel meer factoren zijn die de studieresultaten van een kind bepalen? Hoe zit het met het familie-inkomen, de graad van scholing van de ouders, eventuele werkloosheid? Heeft men daar al eens onderzoek naar gedaan? Ook de buurt, eventuele vrijetijdsbesteding en zeker de opvangmogelijkheden spelen volgens mij een rol. Wordt er in het huisgezin gelezen, of zijn boeken 'iets voor een ander soort mensen'; hoe is de verbale cultuur? Zou dat allemaal geen invloed hebben op rapportencijfers? Of zouden de resultaten van een dergelijk onderzoek té confronterend zijn voor beleidsmakers? Het is nu eenmaal makkelijker moeders met een schuldgevoel op te zadelen - niets zo simpel als dat - dan bijvoorbeeld de armoede of werkloosheid aan te pakken.

Maar ach, weet je Bob, eigenlijk ben ik ervan overtuigd dat we niet eens zo verschillend denken. Net als jij geloof ik dat een jong kind behoefte heeft aan veiligheid, stabiliteit, aanwezigheid en aandacht. Net als jij geloof ik nooit dat het in het belang is van het kind, dat het om zeven uur uit zijn warme bed wordt gelicht, op de crèche gedropt en daar pas elf uur later weer wordt opgehaald. Maar ik ben er wel van overtuigd dat de meeste ouders het beste voorhebben met hun kind en ik wil ze niet met nog meer schuldgevoel opzadelen. Ze hebben vaak geen andere keus en worden toch al zo vaak als schietschijf gebruikt.

Gelukkige kinderen - en in feite is dat stukken belangrijker dan academisch geslaagde, toch? - zijn niet alleen de verantwoordelijkheid van hun moeders of vaders. Flexibiliteit in de werkuren, betere kinderopvang zijn zaken waar de overheid voor verantwoordelijk is. Maar als je in sommige bedrijven nog met de nek wordt aangekeken omdat je vroeger weggaat voor de ouderavond van je kind, betekent dat dat de prestatiecultuur in onze maatschappij nog altijd hoogtij viert. En zolang kiezen voor de vierdagenweek zogezegd onverenigbaar is met een topfunctie, handhaaf je de kloof tussen zorgen en presteren. Dan dwing je mannen én vrouwen die goed zijn in hun job en carrière willen maken als het ware om te conformeren met een stijl die menselijke relaties ondergeschikt acht. En dan vind ik het gratuit, een beetje hypocriet en volslagen oneerlijk om ouders, en dan vooral moeders, daar vervolgens op aan te kijken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234