Vrijdag 06/12/2019

Nee dokter, een doof kind is geen punt

Dove koppels die een doof kind wensen, ze bestaan wel degelijk. En heel soms proberen ze zelfs om via embryoselectie die wens werkelijkheid te laten worden.

Tom* is doof. Hij hoopte dat het kindje dat hij en zijn vriendin maakten dat ook zou zijn. Maar een gehoortest, een paar weken na de geboorte, bewees het tegendeel. Zijn pasgeboren zoon bleek te kunnen horen, net als zijn moeder Lauren*. Tom was niet opgelucht, maar ontgoocheld: "Met een doof kind had ik een andere, diepere band kunnen hebben."

Tom en Lauren zijn een van de drie koppels die zijn geïnterviewd zijn de scriptie van Kristof Jakiela. De master in de moraalwetenschappen, die er dinsdag de Vlaamse Scriptieprijs voor won, onderzocht de kinderwens van dove en gemengde paren. "Niet om een algemene uitspraak te doen over de populatie, wel om te kijken welke attitudes ze hebben." Uit de interviews bleek dat alle koppels zowel een horend als een niet-horend kind zouden verwelkomen. "Maar als je hen vraagt naar hun voorkeur, dan verkozen de dove partners wel een doof kind."

Een deel van de verklaring zit volgens Jakiela in het feit dat dove partners zichzelf als 'cultureel Doof' (met de hoofdletter D) beschouwen. Ze voelen zich lid van de Dovengemeenschap, zien gebarentaal als hun moedertaal, zijn gehecht aan hun eigen identiteit. "Voor hen zijn doofheid en een doof kind geen probleem, maar een verrijking. Ze menen dat er maar een klein verschil is met horen, dat ze perfect een zelfstandig en waardig leven kunnen leiden. Vergelijk het met een blanke mens die zichzelf als niet-zwart ziet."

Hij stipt aan dat een aantal participanten, zoals Tom, zelfs niet bereid zijn om een implantaat of hoorapparaat te dragen, ook al kunnen ze daardoor geluid waarnemen. "Een doof kind wensen vinden ze niet vreemd. Voor hen is het zoals een jongen of een meisje wensen."

Morele weerstand

Wie een doof kind wenst, wil zich trouwens niet per se van een doof kind verzekeren, zo ontdekte Jakiela nog. Dat verzekeren kan vandaag nochtans, of toch in theorie. Via de pre-implantatie genetische diagnostiek (PGD) kunnen embryo's op genetische afwijkingen worden gecontroleerd vooraleer ze in de baarmoeder worden geplaatst. PGD wordt in de praktijk gebruikt om afwijkingen bij een kindje te vermijden, maar het omgekeerde, voor een embryo met afwijking kiezen, zou ook kunnen. Jakiela vroeg de koppels of ze hiervan gebruik zouden maken. "Bij die denkoefening was er plots morele weerstand. Geen enkel koppel wilde zich via PGD van een doof kind verzekeren. Ze vonden dit een te moeilijke keuze en voelden zich te verantwoordelijk." De koppels in zijn onderzoek gaven de voorkeur aan het lot, dat zou beslissen of hun toekomstig kleintje wel of niet zou kunnen horen.

Maar niet alle doven voelen dezelfde morele weerstand. Een rondvraag bij fertiliteitscentra leert dat er wel degelijk aanstaande ouders zijn die de weg van de embryoselectie willen bewandelen. Professor Petra De Sutter van het UZ Gent ontving jaren geleden twee dove mensen die haar om een dove zoon of dochter vroegen. "Het is iets hoogst uitzonderlijk", benadrukt De Sutter. Ze ging niet op hun vraag in. "Ethisch vonden we dit niet te verantwoorden. PGD is bedoeld om kinderen de beste kansen te geven. Diezelfde technologie omgekeerd gebruiken en een kind daardoor doelbewust met een beperking opzadelen, wilden we niet. Het belang van het kind plaatsen we voor de wens van de ouders." Haar collega Herman Tournaye van het UZ Jette, die zich vaag één gelijkaardig verzoek herinnert, is dezelfde mening toegedaan: "Dit druist in tegen wat je als arts probeert te doen."

Extra aspectje

Hoe groot of klein de kans is dat een doof koppel via de natuurlijke weg een doof kind op de wereld zet, is volgens beide artsen moeilijk te zeggen. Dat hangt af van het type doofheid. Uit de literatuur herinnert Jakiela zich dat het uitzonderlijk is. "Er wordt vaak gesteld dat 90 procent van de doven een horend kind heeft."

Tom, de man uit het onderzoek van Jakiela, benadrukte tijdens het interview dat hij horende en dove kinderen even graag ziet. Zelf is hij heel gelukkig met zijn zoon. "Hij heeft er gewoon een extra aspectje bij: het waarnemen van geluid."

Alle ingezonden scripties zijn terug te vinden op scriptiebank.be

* Tom en Lauren zijn fictieve namen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234