Zaterdag 04/02/2023

"Nederlandse staat doodde Molukse treinkapers De Punt opzettelijk"

De met kogels doorzeefde trein bij spoorwegovergang De Punt na de treinkaping in 1977.  Beeld ANP
De met kogels doorzeefde trein bij spoorwegovergang De Punt na de treinkaping in 1977.Beeld ANP

De Nederlandse regering heeft bij de beëindiging van de Molukse treinkaping in 1977 bewust gekozen voor excessief geweld, met de intentie om alle kapers te doden. Dat zegt Ingo Piepers, oud-marinier en gepromoveerd op oorlogsdynamiek, na eigen onderzoek in de Volkskrant. Hij noemt de handelwijze van de regering 'terreur'. Het door de Nederlandse overheid gebruikte geweld tegen de treinkapers was niet onrechtmatig. Dat heeft de rechtbank in Den Haag vandaag bepaald.

Redactie

Op 23 mei 1977 kaapten negen gewapende Molukkers een trein bij het dorp De Punt in Drenthe, in het noorden van Nederland. Omdat de onderhandelingen geen resultaat opleverden, werd besloten om mariniers een bevrijdingsactie te laten uitvoeren. Zes van de negen daders en twee treinreizigers kwamen toen om het leven, door kogels van de militairen. Drie kapers kregen destijds zes tot negen jaar celstraf opgelegd.

Piepers kreeg inzage in het oorspronkelijke aanvalsplan, dat volgens hem doden had kunnen voorkomen, en vergeleek dat met het 'zeer fors opgeschaalde' plan dat uiteindelijk is uitgevoerd. De verantwoording voor die opschaling deugt volgens de onderzoeker niet.

Het ministerie van Defensie zegt in de krant dat de stukken onder de rechter zijn en wil om die reden niet reageren. De Nederlandse staat heeft altijd ontkend dat er onrechtmatig is gehandeld.

Heimelijk bevel

Advocaat Liesbeth Zegveld, die de nabestaanden bijstaat, had in mei verzocht om nieuwe getuigen op te roepen om te achterhalen of er een heimelijk bevel was uitgegeven om alle kapers te doden. Ze heeft daarvoor onder andere oud-premier Dries van Agt en enkele oud-topcommandanten op het oog.

Maar ook als er geen heimelijk bevel was, dan nog was de geweldsinstructie volgens de advocaat in strijd met het mensenrechtenverdrag. De mariniers moesten kapers doden, tenzij iemand zich duidelijk waarneembaar overgaf. Maar de kapers Max Papilaja en Hansina Uktolseja konden dat niet vanwege hun verwondingen; ze werden van dichtbij geëxecuteerd, blijkt volgens Zegveld uit autopsierapporten, geluidsbanden van de actie en getuigenverklaringen van mariniers zelf.

De landsadvocaten ontkennen dat er sprake is van een geheim bevel of executies. Ze drongen aan op een eindvonnis, ook om een "eind te maken aan dit circus".

Hoger beroep

De rechtbank oordeelde dat de mariniers in de "achteraf gezien onjuiste, maar oprechte en daarom verschoonbare" veronderstelling waren dat het geweld nodig was. Het was schemerig in de trein, het was een hectische en chaotische situatie en de mariniers moesten in een fractie van een seconde beslissingen nemen.

Zegveld kondigde direct na de uitspraak aan dat de nabestaanden in hoger beroep gaan. "Dit vonnis is zo raar, het schreeuwt om hoger beroep", aldus de advocaat. "Dit vonnis staat zo ver af van mijn gevoel voor rechtvaardigheid. Ik denk nog steeds dat wij een legitieme zaak hebben."

Een woordvoerder van het ministerie van Defensie liet dan weer weten dat de Nederlandse staat blij is met het oordeel van de rechtbank, met name dat er nu duidelijkheid is voor de mariniers die bij de actie betrokken waren.

De zitting kon woensdag opnieuw rekenen op massale belangstelling. Tientallen familieleden, kennissen en geïnteresseerden waren naar de rechtbank gekomen. Er moest een aparte videozaal worden ingericht om iedereen een zitplek te geven.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234