Zondag 08/12/2019

Deepfake

Nederlandse nieuwslezeres (34) slachtoffer van deepfake-pornovideo

Dionne Stax. Beeld ANP Kippa

De manager van de Nederlandse nieuwslezeres Dionne Stax (34) heeft advocaten aan het werk gezet om te onderzoeken of het zinvol is aangifte te doen tegen de verspreider van een deepfake-seksfilmpje waarin het hoofd van de presentatrice is gemonteerd op dat van een bewegende naakte vrouw. 

De expliciete beelden, gemaakt met ingenieuze software, verschenen recent op de website Pornhub en zijn volgens Stax’ woordvoerder ‘met de grootst mogelijke moeite’ verwijderd. “Wij vrezen voor een nieuwe, nog ergere versie waarin ‘Dionne’ de hoofdrol speelt.” Stax stopte recent na twaalf jaar bij de openbare omroep NOS.

Frank Barendse, belangenbehartiger van Stax die momenteel op vakantie is in het buitenland, noemt tegenover onze collega's van het AD het misbruik van haar gezicht een grove inbreuk op het portretrecht. Hij kreeg de beelden na een tip onder ogen en heeft ze zelf gezien.

“Het was een beetje knullig, maar toch best knap gedaan”, blikt hij terug op zijn confrontatie met het filmpje.

“Vooropgesteld: ik heb me alleen op het gezicht geconcentreerd en niet op de randverschijnselen. Wat ik zag was een andere vrouw, maar met de ogen en de mond van Dionne. Natuurlijk was direct duidelijk dat het niet om haar ging. Daar was het veel te nep voor. Geen enkele kijker zal hebben gedacht ‘hé, onze Dionne is opeens stiekem actief geworden in de
adult movie-industrie’. Desondanks is het te kwalijk voor woorden dat zoiets anno 2019 kan. De computer- en beeldmanipulatietechnieken staan voor niets.”

“Bij minderjarige wordt het een ander verhaal”

Het gaat, zo benadrukt de manager, in Stax’ geval om een volwassen vrouw die zich, met inmenging van hem, it-specialisten en juristen, tegen zo’n namaak-seksfilmpje kan verweren.

"Maar het wordt een ander verhaal als bijvoorbeeld het gezicht van een minderjarige, doorsnee Nederlander plotseling opduikt op een geautomatiseerd medium als Pornhub waarnaar iedere abonneehouder filmpjes kan uploaden. D
at kan in de persoonlijke sfeer verstrekkende gevolgen hebben, zoals imagoschade. Zeker als de beelden op internet blijven staan en in bredere kring verspreid worden.”

Ondoenlijk

Volgens Barendse was het nog ‘een heksenklus’ om de namaak-Dionne van de website te verwijderen. “Een expert is er in opdracht van mij vele uren mee bezig geweest. Gelukkig met positief resultaat. Wat er verder gebeurt, is nog even afwachten. Omdat het filmpje een tweede versie was, volgen mogelijk nog meer heftige beelden. Zie dat maar eens te ontdekken. Voor ons is het ondoenlijk om 24 uur per dag allerlei dubieuze sites te scannen om te kijken of ‘Stax’ daar weer opduikt.”

Hij vermoedt dat het filmpje is gemaakt door een 15- of 16-jarige die op een zolderkamertje heeft zitten monteren. “Bij zo'n mogelijke armoedzaaier, als die al kan worden getraceerd in een onoverzichtelijke kluwen van al dan niet verborgen IP-adressen, valt waarschijnlijk geen stuiver te halen. Dat laatste maakt deze kwestie nog erger. Gedupeerden als Dionne kunnen dus bijna niets doen tegen deze bedenkelijke praktijken van technerds en perverselingen.”

Het nepfilmpje met 'Dionne' stond op de website Pornhub. Beeld Shutterstock

“Dit is keihard onrechtmatig”

Hoewel de gewraakte beelden van Dionne inmiddels zo goed als onvindbaar zijn, is het volgens de in mediazaken gespecialiseerde advocaat Stefan Kalff zeker zinvol om aangifte te overwegen tegen de maker of verspreider van het namaak-pornofilmpje.

“Want dit is strafbaar en een flagrante inbreuk op het portretrecht en dus keihard onrechtmatig. De schade is, in het geval van bekende personen zoals mevrouw Stax, evident omdat mensen kunnen blijven zoeken naar de filmpjes. Ook als deze al zijn verwijderd. Het gaat onder meer om imagoschade omdat een grove inbreuk is gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van iemand.”

Kalff, die regelmatig niet nader te noemen Bekende Nederlanders (BN’ers) vertegenwoordigt, stelt net als manager Barendse dat het optreden tegen makers en distributeurs van echte of namaakfilmpjes lastig is.

“De praktijk wijst uit dat de makers moeilijk te vinden zijn. Dus zou de gastheer, zoals Pornhub, kunnen worden aangesproken omdat het gelegenheid tot verspreiding gaf of geeft. Zo’n bedrijf zou kunnen worden gedagvaard wegens het mede veroorzaken van immateriële schade. In Nederland zijn de vergoedingen daarvoor niet hoog. Veel lager in elk geval dan in landen als Frankrijk, Engeland en Amerika. En in Nederland gebeurt zoiets alleen als het om een aantoonbaar schadelijke kwestie gaat.”

Dubieus

De advocaat stelt dat het belangrijkste is dat filmpjes zoals die met de nep-Dionne, van internet worden verwijderd. Vervolgstappen zijn volgens hem tijdrovend en kunnen gepaard gaan met hoge kosten.

“Het is de vraag of mevrouw Stax daartoe bereid zal zijn.” Hoe dan ook spreekt hij van een zeer dubieus fenomeen.

“Zo’n filmpje kan extreem schadelijk zijn. Niet alleen voor BN’ers, maar ook voor onbekende mensen zoals jongeren of mensen met een belangrijke functie zoals zakenlui of bestuurders. Ik ken tragische gevallen van gedupeerde jongeren die uiteindelijk uit het leven stapten omdat de beelden ze bleven achtervolgen. Die illustreren hoe ernstig dit kan zijn.”

Dionne Stax’ manager Barendse weet, met in het achterhoofd de woorden van advocaat Kalff, nog niet of de presentatrice zal aandringen op daadwerkelijke vervolgstappen. “Ik heb haar nog niet durven en willen storen met het nieuws dat 'ze’ is opgedoken op Pornhub. Na terugkeer van vakantie zullen we haar over de laatste stand van zaken informeren en adviseren.” Stax stapt in oktober over naar AVROTROS waar ze onder meer het programma DNA Onbekend gaat presenteren. 

Dionne Stax, die zelf niet voor commentaar bereikbaar was, is zeker niet de eerste die opduikt in een zogenoemd deepfakefilmpje. De afgelopen tijd doken soortgelijke, niet van echt te onderscheiden videomontages op van Barack en Michelle Obama, Scarlett Johansson, Emma Watson, Ariana Grande, Donald Trump en Facebookbaas Mark Zuckerberg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234