Zondag 24/10/2021

Nederlandse journalisten weer op vrije voeten

De twee journalisten die drie dagen in de cel zaten omdat ze hun bronnen niet wilden onthullen, zijn weer vrij. De zaak zet de bronbescherming hoog op de agenda in Den Haag.

door Barbara Debusschere

Den Haag l De twee hadden geweigerd te onthullen hoe ze in de onderwereld aan staatsgeheime dossiers van de inlichtingendienst AIVD waren gekomen.

In januari ging de bal aan het rollen toen de verslaggevers Bart Mos en Joost de Haas van De Telegraaf artikelen publiceerden over topcrimineel Mink K. Mos en de Haas onthulden dat K's criminele groep miljoenen reserveerde om politie- en justitiepersoneel om te kopen.

De journalisten baseerden zich op staatsgeheime dossiers van de AIVD over Mink K. Onder te kop 'Dossiers te koop in de onderwereld' klaagden ze aan dat de geheime dossiers over Mink K. in handen waren gevallen de drugsmaffia.

Op zoek naar het lek in eigen rangen liet de AIVD beide journalisten maandenlang afluisteren met telefoontaps, tot ontsteltenis van de persbond.

Kort na de publicatie van de artikelen kwam ene Paul H., een oud-medewerker van de inlichtingendienst, op de beklaagdenbank terecht en de twee journalisten werd 'gevraagd' te getuigen in die rechtszaak. Ze moesten van de rechter onthullen van wie ze de geheime AIVD-informatie hadden gekregen. Mos en De Haas weigerden.

Omdat de rechter absoluut wilde voorkomen dat H. en zijn medewerkers onterecht zouden worden veroordeeld, liet hij de twee 'weigerachtige getuigen' maandag in voorhechtenis vastzetten. De woede en verbijstering van de journalisten zelf, van de persbond, politici en rechtsspecialisten was groot.

In Nederland mogen burgers worden opgesloten als ze belangrijke informatie achterhouden en voor journalisten maakt de wet geen uitzondering. De Europese wetgeving woog niet zwaar genoeg om De Haas en Mos te vrijwaren.

Gistermiddag kwamen de twee dan toch vrij. "De staatsveiligheid is nu niet in het geding" en "bescherming van bronnen van een journalist is essentieel in een democratie", zo oordeelde de rechter. Mos en De Haas blijven zwijgen.

"We zijn blij want zoiets is zeer schadelijk. Geen enkele klokkenluider zou journalisten nog in vertrouwen nemen", aldus Thomas Bruning van de Nederlandse Journalisten Vereniging.

Hoewel Nederland steevast bovenaan prijkt in de internationale ranglijst van landen met de grootste persvrijheid, is het niet de eerste keer dat er perslui worden opgesloten. Sinds 1988 hebben nog drie andere Nederlandse journalisten een tijd in de cel gezeten omdat ze hun bronnen niet wilden prijsgeven. Onder hen twee verslaggevers die eveneens berichtten over de zaak-Mink K. Een van hen zat achttien dagen vast.

Bruning: "Positief is dat de grote consternatie ervoor gezorgd heeft dat de nood aan een wet op bronnenbescherming nu eindelijk op de politieke agenda staat." PvdA-Kamerlid Aleid Wolfsen heeft al een wetsvoorstel aangekondigd.

Daarbij wordt gekeken naar België, dat internationaal het gidsland ter zake is. Pol Deltour van de Belgische persbond: "Onze wet beschermt journalisten het best. In de meeste andere landen is er niet eens zo'n wet en worden journalisten afgeluisterd, onderworpen aan huiszoekingen en in vele gevallen opgesloten. Momenteel lopen Deense journalisten dat gevaar."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234