Vrijdag 24/01/2020

Nederlandse enthousiastelingen kiezen 'niet-representatief' Woord van het Jaar

Van Dale lacht niet met 'swaffelen'

'Swaffelen' is met grote meerderheid van de stemmen tot Woord van het Jaar 2008 gekozen. Van Dale is echter niet opgetogen over die keuze. Voor wie het nog niet wist: 'swaffelen' betekent 'het geslachtsdeel laten slingeren en tegen een object aantikken'.

DOOR JANINE MEIJER

BRUSSEL l 'Het woord is niet representatief voor wat er in 2008 heeft gespeeld. Maar we respecteren de uitkomst van de peiling', zegt Ton den Boon van Van Dale Uitgevers. Zo'n 16.000, vooral jongere liefhebbers brachten hun stem uit op de online-enquête van Van Dale.

Vooral in Nederlandse jongerenkringen is 'swaffelen' enorm populair, aldus Van Dale Uitgevers. Het woord kwam in april plots in de actualiteit toen een scholier uit Rotterdam tijdens een studiereis naar India zijn piemel uit zijn broek haalde en neukbewegingen maakte tegen de wereldberoemde Taj Mahal. Medescholieren plaatsten er een filmpje van op YouTube. Al snel werd de jongen bekend als "de eerste man ter wereld die de Taj Mahal beswaffelde". De Indiërs konden er niet om lachen. Voor hen was het pure heiligschennis en de jongen werd van school geschorst.

Het voorval werd gretig opgepikt door het Nederlandse televisieprogramma Spuiten en Slikken, dat swaffelwedstrijden ging organiseren en een heuse swaffelkoning uitriep. In korte tijd werden er weblogs volgeschreven over de voor- en nadelen van het 'swaffelen' en of Adam en Eva er zich ook al aan bezondigden of dat het fenomeen pas met de Romeinen ingeburgerd raakte.

In ons land is het woord het afgelopen jaar niet één keer gebruikt in de meest courante kranten en tijdschriften, zo blijkt uit een klein onderzoek in het tekstarchief Mediargus.

Tijdgeest

Van Dale Uitgevers, het bedrijf dat de wedstrijd organiseert, vindt de keuze dit jaar minder geslaagd. "Het woord is niet zoals voorgaande jaren sterk ingeburgerd. Het is ook niet representatief voor wat er in 2008 gebeurd is. Maar we moeten de uitkomst respecteren. Het zegt misschien veel over diegenen die hun stem hebben uitgebracht en over de tijdgeest waarin we leven", aldus woordwatcher Ton den Boon van Van Dale Uitgevers.

De jury van het Woord van het Jaar plaatst elk jaar tien woorden op zijn site en laat de bezoekers de uiteindelijke keuze maken. Dit jaar brachten 16.000 mensen hun stem uit. Zo'n 57 procent vond 'swaffelen' het woord dat het meest kenmerkend is voor 2008. Op de tweede plek staat 'wiiën', dat is gamen met een Wii-spelcomputer. Brons gaat naar 'bankendomino', een woord dat duidt op de reeks faillissementen die de financiële wereld de laatste maanden trof. "Persoonlijk had ik liever wiiën of bankendomino op de eerste plaats zien staan", geeft Den Boon toe. "In Duitsland is er bijvoorbeeld voor kredietcrisis gekozen. Maar als je het volk laat beslissen, moet je achteraf niet over de keuze gaan zeuren."

Bovendien is kredietcrisis geen nieuw woord, zegt Den Boon. En dat is wel de voorwaarde om in het Nederlandse taalgebied tot Woord van het Jaar verkozen te worden. Volgens Den Boon komt 'swaffelen' van zwaaien, zwiepen en zwenken. "Het duidt op het heen en weer bewegen van iets. Zo noemt men een slungel in de Belgische Kempen ook wel een swaffelaar."

Vorig jaar werd 'Bokitoproof' verkozen, naar aanleiding van het incident in de dierentuin van het Nederlandse Blijdorp. Een gorilla brak toen uit en verwondde een vrouw die hem vaak was komen bezoeken en langdurig aankeek. "Bokitoproof is dit jaar nog nauwelijks gebruikt", weet Den Boon. "Waarschijnlijk zal ook swaffelen snel in de vergetelheid raken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234