Vrijdag 13/12/2019

Nederlandse besparingswoede trekt grens over

Als het regent in Amsterdam, dan druppelt het in Brussel. En in Gent. En in Antwerpen. De hakbijl van Nederlands staats-secretaris voor Cultuur Halbe Zijlstra (VVD) dreigt ook bezuiden de Moerdijk bloedsporen na te laten. 'Timing en exacte consequenties moeten nog duidelijk worden, maar dit is een ramp', aldus Steven Heene van NTGent.

Dit is meer een hakbijl dan een kaasschaaf: minder subsidies, meer markt. De Nederlandse staatsecretaris voor Cultuur Halbe Zijlstra (VVD) beoogt een 'cultuuromslag', creëert daartoe een draconische besparingsgolf en oogst een paniektsunami. Met averij voelbaar tot in België.

Vooral in de podiumkunsten (van 236 miljoen naar 156 miljoen euro) en in de beeldende kunst (van 53,5 naar 31 miljoen) komen de klappen hard aan (zie kader)."Dit is een stuk sneller en vooral extremer dan verwacht", reageert Jan Goossens, artistiek leider van de Brusselse KVS. "Met mogelijk ook gevolgen voor ons, ja."

De lijn tussen de KVS en Nederland is immers al een aantal jaren strak gespannen. In het nieuwe KVS-seizoen staan twee producties van Alize Zandwijk ingeschreven, haar Ro Theater zal het binnenkort hoogstwaarschijnlijk met flink wat subsidies minder moeten doen. "Ik voelde de voorbije maanden van hun kant een grote nervositeit om belangrijke artistieke en inhoudelijke keuzes te maken", aldus Goossens. "Een heel vreemd gevoel."

Het nieuwe Nederlandse subsidiestelsel gaat in op 1 januari 2013, vanaf het najaar kunnen instellingen hun aanvraag indienen. "Op korte termijn zullen we hier niet meteen iets van voelen", zegt Goossens. "Maar op lange termijn kan dit de Belgisch-Nederlandse samenwerkingen wel onder druk zetten. Wij spelen bovendien zelf ook dikwijls op verplaatsing, in Amsterdam bijvoorbeeld. Op termijn zal dat misschien moeten worden stopgezet, als daar bezuinigd moet worden."

Du jamais vu

Ook bij NTGent dreigt de hakbijl van Zijlstra bloedsporen na te laten. "Dit is een ramp, van een botheid die hemeltergend is", zucht artistiek coördinator Steven Heene. "En zeggen dat we zo lang opgekeken hebben naar het professionalisme van de Nederlanders. Du jamais vu."

Wel pijnlijk zichtbaar zijn de gevolgen. Die zijn vrij direct en diepgaand. "Timing en exacte consequenties zijn nog niet helemaal duidelijk, maar nu al krijgen we sollicitaties binnen van Nederlanders die in Vlaanderen of andere buitenlanden aan het werk willen", aldus Heene.

"Met het Amsterdamse productiehuis Frascati werken we al jaren erg nauw samen. Aanstaande vrijdag gaat bijvoorbeeld onze coproductie Het Meisje Dat Te Veel Van Lucifers Hield in première, van de jonge regisseuse Julie Van den Berghe. Maar nu verliest Frascati zijn volledige subsidie. Een ramp."

Ook met Toneelgroep Amsterdam en het Nationale Toneel in Den Haag gaan ze eerstdaags rond de tafel zitten. "De gevolgen van hun verdunde enveloppe voor onze samenwerking moeten dringend worden besproken", zegt Heene. "'TA-2' bijvoorbeeld, het project waarmee Toneelgroep Amsterdam investeert in de begeleiding van jonge regisseurs, zal nu allicht niet meer gehandhaafd kunnen worden."

Vier gezamenlijke producties, gespreid over vier jaar en startend in 2013, zo luidde het streefdoel van de alliantie die het Antwerpse Toneelhuis onlangs met Toneelgroep Amsterdam aanging. "Ik neem aan dat die niet in het gedrang komt", reageert Luk Van den bosch, zakelijk leider van het Toneelhuis. "Maar op lange termijn is dit erg nefast voor de sector. We voelden al een tijdje dat de uitkoopsommen die in Nederland de voorbije jaren gangbaar waren steeds moeilijker te verkrijgen zijn en dat er op elke cent beknibbeld wordt. Nu knijpen ze de strot van het diertje helemaal dicht."

Slecht voorbeeld

Nederland is dan ook niet bepaald een stichtend voorbeeld voor Vlaanderen, waarschuwt Van den bosch. "Minister Schauvliege heeft aan Nederland een zeer slecht voorbeeld", zegt hij. "Het beleid verloopt er al een tijdje van boven naar beneden, en dat loopt behoorlijk fout. Pakweg tien jaar geleden was de Nederlandse podiumkunst toonaangevend in Europa, met grote regisseurs en ensembles. Vandaag blijft daar maar weinig van over, en het zal jaren duren voor de sector dit te boven komt."

Zijlstra zelf ziet dat anders. "Er zit pijn in, dat klopt", zei hij dit weekend in de Volkskrant. "Maar bij een sector die we echt op een andere manier gaan neerzetten, is dit heel verantwoord. Als je er 50 miljoen af haalt, kan iedereen het opvangen, maar verandert er wezenlijk niets. Nu al komt op gang wat ik graag wil."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234