Woensdag 04/08/2021

NieuwsCoronavirus

Nederlands onderzoek: ‘Winkelkarretje in supermarkt maakt geen verschil bij het afstand houden’

In een supermarkt in het Nederlandse Veldhoven wordt getest hoe klanten onderling afstand houden onder verschillende omstandigheden.  Beeld ANP
In een supermarkt in het Nederlandse Veldhoven wordt getest hoe klanten onderling afstand houden onder verschillende omstandigheden.Beeld ANP

Voor de afstand die klanten tot anderen houden in de supermarkt, maakt het geen verschil of zij een winkelwagentje bij zich hebben of niet. Dat komt naar voren uit voorlopige resultaten van een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (UvA) en onderzoeksbureau Smart Distance Lab.

Bezoekers van een supermarkt in het Nederlandse Veldhoven kregen in maart een week lang een sensor mee, zodat de afstand tussen bezoekers en het aantal seconden dat zij bij elkaar in de buurt waren nauwkeurig kon worden geregistreerd. Er deden 3.567 klanten, 90 procent van de bezoekers, mee aan het onderzoek.

Daarbij werden verschillende maatregelen vergeleken. Zo kregen klanten wel of niet een winkelwagentje. Wanneer klanten geen wagentje gebruikten, werkte de supermarkt met een stoplichtsysteem: groen betekende genoeg plek in de supermarkt, bij oranje was het penibel en bij rood te druk. Ook werd geëxperimenteerd met stippen en pijlen die looprichtingen aangeven. Gemiddeld telde elke ‘vergelijkingsgroep’ 300 klanten.

Het voortduwen van de grote winkelwagentjes blijkt afstand houden niet te bevorderen. Het stoplichtsysteem werkt nagenoeg even goed. En het aangeven van looprichtingen leidt net tot het houden van minder afstand.

Is het gebruiken van de logge winkelwagentjes voor één zak chips dan de volgende maatregel die we maanden lang ‘onnodig’ hebben volgehouden, net als handen wassen en het ijverig ontsmetten van alles wat we aanraken? Die conclusie is mogelijk voorbarig; de onderzoeksresultaten zijn voorlopig en nog niet officieel gepubliceerd.

Die ambitie is er wel, zegt Tessa Blanken, onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam. “We hebben echt een bak data verzameld en die willen we omzetten in een academische publicatie.” Blanken stelt dat cijfers in de definitieve resultaten nog kunnen verschillen, maar verwacht dat de gevonden trends overeind blijven.

In een supermarkt in het Nederlandse Veldhoven wordt getest hoe klanten onderling afstand houden onder verschillende omstandigheden.  Beeld ANP
In een supermarkt in het Nederlandse Veldhoven wordt getest hoe klanten onderling afstand houden onder verschillende omstandigheden.Beeld ANP

Het is een mooie en elegante studie, vindt Henk Aarts, hoogleraar psychologie aan de Universiteit Utrecht. Hij is niet bij het onderzoek betrokken. Hij heeft wel vragen over de causaliteit. “Je kunt niet zeggen dat het een komt dóór het ander. Ik zie in de rapportage van de voorlopige resultaten dat een vrijdagmiddag tussen 3 en 4 wordt vergeleken met een donderdag tussen 4 en 5. Het kan goed zijn dat tussen 4 en 5 mensen meer haast hebben en daardoor minder afstand houden.”

Paaseitjes

Winkelwagentjes mogen dan volgens het onderzoek niet helpen, feit blijft dat mensen zich in een supermarkt benauwd kunnen voelen over de afstand tot andere klanten.

Een van de maatregelen die de onderzoekers uitprobeerden, is klanten belonen met een zakje paaseieren als zij afstand zouden houden. Dat werkte: klanten die kans maakten op een beloning hielden niet alleen meer afstand, ze bleven ook korter in de buurt van andere klanten. De onderzoekers hoefden de klanten niet actief te controleren, de belofte van een zak paaseitjes was genoeg. Iedere bezoeker kreeg uiteindelijk de beloning.

“We weten dat belonen beter werkt dan straffen”, zegt Blanken. “Het afgelopen jaar is ook op persconferenties steeds benadrukt hoe we het niet moeten doen, maar we horen niet hoe we het beter kunnen doen.”

Blanken begrijpt dat structurele invoering van een beloningsysteem nogal wat voeten in de aarde zou hebben. “Ik weet niet hoe dat in zijn werk zou gaan, ik ben daar geen expert in. Maar ik kan mij voorstellen dat je gaat werken met een soort spaarsysteem met zegeltjes.”

Aarts is niet overtuigd van het paaseitjes-effect. “Ik lees ook dat mensen daardoor langer in de winkel blijven. Als je iets niet wil, is dat mensen langer in een supermarkt blijven.”

Het is niet zeker of de situatie in de Veldhovense supermarkt te vertalen is naar andere supermarkten, die niet meedoen aan een langdurig experiment als dit. Mogelijk letten de klanten in Veldhoven over het algemeen beter op de anderhalve meter afstand, omdat zij wisten dat ze meededen aan een onderzoek naar die afstand. “Dat valt niet uit te sluiten”, zegt Blanken. “Al hebben we het zeven dagen gedaan, na een paar dagen kenden we een groot deel van de bezoekers en raakten mensen eraan gewend. Maar dat is zeker een belangrijke kanttekening, de setting kan uiteraard effect hebben op het gedrag.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234