Donderdag 24/10/2019

Nederland voor politieke ommekeer

Vandaag vinden in Nederland historische parlementsverkiezingen plaats. Volgens de laatste peilingen zal de liberale VVD voor het eerst in haar 62-jarige bestaan de verkiezingen winnen, voor de sociaal-democratische Partij van de Arbeid (PvdA). Het christendemocratische CDA stevent af op een zware nederlaag na acht jaar het land te hebben geleid onder premier Jan Peter Balkenende.

Verkiezingen luiden einde Balkenende in

Al een maand lang zetten de wekelijkse peilingen de VVD aan kop. De slotpeiling van TNS NIPO/de Volkskrant nam gisteren alle twijfel weg. De liberalen behouden hun comfortabele voorsprong op de andere politieke partijen. Met een geschatte 36 zetels zou de partij de grootste formatie worden van de Tweede Kamer. Hun boegbeeld, Mark Rutte, kan dan het voortouw nemen in de formatiebesprekingen. Het zou voor het eerst sinds 1913 zijn dat het land opnieuw een liberale premier kan leveren.

Zelfs als het CDA gepolst zou worden voor een nieuwe coalitie lijkt het lot van ontslagnemend premier Balkenende bezegeld. Door de voorspelde halvering van hun zetelaantal, van 42 naar 21 volgens TNS NIPO, dreigt Balkenende vanavond al te moeten opstappen als boegbeeld.

Bij de PvdA zou Job Cohen, die na de val van het laatste rooms-rode kabinet in februari Wouter Bos opvolgde, daarentegen zijn partij min of meer kunnen handhaven. De PvdA stevent volgens TNS NIPO af op 29 zetels, bij 33 nu. Daarmee zou hij kandidaat-coalitiepartner worden, al wordt hij ook nog altijd genoemd als kandidaat-premier voor een linkse coalitie.

Ook de mogelijke coalitiepartners D66, van 3 naar 11 zetels, en GroenLinks, van 7 naar 10, staan op winst.

De rechts-radicale PVV van Geert Wilders werpt zich op als vierde partij van Nederland, volgens de slotpeiling met een achttiental zetels - veel minder dan de 26 zetels die de polls vorig jaar voorspelden, maar nog altijd een verdrievoudiging bij zijn huidige kamerbezetting. Aan de uiterste linkerflank zou de SP vijftien zetels halen, tien minder dan nu.

De voorspelde winst voor een klassieke rechts-liberale partij (VVD) en de ereplaats voor een sociaal-democratische partij (PvdA) wordt verklaard door de economische crisis die in alle hevigheid de politieke agenda inpalmde. Voor Nederlandse kiezers lijken volgens TNS NIPO sociaal-economische kwesties (wel of niet bezuinigen, de verzorgingsstaat, onderwijs) op dit moment zwaarder te wegen dan sociaal-culturele thema’s als integratie en immigratie, die vorig jaar nog op de agenda werden gezet door de PVV.

TNS NIPO waarschuwt wel nog voor bokkensprongen van zwevende kiezers. Slechts 54 procent van de ondervraagde kiezers zegt zeker te zijn van zijn stem. Samen met het percentage kiezers dat ‘tamelijk zeker’ is van hun zaak komen ze op 86 procent dat achter zijn keuze staat.

Het Nederlandse electoraat blijkt volatieler dan ooit. Slechts 52 procent is op dit moment trouw aan de partij uit 2006, maar liefst 48 procent zegt dus op een andere partij te gaan stemmen. Het laatste lijsttrekkersdebat richtte zich gisterenavond dan ook vooral op die zwevende kiezers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234