Dinsdag 13/04/2021

Nederland leek deze week wel een politiestaat

undefined

Brussel / Deventer / Rotterdam

Eigen berichtgeving

Bart Willems

Een voorproefje van de ordehandhaving bij het Europees Kampioenschap 2000? Een gevolg van de dodelijke schietpartij bij de Gorinchemse discotheek Bacchus? Nederland leek deze week wel een politiestaat.

Het begon afgelopen zaterdag, toen de Rotterdamse Millinx-buurt (een broeinest van criminaliteit) hermetisch werd afgesloten en iedereen die de wijk in of uit wilde zich moest onderwerpen aan een fouillering. In hetzelfde weekeinde werden twee avonden alle toegangswegen naar Valkenswaard tijdens een nachtelijke politieactie afgesloten. Dinsdag was het raak in Deventer, waar een politiearmada invallen deed in tientallen woningen, op zoek naar kwekers van de beruchte Nederwiet. De actie had veel weg van een militaire operatie, deuren werden met geweld geforceerd en boven de wijk cirkelde urenlang een helikopter.

De strategie van de grove borstel heeft deze week vragen opgeroepen bij juristen en andere ordehandhavingsspecialisten. De politie zou, zeker in de Millinx-buurt, gekozen hebben voor draconische maatregelen omdat met de normale korpsbezetting de ordehandhaving niet langer mogelijk is. Vast staat dat de ministers van Binnenlandse Zaken Bram Peper en zijn collega op Justitie Benk Korthals Altes begin oktober aankondigden dat er een aantal 'proefprojecten' zou worden gestart om illegaal wapenbezit en geweld aan te pakken. Rotterdam en Valkenswaard vallen onder die 'proefprojecten': ze zijn gericht op het in kaart brengen van wapenbezit en in het geval van Valkenswaard wilde de politie met de acties ook "een beeld krijgen van het uitgaanspubliek". Deventer heeft niet echt de aandacht getrokken, volgens buurtwerker Sion Brandewijn omdat "het hier toch om als asociaal bekendstaande mensen gaat. En die mag je een beetje piepelen".

Bestuurders en ordehandhavers in Rotterdam en Valkenswaard geven toe dat de acties erop gericht zijn, mede met het oog op de ordehandhaving tijdens Euro 2000, "de grenzen van de wet te verkennen". Oftewel: hoe ver kan ik burgerrechten aantasten zonder flagrant de wet te overtreden. Het voorbeeld van de Europese top in Amsterdam in juni 1997 wordt hierbij meer dan eens aangehaald. Daar werden politie en de staande magistratuur achteraf door de rechter veroordeeld tot schadevergoedingen aan mensen die onterecht waren aangehouden omdat het beruchte artikel 40, dat de burgemeester van een gemeente vergaande bevoegdheden geeft, was misbruikt om mensen willekeurig te arresteren.

"Niemand verwacht dat we van het EK niets zullen merken. Maar we gaan naar een situatie waarin de gewone burger zich niet aan het evenement kan onttrekken, sterker nog, een grote kans loopt opgepakt, gefouilleerd of uit zijn eigen straat verbannen te worden", zegt Jan Holvast, voorzitter van de Stichting Privacy, die de activiteiten van de overheid op de voet volgt.

Die overheid ligt niet wakker van de storm van kritiek op de actie in de Millinx-buurt, en zelfs niet van de beslissing van de onderzoeksrechter P. Pulles om een met een wapen opgepakte man naar huis te sturen omdat zijn burgerrechten zijn geschonden. Het ging volgens Pulles niet om een 'redelijk vermoeden van een strafbaar feit' en dus om illegaal verkregen bewijsmateriaal. Ofwel: zomaar mensen oppakken mag niet, ook al vind je vervolgens een wapen.

Minister van Binnenlandse Zaken Peper liet meteen weten dat "als we juridisch over de schreef zijn gegaan, we de wet zullen verruimen". Hij wil collectief en preventief blijven aanhouden, fouilleren en desnoods arresteren en heeft voor een wetsaanpassing het parlement achter zich. Volgens een commentaar in de Volkskrant dreigen er heilige rechtsprincipes, dat van de veronderstelde onschuld tot het tegendeel is bewezen en van de individuele verdenking, op de helling te worden gezet: "Politiestaten ontstaan doorgaans niet plotsklaps, maar door het sluipend verschuiven van de grenzen."

Minister van Binnenlandse Zaken Bram Peper: 'Als we juridisch over de schreef zijn gegaan, verruimen we toch de wet'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234