Donderdag 22/04/2021

Nederland komt emotioneel in opstand

Nederland stond zaterdagavond massaal stil bij de zinloze dood van Marianne Roza en Froukje Schuitemaker, slachtoffers van de kogels die een week eerder op een Gorinchems danscafé werden afgevuurd. In Gorinchem verzamelden zich 25.000 mensen voor een stille tocht, in de rest van het land gingen nog eens duizenden de straat op en overal werden kerkklokken geluid. Het openbaar vervoer in de vier grote steden stond een minuut stil. Nederland keek even in de spiegel.

BRUSSEL / GORINCHEM.

EIGEN BERICHTGEVING

Wat zinloos geweld al niet vermag. 'Is er wel zinvol geweld?', vroegen jongeren zich af die de duizenden deelnemers bij het station van Gorinchem opwachtten en een wit T-shirt met die tekst uitdeelden.

Duizenden Nederlanders maakten zaterdag pas op de plaats om stil te staan bij de schietpartij die een week eerder het leven kostte aan twee jonge bezoeksters van danscafé Bacchus in Gorinchem. De ministers van Justitie en Grote Steden- en Integratiebeleid en andere bestuurders die deelnamen aan een stille tocht in het Zuid-Nederlandse plaatsje tonen zich geschokt, roemen de betrokkenheid die wordt getoond, en beloven streng op te treden, maar dat is niet waar de 25.000 deelnemers en de duizenden anderen die in steden als Roermond en Vlaardingen de straat opgingen, om vragen.

Er wordt bijvoorbeeld opvallend weinig verwezen naar de (Turkse) nationaliteit van de verdachten van de schietpartij, en nergens klinkt de roep, zoals enkele jaren geleden, om criminele migranten de grens over te zetten. De ouders van Froukje Schuitemaker riepen zaterdag in een brief aan een aantal landelijke dagbladen iedereen op de dood van hun dochter niet op de migrantengemeenschap af te reageren. Ze pleiten zelfs voor het niet vermelden van de nationaliteit of afkomst van de daders. De belangrijkste vertegenwoordigers van de verschillende migrantengemeenschappen in Nederland willen dat juist wel, maar pleiten aan de andere kant ook voor het vermelden van de geschokte reacties in diezelfde gemeenschap. "Het vermelden van de etniciteit, mits relevant, kan louterend werken en de desbetreffende gemeenschap wakker schudden", zei Ilhan Akel, directeur van het Nederlands Centrum Buitenlanders, deze week. De vraag is of de massale opkomst van de autochtone Nederlanders bij stille protesten tegen zinloos geweld ook betekent dat zij de verantwoordelijkheid op zich nemen voor misstanden in de eigen gemeenschap.

Het is in Nederland altijd goede gewoonte geweest om met de vinger naar de overheid te wijzen als maatschappelijke fenomenen uit de hand lopen. Criminaliteit, drugs- en geluidoverlast, werkloosheid, wantoestanden in de gezondheidszorg: Den Haag moet er wat aan doen, en vervolgens trekt iedereen de gordijnen dicht. Daar lijkt verandering in te komen.

Zaterdag beloofde minister van Justitie Benk Korthals van de rechts-liberale VVD, die ook aan de tocht deelnam, een harde aanpak van zinloos geweld. Maar het ophangen van videocamera's in alle discotheken, zoals Korthals voorstelde, kan zinloos geweld niet voorkomen, zo werd zaterdagochtend in Arnhem nog maar eens ten overvloede aangetoond (zie artikel hieronder). Ook de vraag van Gorinchems burgemeester P. IJssel om een strenge aanpak van het wapenbezit zorgt enkel voor schouderophalen. "Alsof je niet heel gemakkelijk aan een wapen kunt komen als je dat echt wilt", zoals een van de deelnemers aan de tocht zei. IJssel noemde de stille tocht in Gorinchem "een emotionele opstand tegen een krankzinnige daad".

De overheid komt vaak niet verder dan 'zo kan het niet meer'. Premier Wim Kok wordt zelfs een te afwachtende houding verweten, omdat hij nog altijd volgens het aloude sociaal-democratische adagium denkt dat werk en een fatsoenlijk inkomen de criminaliteit en daarmee ook (zinloos) geweld zullen oplossen.

Degenen om wie het gaat worden niet bereikt, zo gaf vorig jaar ook minister Borst van Volksgezondheid toe: "ik vraag me af of we met al onze initiatieven de harde kern te pakken krijgen." Dat die harde kern kan bestaan, is volgens Borst te wijten aan "een sfeer van anonimiteit, er niet bij horen, geen perspectief en niets te verliezen hebben".

Borst nam destijds deel aan een aanzet voor een 'nationaal debat' over zinloos geweld. De dood van Meindert Tjoelkert, vorig jaar in Groningen doodgeschopt toen hij een groepje jongeren aansprak die een fiets vernielden, was de indirecte aanleiding voor het initiatief. Dat heeft onder meer geleid tot een wetsvoorstel dat de potentiële slachtoffers van zinloos geweld beter moet beschermen, door de daders strenger te straffen. Maar, zo zegt professor Rosenthal, de voorzitter van een nationaal crisisteam 'Geweld op Straat' dat vorig jaar door de regering in het leven werd geroepen, zinloos geweld begint achter in de auto, als papa of mama weer eens een medeweggebruiker de huid vol scheldt ten overstaan van de kinderen. "Als we niet willen dat onze kinderen elkaar vermoorden, moeten we op de eerste plaats de hand in eigen boezem steken."

Zo verwoordde ook de broer van de 17-jarige Froukje Schuitemaker het toen hij zei dat verbieden en gebieden en een stroom beleidsplannen dit probleem niet zullen oplossen. "Zinloos geweld kunnen we alleen zelf oplossen." (BW)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234