Zondag 25/09/2022

Het kortste interviewDavid De Pue

‘Nederland kijkt verder dan alleen het stikstofprobleem’: onderzoeker David De Pue analyseert landbouwambities over de grens

David De Pue Beeld rv
David De PueBeeld rv

Bijna een op de drie Nederlandse boerderijen zou moeten sluiten volgens het nieuwe stikstofplan dat de regering op tafel legde. Dat lijkt minder dan de zowat veertig Vlaamse bedrijven die geviseerd worden. David De Pue, onderzoeker bij het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO), legt uit wat het verschil is tussen de Nederlandse en Vlaamse plannen.

Pieter Gordts

Is de Nederlandse startnotitie strenger dan het Vlaamse plan?

“Nederland hanteert een andere doelstelling. De Vlaamse overheid wil dat de zogenaamde ‘kritische depositiewaarde’, wat de natuur maximaal aankan van stikstof zonder schadelijke gevolgen, tegen 2030 voor de helft minder overschreden wordt. Nederland gebruikt een oppervlakterichtlijn: men wil 74 procent van het natuurgebied onder die kritische grens krijgen.

“Als je dat vertaalt naar de algemene uitstoot, wil Nederland 50 procent minder stikstof uitstoten. In Vlaanderen is dat zo’n 43 procent.”

Hoe komt het dat Nederland voor een andere aanpak kiest?

“Dat heeft een hele voorgeschiedenis. Toen de stikstofcrisis in Nederland begon in 2019, heeft de regering een commissie aangesteld. Die schreef een rapport, getiteld: ‘Niet alles kan overal.’ Dat ging eigenlijk net daarover: hoe dit probleem het best aangepakt wordt per gebied. Dichter bij beschermde natuurgebieden wilde men meer ingrijpen. Die filosofie zit ook uitgesproken in de Nederlandse startnotitie.

“Wat wel opvalt, is dat de Nederlandse regering de doelstellingen voor stikstof kadert binnen bredere ambities: men spreekt ook over een robuust watersysteem of over een lage impact op het klimaat of de bodem. Terwijl we ons in Vlaanderen voorlopig exclusief richten op het terugdringen van stikstof. Ook verschillend is dat de Nederlandse politiek expliciet benoemt wat voor landbouw men in de toekomst wilt, zoals kringlooplandbouw of grondgebonden landbouw. De Vlaamse regering doet daar geen uitspraken over.”

Ook smijt de Nederlandse regering er meer geld tegenaan.

“Klopt. In Nederland gaat het om 31,3 miljard euro in totaal. Vlaanderen maakt 3,6 miljard euro vrij, waarvan 2,4 miljard euro voor landbouw. Nederland is iets meer dan drie keer zo groot als Vlaanderen. Zelfs als we daarmee rekening houden, is het budget drie keer groter.”

Samenvattend kunnen we misschien zeggen dat Nederland probeert net iets steviger door te pakken. Is de situatie ginds misschien ernstiger dan bij ons?

“Een verschil is dat Nederland al eens een vergunningenstop heeft meegemaakt: in 2019 stonden alle projecten er even stil, met inbegrip van bouwprojecten. Die ervaring heeft er misschien voor gezorgd dat men nu nog harder wil doorpakken, om dergelijke situaties te vermijden. Anderzijds zegt de Vlaamse regering hetzelfde in haar akkoord: dat er snel stikstof uit het bad moet weglopen om een vergunningenstop te vermijden.

“Hou ook in het achterhoofd dat wij eigenlijk al verder zitten in het beleid. Vlaanderen heeft nu een plan. Dat wordt in het najaar wellicht in een decreet gegoten. Nederland heeft nu pas een startnotitie. Die moet dan ook nog eens naar de provincies. Al is het ook wel zo dat er zowel in Vlaanderen als in Nederland nog veel discussie is over de plannen.”

null Beeld DM
Beeld DM

Moet Vlaanderen meer doen?

“Eigenlijk is het Vlaamse plan al ambitieus, zeker als we vergelijken met het verleden. Dit is echt een trendbreuk.

“Wel zijn de doelstellingen na 2030 nog niet duidelijk bij ons. Voor de rechtszekerheid van landbouwers op de langere termijn is dat wel nodig. Varkenshouders die nu investeren ni een ammoniakarm stalsysteem dat de uitstoot met 60 procent reduceert, vragen zich af of er na 2030 nog extra doelstellingen zullen opgelegd worden. Maar natuurlijk is dat moeilijk. De overheid kan nu nog niet becijferen hoe de uitstoot van stikstof door allerhande evoluties in alle betrokken sectoren zal verminderen. Evenmin is het mogelijk in te schatten wat de bijdrage uit het buitenland zal zijn. Daarom snap ik ergens wel dat men 2030 communiceert als halftijdse doelstelling.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234