Zaterdag 06/03/2021

Nazi-zender Radio Oasen wil een alternatief zijn voor 'het eenrichtingsverkeer in de mediawoestijn'

'Radio Oasen herinnert ons aan wat er is gebeurd tijdens de Tweede Wereldoorlog'

Donkerbruine smet op de Deense vrijheden

De bibliotheken lenen Mein Kampf uit, dus waarom zou een radiozender het elders vaak verboden boek niet mogen voorlezen? Er naar luisteren is iets anders, maar er zijn nauwelijks Denen die willen dat nazi- zender Radio Oasen het zwijgen wordt opgelegd. Vrijheid van meningsuiting gaat voor alles.

Greve

de Volkskrant

Nanda Troost

Op de provinciale weg 151 van Kopenhagen naar Køge, langs de Køgebaai, schalt over een afstand van hooguit 20 kilometer hardrock uit de autoradio. Wie naar de enige gesubsidieerde nazi-zender ter wereld wil luisteren trotseert hier de keiharde rock in het Duits en Engels van zangers 'die klaar staan om de oorlog te beginnen' en die de luisteraar graag 'terugvoeren naar een land in 1936'. En dan zijn er nog de saaie monologen waarin, tussen al het Deens, uitspraken als 'zionistische propaganda', 'arbeiders' en de populistische 'Dansk Folke Parti' een kleine aanwijzing zijn voor de inhoud van het gebodene.

Radio Oasen, aan de provinciale weg die in de gemeente Greve de Hundige Strandvej heet, lijkt een onneembare vesting. Een ondoordringbaar hek, met daarbovenop rollen prikkeldraad. Het glas in de ramen aan de straatkant is vervangen door hout, of misschien wel beton. Bezoek alleen op afspraak, staat op een bord. Wie aanbelt, wordt begroet door een hond die niet alleen gevaarlijk klínkt.

Greve, met 48.000 inwoners een voorstad ten zuiden van Kopenhagen, is op zijn winkelcentrum na alleen bekend van Radio Oasen. Zelfs aan de Australische premier Howard heeft Lars Kilhof, raadslid voor het liberale Venstre en voorzitter van de plaatselijke mediaraad, geprobeerd uit te leggen waarom de Deense overheid het niet alleen toestaat dat nazi's dagelijks in de ether zijn, maar dat de lokale zender daarvoor jaarlijks bijna 11.000 euro subsidie krijgt. Al is aan dat laatste deze maand een einde gekomen in een poging van de conservatieve minister van Cultuur, Brian Mikkelsen, om wat hij 'haatradio' noemt de kop in te drukken. Niemand die overigens verwacht dat Radio Oasen nu door geldgebrek zal verdwijnen.

Jonni Hansen (38, werkloos) zit met de afwijzingsbrief in zijn met eierdozen behangen studio. "Dit is censuur", vindt Hansen, die zijn zender beschouwt als "een alternatief voor het eenrichtingsverkeer in de mediawoestijn". De radiozender is voor hem "een natuurlijke manier om onze boodschap te verkondigen. We zijn ook een politieke beweging en willen onze mening op alle manieren kwijt. Via onze infotelefoon Den Danske Stemme, via het internet, onze maandelijkse krant Faedrelandet ('Vaderland'). En dus ook via de radio. Nu komt de vrijheid van meningsuiting in gevaar."

Radio Oasen heeft sinds 1995 een zendvergunning en is sinds 1996 in de ether. In de vergunning is vastgelegd dat Oasen niet mag discrimineren en niet mag aanzetten tot geweld. Het commissariaat van de media moest zich in 1996 buigen over de Mein Kampf-kwestie, nadat Greve de zender het zwijgen had willen opleggen. Jette Fievé, adviseur van het commissariaat in Kopenhagen: "Radio Oasen las grote delen uit Mein Kampf zonder verder commentaar voor. Het gaat om een boek dat je in de bibliotheek kunt lenen. Daarop kun je geen vergunning intrekken." Wie anders zou verwachten, komt bedrogen uit. Er lijkt met uitzondering van de minister geen Deen te vinden die voor een uitzendverbod is. Iedereen geeft hoog op over de vrijheid van meningsuiting en dat een nazi-zender daar dan bij hoort, dat moet dan maar, leert een kleine rondgang.

Voorzitter Mogens Blicher Bjerregaard van de Deense journalistenbond zou pas bang zijn als politici - 'want wie anders zouden het moeten doen?' - besluiten wie wel en niet mogen uitzenden. "Dan krijg je censuur en dat is gevaarlijk. Dan zie je de grenzen steeds verder opschuiven. Nu is extreem-rechts aan de beurt. Straks is het extreem-links. En daarna?"

Ook de joodse gemeenschap, met tweeduizend leden een van de kleinste in Europa, voert geen actie tegen Radio Oasen. "Als je Radio Oasen tegenhoudt, kun je alles tegenhouden. En daar zijn de mensen bang voor. Wij voelen ons niet bedreigd door de nazi's. Hun rol is overgenomen door Arabische minderheden en Palestijnen, van wie er veel in Denemarken wonen", zegt Jacques Blum, woordvoerder namens de joodse gemeenschap in Kopenhagen.

Jonni Hansen wordt in de studio omgeven door cd's. Elke woensdagavond presenteert hij Presse møde. Hij leest krantenberichten voor en geeft daarop zijn commentaar. Zou de opening van het tv-journaal op de dag van ons gesprek een item zijn geweest? Door computerproblemen krijgt de Deense belastingbetaler met vertraging zijn te veel betaalde belasting terug. Oninteressant, vindt Hansen. Wat dan wel? Dat ligt voor de hand: "Hogere straffen voor pefodielen. Alle niet-blanken moeten Denemarken uit."

Hansen woont geïsoleerd in zijn vesting. Onduidelijk is van wie het huis is. Op straat wordt hij weinig gezien. Vanachter zijn ommuurde tuin bestelt hij soms pizza bij de plaatselijke pizzabakker. Als de Turkse bezorger voor de deur staat, wordt het geld onder de deur door geschoven en worden de pizza's pas weggehaald als de bezorger lang en breed uit het zicht is verdwenen. Ooit moest hij meedoen aan een werklozenproject van de gemeente en moest met andere werklozen graffiti verwijderen van een tunnelwand. Hij negeerde de Turken in zijn ploeg volledig. Hij ging daarbij zo ver dat hij het door de Turken schoongemaakte stuk overdeed alsof de graffiti er nog zat. "Ziek", schampert een voorbijganger in Greve.

Ondertussen droomt Hansen van een carrière in de politiek. 1997 was tot dusver een hoogtepunt. "Voor het eerst sinds 1943 deed Danmarks Nationalsocialistiske Bevaegelse weer mee aan de verkiezingen. In 2001 waren we erbij en in 2005 gaan we het ook weer proberen. Het is belangrijk om te laten zien dat we een legale politieke partij zijn." Hansen weigert te zeggen hoe groot zijn aanhang of luisterdichtheid is. "Dat is ons eigen kleine geheim." Gemeenteraadslid Lars Kilhof maakt een eenvoudige vergelijking: "In 1997 hadden ze als partij 130 stemmen, in 2001 nog minder. Ik krijg in mijn eentje 292 stemmen."

Hansen wijt de toch tegenvallende steun aan de Dansk Folke Parti. Al gaat de partij in zijn ogen niet ver genoeg, de nationaal-socialisten en de populisten vissen in dezelfde vijver. "Dansk Folke Parti is makkelijker te omarmen, wij zijn controversiëler."

Hansens buurvrouw Helle Jørgensen is blij dat na jaren van demonstraties en protest de rust in de straat is teruggekeerd. Als chiropractor heeft ze praktijk aan huis. "Ik beschouw het als vaccineren. Je bouwt antistoffen op. Radio Oasen herinnert ons aan wat er is gebeurd tijdens de Tweede Wereldoorlog."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234