Zaterdag 28/03/2020

Mitrovica Servië Kosovo

Naweeën Kosovo-oorlog maken uw ovenklok zenuwachtig

De brug van het verdeelde Mitrovica over de Ibar-rivier is geregeld het strijdtoneel voor etnische Albanezen en Servische Kosovaren. Beeld REUTERS

Loopt de digitale klok van uw oven of wekker ook zes minuten achter? Dat ligt niet aan u, maar aan de toenemende politieke spanningen tussen erfvijanden Servië en Kosovo die het niet eens geraken over de organisatie van hun elektriciteitsnetwerken.

In verschillende Europese landen zorgden frequentiestoornissen op het Europese stroomnet ervoor dat digitale klokken van ovens en wekkers sinds midden januari een zestal minuten achterlopen. De Nederlanders moesten zelfs het maandelijkse testen van het luchtalarm annuleren, omdat de digitale klokken die daarbij werden gebruikt waren ontregeld.

Vreemd genoeg hebben die problemen te maken met de oplopende spanningen in de Balkan, tussen Servië en Kosovo. Die twee landen maakten vroeger deel uit van Joegoslavië, maar vochten in 1998 en 1999 een bloedige oorlog uit die het leven kostte aan naar schatting 12.000 mensen, voornamelijk Kosovaren van Albanese afkomst.

Aan dit conflict kwam pas een einde na een militaire tussenkomst van de NAVO, waarbij onder meer de Servische hoofdstad Belgrado werd gebombardeerd.

Sindsdien is het nooit meer goed gekomen tussen deze buurlanden. Kosovo verklaarde zich in 2008 onafhankelijk, maar Servië heeft die autonomie nooit erkend. De relatie wordt ook fel bemoeilijkt door de aanwezigheid van 40.000 etnische Serviërs in de Kosovaarse stad Mitrovica, waar de etnische Albanezen met 80.000 in de meerderheid zijn. 

De Mitrovica-factor is waarschijnlijk de reden waarom uw digitale klok achterloopt. De Servische inwoners van Mitrovica en een aantal andere kleinere Servische gemeenten weigeren al jaren de facturen van de Kosovaarse elektriciteitsmaatschappij te betalen.

Om dit te verhelpen kwamen Servië en Kosovo na lang onderhandelen tot een akkoord, waarbij de Servische elektriciteitsmaatschappij in de buurt van Mitrovica een filiaal mocht openen. Maar om aan de nodige vergunningen te komen, moest de Servische maatschappij een aantal formulieren van de Kosovaarse overheid invullen. En dat kan niet volgens Belgrado, want dat zou neerkomen op het de facto erkennen van de Kosovaarse onafhankelijkheid.

Dit voortdurende getouwtrek zorgde ervoor dat de Servische en Kosovaarse elektriciteitsnetten bijzonder moeizaam samenwerken. Toen zich in januari een stroomtekort in Kosovo voordeed, weigerde Servië dat te compenseren en dat zorgde dan weer voor een frequentieverlies op het hele Europese stroomnet. Miljoenen digitale klokjes die op stroomfrequentie werken, liepen hierdoor een achterstand op.

Terreur

Hoewel het frequentieprobleem ondertussen verholpen zou zijn, is de kans reëel dat soortgelijke euvels zich in de toekomst opnieuw voordoen. Zeker nu de politieke spanningen tussen Belgrado en Pristina tot een nieuw hoogtepunt komen.

Twee weken geleden liep een Servische regeringsdelegatie nog weg van een EU-bemiddelingsronde met Kosovo nadat bekend raakte dat Oliver Ivanovic, een Servisch-Kosovaars politicus, in Mitrovica was vermoord. Hoewel Kosovo de moord veroordeelde, gaat Belgrado ervan uit dat het om een terreurdaad gaat.

Nog een reden waarom de spanningen oplopen, is dat Kosovo dit jaar de twintigste verjaardag van zijn onafhankelijkheidsproces en de tiende verjaardag van zijn onafhankelijkheid viert. Dat gaat gepaard met talloze plechtigheden, waarvan de meeste door Servië worden gezien als een provocatie.

Zo werd deze week de dood herdacht van de Kosovaarse rebellenleider Adem Jashari die in 1998 samen met 59 familieleden door het Servische leger is vermoord. Het ging toen om een wraakactie: Jashari had daarvoor met zijn rebellen enkele dodelijke aanvallen uitgevoerd op Servische legereenheden.

Jean-Claude Juncker, voorzitter Europese CommissieBeeld AFP

Voor de Kosovaren is Jashari een nationale held, en het verklaart waarom zijn dood werd herdacht met een plechtigheid in het parlement en een grootse militaire parade in de straten van Pristina. Voor Belgrado was Jashari echter een oorlogsmisdadiger en zijn moord niet meer dan een legitieme oorlogsdaad.

Toch heeft Servië er alle belang bij dat de relaties met Kosovo niet op de spits worden gedreven. Belgrado is er erg op gebrand om in 2025 toe te treden tot de EU, en de allerbelangrijkste voorwaarde die Brussel oplegt, is dat er een 'normalisering' komt van de relaties met Kosovo. De EU gaat niet zover om van Belgrado te eisen dat er een formele erkenning komt, maar het is duidelijk dat Europa geen nieuwe lidstaat wil die op voet van oorlog leeft met een buurland.

Dat maakte Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker onlangs nog duidelijk tijdens een bezoek aan Belgrado: "We kunnen geen nieuwe EU-landen toelaten die hun problemen niet hebben opgelost. We kunnen geen bilaterale conflicten importeren."

Dat onze digitale ovenklokjes zes minuten achterlopen, lijkt op een bizarre manier te illustreren dat Servië en Kosovo hun erfvijandschap nog steeds niet onder controle hebben en hun oorlogswrok nog geregeld laten primeren op hun wens om toe te treden tot de EU.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234