Woensdag 22/01/2020

Strijd tegen IS

NAVO verklaart zich solidair met Turkije in strijd tegen terrorisme

Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg riep gisteren op tot een "proportionele aanpak" van de Koerdische rebellen. Beeld AP

De NAVO drukt zijn 'grote solidariteit' uit met Turkije in de strijd tegen het terrorisme. Dat stelt de verdragsorganisatie na een spoedzitting met de 28 lidstaten op vraag van Turkije zelf. De Turkse president Tayyip Erdogan heeft vandaag gezegd dat het onmogelijk is de vredesgesprekken met Koerdische militanten voort te zetten.

Erdogan vindt dat parlementariërs die 'banden hebben met terroristen' strafrechtelijk moeten worden aangepakt. Die waarschuwing is duidelijk gericht aan Koerdische parlementariërs. Hun partij HDP kreeg onlangs bij de verkiezingen 13 procent van de stemmen, meer dan de kiesdrempel van 10 procent. De regerende AK-partij verloor daardoor voor het eerst in dertien jaar haar meerderheid in het parlement.

Erdogan zei dat hij "tegen het verbieden van partijen" is, maar dat "politieke leiders de prijs moeten betalen voor banden met terroristische groepen".

De leider van de Koerdische HDP, Selahattin Demirtas, heeft in een reactie laten weten dat de enige 'misdaad' die zijn partij heeft begaan het winnen van 13 procent van de stemmen is.

Over de onderhandelingen met de Koerden zei Erdogan: "Het is niet mogelijk voor ons om het vredesproces voort te zetten met diegenen die onze nationale eenheid en broederschap bedreigen."

Deze uitspraak volgt na herhaaldelijke bombardementen van de Turkse luchtmacht op doelen van de Koerdische PKK, in het noorden van Irak. Gevechtsvliegtuigen voeren sinds vorige week vrijdag aanvallen uit op doelen van terreurgroep IS in Syrië en vallen gelijktijdig ook Koerdische posities aan. Daarmee heeft Turkije eenzijdige het bestand opgeheven dat de Turkse regering in 2013 met de PKK sloot, en dat een einde maakte aan dertig jaar bloedvergieten.

In het bestand werd afgesproken dat beide partijen vredesonderhandelingen zouden voeren en elkaar verder met rust zouden laten.

Turks president Recep Tayyip Erdogan. Beeld AP

"Medeleven met de Turkse regering"

Tijdens dezelfde persconferentie verklaarde Erdogan dat Turkije zal doorgaan met de strijd tegen terrorisme, doelend op de luchtaanvallen in Syrië en Irak. De NAVO-bondgenoten, die om 10 uur bijeenkwamen, drukken hun 'grote solidariteit' uit met Turkije.

"We veroordelen de terroristische aanslag tegen Turkije ten stelligste en drukken ons medeleven uit met de Turkse regering en de families van de slachtoffers in Suruç en van andere aanvallen tegen agenten en militairen", stellen de lidstaten. "Terrorisme vormt een rechtstreekse dreiging voor de veiligheid van de NAVO-landen en voor de internationale stabiliteit en welvaart. Het gaat om een dreiging die geen grens, nationaliteit of religie kent."

De NAVO wijst erop dat de veiligheid van de alliantie ondeelbaar is en drukt grote solidariteit met het land uit.

Turkije had de bijzondere bijeenkomst samengeroepen na de luchtaanvallen op stellingen van de terreurbeweging IS in Syrië en de Koerdische PKK-strijders in het noorden van Irak. Het land zou evenwel niet hebben gevraagd om militaire steun van de alliantie.

Navo-secretaris-generaal Jens Stoltenberg juichte gisteren al het Turkse optreden tegen IS toe, maar riep anderzijds op tot een "proportionele aanpak" van de Koerdische rebellen. Erdogan zei vanochtend dat hij verwachte dat de NAVO-bondgenoten bereid zouden zijn 'de nodige stappen te zetten'. Op welke stappen hij doelde, is onduidelijk.

Onderwerp van de bijeenkomst is de Turkse strijd tegen zowel Islamitische Staat (IS) in Syrië als de Koerdische PKK in Irak. De zelfmoordaanslag van IS in de Turkse grensstad Suruç, waarbij 32 doden vielen, vorige week deed Ankara besluiten zich actief in de strijd tegen IS te mengen.

Maar naast IS zijn ook strijders van de PKK het doelwit van de Turkse aanvallen, als reactie op de aanslagen van de PKK op Turkse agenten en militairen. Turkije zegt geen onderscheid te maken tussen IS en de PKK, beiden worden beschouwd als terroristische groeperingen. De aanvallen op de PKK zijn omstreden bij de NAVO-bondgenoten. Europese landen waaronder Nederland en Duitsland zijn zeer bezorgd over de gevolgen voor het vredesproces tussen Turkije en de Koerden.

Naar verwachting zal Turkije in de bijeenkomst van vandaag haar militaire doelen en motivatie uiteenzetten. Ook het plan van de Verenigde Staten en Turkije om een IS-vrije zone op te zetten zal waarschijnlijk aan bod komen. Volgens het plan moet een gebied van 109 kilometer ten westen van de Euphrates-rivier, aan de grens van Turkije, worden vrijgemaakt van IS-militanten.

De begrafenis van Gunay Ozarslan, die stierf in een Turkse antiterreuractie gericht tegen de Koerdische PKK. Beeld EPA
Turkse en Amerikaanse soldaten bij de luchtmachtbasis Incirlik, van waaruit aanvallen op IS in Syrië worden uitgevoerd. Beeld REUTERS

Vijfde artikel 4-vergadering sinds oprichting NAVO

De uitzonderlijke bijeenkomst vond plaats nadat Turkije een beroep heeft gedaan op artikel 4. Via dit artikel kunnen NAVO-lidstaten om een bijeenkomst vragen als zij zich bedreigd voelen. Het is pas de vijfde keer sinds de oprichting van de NAVO in 1949 dat er een beroep wordt gedaan op artikel 4. De laatste keer was in 2014 toen Polen de NAVO-lidstaten om een vergadering vroeg naar aanleiding van de vermeende Russische dreiging. Alle andere keren was het Turkije dat om overleg vroeg.

De secretaris-generaal van de NAVO, Jens Stoltenberg, vertelde de BBC voorafgaand aan het overleg dat Turkije niet expliciet heeft gevraagd om "substantiële militaire steun van de alliantie". De Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlut Cavusoglu zei wel dat hij "solidariteit en steun" van de NAVO-bondgenoten verwacht.

Het belangrijkste artikel van de verdedigingsalliantie, artikel 5, trad slechts één keer in werking in 66 jaar NAVO. Artikel 5 stelt dat een gewapende aanval - vanaf het buitenland - op één van de NAVO-lidstaten wordt beschouwd als een aanval op alle lidstaten, en verplicht de NAVO-landen het aangevallen land te steunen, inclusief de mogelijkheid tot militaire steun. Na de aanslagen op 11 september beriep de NAVO zich voor de eerste keer op artikel 5 en startte de alliantie de operatie Eagle Assist. Van oktober 2001 tot mei 2002 patrouilleerden NAVO-vliegtuigen over het luchtruim van de Verenigde Staten.

NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234