Dinsdag 17/09/2019

NAVO-top in rumoerige tijden; wat staat op de agenda?

Secretaris-generaal van de NAVO Anders Fogh Rasmussen geeft een persconferentie vooraf aan de top in Wales. Beeld EPA

De leiders van de 28 landen van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie komen morgen en overmorgen samen in Wales. Onder meer Afghanistan staat op het programma: de NAVO vertrekt na dertien jaar uit dat land. Maar bovenal zal het conflict tussen Oekraïne en Rusland onderwerp van gesprek zijn. Hoe ziet deze top eruit?

Het moment
Volgens de aankondiging van de NAVO komt de top op een "kritisch moment in de geschiedenis van de alliantie". De Russische acties tegen Oekraïne tornen aan de "fundamentele principes van een vrij een vredig Europa". Rondom de NAVO-landen tekent zich een "boog van conflicten" af, van het Midden-Oosten tot aan Noord-Afrika. Tegelijkertijd staat de NAVO op het punt "een nieuw hoofdstuk te openen" in de relatie met Afghanistan. De langstlopende NAVO-missie, ISAF, komt na dertien jaar tot een einde.

De top gaat gepaard met massale media-aandacht. De conflictueuze zomer van 2014 heeft het onderwerp defensie weer hoog op de agenda gezet van de meeste NAVO-lidstaten. Hoe anders was dat in 2012, toen de NAVO in mei bijeenkwam in Chicago. De discussie ging toen veelal over geld, of het gebrek daaraan. De westerse wereld ging gebukt onder financiële crisis en was na ruim tien jaar Afghanistan oorlogsmoe. Correspondent Arie Elshout schreef destijds in de Volkskrant: "Voor de NAVO is het afwachten of na het vertrek uit Afghanistan weer de oude vraag zal opduiken waartoe zij op aarde is." Een ding is zeker: het bestaansrecht van de NAVO zal dit jaar niet ter discussie staan.

Oekraïense pantservoertuigen nabij rebellenstad Donetsk. Beeld EPA

De agenda
De NAVO heeft voor deze top een vijftal prioriteiten opgesteld:
De bereidheid van de lidstaten om te investeren in een gezamenlijke defensie. Het doel is om te verzekeren dat 'de alliantie klaar is voor elke uitdaging'.

Het demonstreren van 'trans-Atlantische toewijding' en (voor de volledigheid nogmaals) het benadrukken van het belang van een 'gepast niveau van defensie-uitgaven'. Volgens NAVO-afspraken zouden lidstaten 2 procent van hun bruto nationaal product moeten uitgeven aan hun krijgsmacht. Weinig landen voldoen aan die afspraak. Nederland geeft bijvoorbeeld 1,3 procent van het bnp uit aan Defensie. Dat is eenzelfde percentage als Duitsland.

De relatie met Rusland en het versterken van de banden met Oekraïne. De relatie met Rusland is sinds de koude oorlog niet zo slecht geweest, de banden met Oekraïne sindsdien niet zo hecht.

Het verdiepen van partnerschappen en het voortzetten van het 'open deur-beleid' (een coulante houding richting aspirant-leden). Een interessant punt voor Oekraïne, dat graag lid zou worden van het bondgenootschap.

Tot slot: afronden van de ISAF-missie in Afghanistan. De missie duurde dertien jaar, kostte duizenden levens en honderden miljarden euro's en dollars. De lidstaten willen niet meer, maar sektarisch geweld is nog aan de orde van de dag in Afghanistan. In een afgeslankte vorm zal het Westen wel aanwezig blijven in het land.

Het programma
Vooral morgen wordt een drukke dag. De donderdag begint om 9.35 uur (lokale tijd) met een introductie van secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen. Hij zal bij een 'doorstep', een mediamoment tijdens de aankomst bij het congrescentrum in Newport, de context schetsen waarin de top plaatsvindt.

Om 11.45 uur is de officiële aftrap met een woord van welkom van Rasmussen en de Britse gastheer David Cameron aan de regeringsleiders. Meteen daarop volgt de groepsfoto. Als de persfoto's geschoten zijn, kan de echte vergadering beginnen. Om 13.00 uur spreken de lidstaten over de ISAF-missie in Afghanistan. 27 partnerlanden die een bijdrage hebben geleverd aan ISAF nemen eveneens deel. Ook zijn vertegenwoordigers van de EU en de VN aanwezig.

Om 16.45 uur staat een bijeenkomst over Oekraïne gepland. De Oekraïense president Petro Porosjenko is daar ook voor uitgenodigd. De regeringsleiders zetelen zich vervolgens om 20.30 uur rond de tafel voor een werkdiner in Cardiff.

Vrijdag staan nog eens twee vergadersessies gepland van de regeringsleiders. In het programma zijn de details hiervan nog niet ingevuld. Parallel aan de vergaderingen van de regeringsleiders ontmoeten de ministers van Defensie en de ministers van Buitenlandse Zaken van de lidstaten elkaar.

Bilateraaltjes
Naast de officiële agenda vinden in de marges van zo'n top vaak belangrijke ontmoetingen plaats tussen regeringsleiders. Het is een kans voor de machtigste leiders van Europa - Merkel, Hollande, Cameron, de nieuwe EU-president Donald Tusk - om hun Ruslandstrategie af te stemmen op die van Obama.

De Amerikaanse president zou dergelijke 'bilateraaltjes' kunnen benutten om Europese landen aan te sporen meer geld te spenderen aan defensie. Zijn boodschap is al langere tijd dat de VS niet meer vooroploopt in internationale conflicten, maar hooguit militaire steun verleent in de achterhoede.

De Amerikaanse president Barack Obama. Beeld REUTERS
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234