Maandag 22/07/2019

Natuurrapport 2005: Tienduizend Vlaamse planten-en diersoorten bedreigd

'Huidig beleid kan achteruitgang biodiversiteit niet op tijd stoppen'

'De natuur in Vlaanderen vergrijst'

De natuur in Vlaanderen wordt kleurlozer: tienduizend planten- en diersoorten zijn kwetsbaar of met uitsterven bedreigd, exoten verdringen onze inheemse soorten, en speciale vogelsoorten krijgen het moeilijk. Trekvogels komen dan weer vroeger aan dan twintig jaar geleden, door de klimaatverandering. En tegen het huidige tempo duurt het nog 127 jaar voor de bosuitbreiding een feit is. Het zijn enkele vaststellingen in het nieuwe Natuurrapport voor Vlaanderen. De boodschap voor de beleidsmakers is hard: 'Zonder trendbreuk haalt Vlaanderen de doelstelling niet om de achteruitgang van de biodiversiteit tegen 2010 te stoppen.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Sybille Decoo

Het is het Instituut voor Natuurbehoud dat de vierde editie van het Natuurrapport opstelde. De wetenschappelijke instelling van de Vlaamse Gemeenschap ging uit van de vraag of Vlaanderen de Europese doelstelling zal halen om de achteruitgang van de biodiversiteit tegen 2010 te stoppen. Antwoord: neen, niet bij de huidige koers. Het verlies aan biodiversiteit gaat nog altijd verder, ondanks de inspanningen.

Vlaanderen heeft van nature zo'n 40.000 planten- en diersoorten, maar daarvan zijn er al 234 of 6 procent verdwenen. Nog eens bijna duizend soorten (28 procent) zijn kwetsbaar of op korte termijn met uitsterven bedreigd. De cijfers zijn gebaseerd op 3.479 soorten waarvan de toestand bekend is. Dat gaat van amfibieën over broedvogels en zoogdieren tot vaatplanten, paddestoelen en vlinders, vliegen en mieren. Geëxtrapoleerd naar alle soorten in Vlaanderen betekent dit dat er tienduizend bedreigd zijn.

Bij de broedvogels zijn er door de jaren heen verschuivingen geweest op de (rode) lijsten van bedreigde soorten. Elf zijn er uit de gevarenzone, zoals de kerkuil, de ijsvogel en de aalscholver. De veldleeuwerik, de graspieper en de huiszwaluw, die tot voor kort algemeen verspreid waren in Vlaanderen, zijn dan weer dramatisch uitgedund en op de rode lijst beland. De populatie veldleeuweriken is sinds de jaren 1960 met maar liefst 95 procent gedaald, vooral door intensieve landbouw en bemesting. De vertrouwde huiszwaluw ging met 75 procent achteruit, omdat oude gebouwen verdwijnen, er te weinig modder is in de stad en door veranderingen in hun Afrikaanse overwinteringsgebieden. Andere vogelsoorten, zoals de boomklever, de wespendief en de zwarte specht, nemen dan weer toe.

De evolutie hangt nauw samen met de toestand van de biotoop. Vogels die in bossen en op water leven gaan er beter op vooruit dan in de rest van Europa, terwijl net het omgekeerde zich voordoet bij soorten die het moeten hebben van grasland, landbouwgrond, heide of ven. De weidevogels blijven stabiel. 'Specialisten', vogelsoorten die aan een bepaalde habitat gebonden zijn, worden kwetsbaar of verdwijnen, terwijl algemeen voorkomende dier- en plantensoorten standhouden of uitbreiden.

Binnen een biotoop reageren organismen erg verschillend. Zo is geen enkele soort watervogel bedreigd, terwijl libellen en vissoorten verdwenen zijn of onder druk staan. Het gaat ook slecht met de vlinders: van de elf vlindersoorten die typisch zijn voor heidegebieden zijn er drie verdwenen en dreigen ook de overige acht te verdwijnen.

Uitheemse planten en dieren dragen bij tot het verlies aan biodiversiteit omdat ze exponentieel toenemen en hun inheemse broertjes en zusjes verdringen. Een straf voorbeeld daarvan is het veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje: het werd hier pas in 2001 ontdekt maar heeft zich inmiddels over heel Vlaanderen verspreid en verdringt 'ons' lieveheersbeestje. De 'exoten' komen binnen via granen, zaden, water- en tuinplanten. Ook de Canadese gans is een welbekende 'pestvogel'.

Besluit van het Instituut voor Natuurbehoud: "De natuur in Vlaanderen vergrijst" (lees: wordt kleurlozer). "Zonder bijkomende inspanningen haalt Vlaanderen de Europese doelstellingen niet", zegt Luc De Bruyn.

www.natuurindicatoren.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden