Zondag 21/07/2019

National Gallery eert nepkunstenaars

Een ‘renaissanceschilderij’ dat minder dan een eeuw geleden werd gemaakt, een werk dat aan Rembrandt werd toegeschreven, maar door een leerling of epigoon werd geschilderd: het zijn enkele voorbeelden uit de 40 werken die van 30 juni tot 12 september 2010 in de Britse hoofdstad te zien zijn.

“Een vervalst kunstwerk hoeft niet altijd waardeloos te zijn”, zegt Dr Nicholas Penny, de directeur van de National Gallery. “Heel wat werken, gemaakt door imitatoren, hebben artistieke waarde. Het is een misvatting dat de kunstvervalsingen die zich in onze museumcollectie bevinden voor ons een bron van schaamte zouden moeten zijn en dat we er ons zo snel mogelijk van zouden moeten ontdoen. Sommige vervalsers zijn bijzonder pienter en technisch bedreven, zodat er van hun werk soms best te genieten valt. Eigenlijk is het jammer dat we niet over niet méér nepwerken beschikken, want ze kunnen ons enorm veel leren. Een museum als het onze heeft niet alleen tot taak onbetwiste meesterwerken te tonen. We moeten onze bezoekers ook een kunsthistorisch perspectief bieden. Het is pas door valse stukken te bestuderen dat duidelijk wordt waar je bij de aankoop van een schilderij of een beeld op moet letten. Daarom heb ik, in mijn vorige functie als curator van de National Gallery in Washington, soms zelfs bewust vervalsingen aangeschaft.”Penny is er nogal gerust op dat de aangekondigde tentoonstelling de reputatie van zijn eerbiedwaardige instituut niet zal aantasten. Dat is ooit anders geweest. Toen een van zijn voorgangers, Sir Charles Lock Eastlake, in 1845 het schilderij Man met een doodskop aankocht, dat hij verkeerdelijk voor een werk van Holbein aanzag, leidde dat tot een schandaal én zijn ontslag. Het was overigens niet de enige ‘blunder’ uit de geschiedenis van het museum. Zo kocht het ooit Een oude man in een leunstoel, in de waan dat het om een Rembrandt ging. Het bevatte een valse datum en handtekening, maar achteraf stelden experts vast dat de baard, de bontjas en de rechterhand van de afgebeelde figuur nogal ‘losjes’ waren geschilderd en onmogelijk het werk van een echte meester konden zijn. Hun conclusie: het schilderij was schatplichtig aan de portretkunst van Tintoretto. Nu wordt het toegeschreven aan een ongeïdentificeerde leerling of vroege navolger van Rembrandt. Een ander koekoeksei uit de collectie is een groepsportret uit de Italiaanse renaissance dat eigenlijk pas in de vroege twintigste eeuw werd vervaardigd. Toen de National Gallery het verwierf, in 1923, was men ervan overtuigd dat het werk uit de vijftiende eeuw dateerde en een meesterwerk was van een tot dan toe onbekende kunstenaar. Het bedrog werd ontmaskerd toen een analyse uitwees dat er in het schilderij kleurpigmenten waren gebruikt die niet beschikbaarVandaag beschikken experts over wetenschappelijke technieken die toelaten echte werken van valse te onderscheiden. Vervalsers dienen niet alleen hun kunstgeschiedenis te kennen, ze moeten ook in staat zijn iets te maken wat goed genoeg is om de aandacht van verzamelaars te prikkelen. Anderzijds werden in de renaissance veel werken gemaakt in de stijl van oude meesters, als eerbetoon of als onderdeel van een kunstenaarsopleiding, en werden ze later gewoon per vergissing door specialisten genomen voor iets wat ze niet waren. De expo geeft een inventaris van de gênantste fouten van de National Gallery en vraagt aandacht voor werken die al lang naar de museumkelders zijn verbannen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden