Zondag 15/12/2019

NASA wil op Mars aardappelen telen

In 'The Martian' overleeft een op Mars gestrande astronaut door er aardappels te telen. Beeld Kos

Gaan we de klimaatverandering op aarde overleven door aardappelen te telen op Mars? Het lijkt een fantasie uit de sciencefictionfilm 'Martian'. Daarin overleeft een op Mars gestrande astronaut door piepers te telen. Maar het is ook een experiment van ruimteagentschap NASA. Dat onderzoekt samen met het Internationaal Aardappelencentrum in Peru (CIP) of het mogelijk is patatten te kweken in de extreme klimaatomstandigheden op de rode planeet. Dat moet ons dan op Aarde ten goede komen.

"Wat je in 'The Martian' ziet, is perfect mogelijk", maakt astrobioloog Julio Valdivia-Silva, de hoofdwetenschapper in het experiment in Peru, zich sterk. Valdivia-Silva en zijn team proberen de omstandigheden op Mars na te bootsen. Onder een koepel creëren ze dezelfde atmosfeer. De aarde bestaat uit zandgrond uit de Pampas de la Joya-woestijn, één van 's werelds droogste en armste ecosystemen op aarde.

Veerkrachtig en voedzaam
Maar waarom precies de aardappel? De veerkracht van de nederige patat, met zijn grote aantal soorten, genotypes en variëteiten, zorgt ervoor dat de aardappel overal kan geteeld worden. Van op zeeniveau tot op 4.700 meter hoogte. De aardappel is bestand tegen droogte, extreme hitte en koude, zoute omgevingen en UV-straling. Het is ook één van de meest voedzame gewassen. Aardappelen zitten propvol vitamine C, zink, ijzer, eiwitten en koolhydraten.

Min 153 graden
Maar de onherbergzaamheid van Mars, dat is toch andere koek. De temperaturen op de rode planeet lopen fel uiteen, van 20 graden aan de evenaar tijdens de zomer tot min 153 graden aan de polen. De atmosfeer bestaat voor 95% uit koolstofdioxide, 3% stikstof en slechts 0,13% zuurstof. Komt daarbij dat de stoffige planeet geen grondwater heeft en er winden tot 90 per uur staan.
Lees verder onder de foto

Uit de vorige oogst geselecteerde aardappelen worden bewaard voor het volgende plantseizoen. Beeld CIP

Maar Jan Kreuze, hoofdviroloog aan het aardappelcentrum in Peru, gelooft dat het mogelijk moet zijn om aardappelen te telen op Mars. "Aardappelen zullen Mars kunnen koloniseren nog voor de mens dat doet", stelt hij.

Een bijkomende uitdaging is dat de zwaartekracht op Mars slechts een derde bedraagt van die op Aarde. Daarop kan tijdens het experiment niet getest worden, maar de aardappel heeft tegenover andere gewassen het bijkomende voordeel dat hij ondergronds groeit.

4.500 soorten
In het Peruviaanse aardappelcentrum worden 4.500 soorten aardappelen getest, voornamelijk uit Peru. Er zijn zo veel variëteiten dat sommige geen naam maar slechts een code dragen. Eén van die variëteiten zou wel eens de juiste genetische opmaak kunnen hebben om op Mars te overleven.

Andespatatten en genetisch gemodificeerde
In het NASA-experiment worden 100 variëteiten gebruikt. Daarvan zijn er 40 afkomstig uit het Andesgebergte, de geboorteplek van de aardappel. Die groeien in verschillende ecologische zones en kunnen tegen abrupte klimaatveranderingen. Ze kunnen ook in zeer droge grond groeien. De andere 60 zijn genetisch gemodificeerde variëteiten die immuun zijn voor virussen en kunnen overleven met extreem weinig water.

Indien het experiment succesvol is, zullen de geselecteerde aardappelen cryogeen bevroren worden om te verhinderen dat ze tijdens de lange reis naar Mars beginnen ontkiemen. Een enkele reis naar Mars zou immers negen maanden duren. De aardappelen zouden door robots kunnen geteeld worden in een koepel op Mars. Dit in afwachting van toekomstige bemande missies naar Mars.
Lees verder onder de foto

Het aardappelcentrum in Peru is 's werelds grootste in vitro genenbank van aardappelen. Beeld CIP

Het experiment heeft twee doelstellingen, verklaart Valdivia-Silva: "Uitvissen welke variëteit het best klimaatverandering overleeft en een groente vinden die toekomstige astronauten kan voeden".

Voedselzekerheid
Op het vlak van voedselzekerheid kent de aardappel zijn gelijke niet. De pieper groeit snel en produceert meer calorieën per eenheden energie, grond en water dan eender welk gewas. Indien hij op Mars kan groeien, kan hij de zwaarste omstandigheden op Aarde ook aan, zo luidt de redenering.

Klimaat op Aarde
Het aardappelcentrum in Peru zal onderzoeken hoe aardappelen het doen in steeds extremer wordende klimaatomstandigheden. De klimaatverandering zorgt al voor meer droogtes en overstromingen en maakt oogsten almaar kwetsbaarder voor ziektes en ongedierte, in het bijzonder in regio's waar al armoede en ondervoeding heerst.

Buitenaardse landbouw voor menselijke kolonies in de ruimte mag dan nog science fiction zijn, volgens Kreuze is het experiment dat allerminst. "Onze belangrijkste doelstelling is niet aardappelen gaan kweken op Mars, maar hier op Aarde. In het bijzonder in ontwikkelende landen".

Boeren in het aardappelpark in Peru testen hoe de klimaatverandering de aardappel beïnvloedt. Beeld CIP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234