Maandag 18/10/2021

Naomi Wolf benadrukt de Amerikaanse geschiedenis en de culturele flexibiliteit

In de VS krijgen migranten een schonere start

Naomi Wolf is politiek activiste en sociaal criticus. Haar recentste boek is Give Me Liberty: A Handbook for American Revolutionaries.

Terwijl de Verenigde Staten zich klaarmaken voor inhuldiging van de eerste Afro-Amerikaanse president, spreiden ze nog maar eens de indrukwekkendste aspecten van hun nationale identiteit tentoon. Hoewel het meer dan 200 jaar heeft geduurd om zo ver te geraken, blijven buitenlandse waarnemers, vooral in Europa, zich verwonderen over de invloed van Obama. Door de manier waarop ze hun eigen kleurlingen marginaliseren is er geen Franse, Duitse of Britse Obama te bespeuren. En ze blijven zich afvragen: hoe doet Amerika dat? Naomi Wolf gaat op zoek naar een antwoord.

Amerika heeft zeker fouten en gebreken als het op ras en nationale identiteit aankomt. Maar het kan ook trots zijn over heel wat dingen, zeker over hoe het mensen van een andere afkomst of uit minderheidsgroepen, in de maatschappij heeft opgenomen. Het voorbeeld van Obama en zijn pas samengestelde kabinet - er zit heel wat getalenteerde leiders uit etnische en raciale minderheidsgroepen bij - bevat een belangrijke les voor andere naties, zeker voor West-Europa.

Wat doet Amerika dan eigenlijk goed? Ten eerste is de nationale geschiedenis van het land in wezen erg verschillend van dat van de West-Europese landen. De Franse geschiedenis gaat over 'Frans zijn', die van de Britten over 'Brits zijn'. Nieuwkomers zijn per definitie 'minder waard' of 'behoren niet echt' tot het hele verhaal. Maar het Amerikaanse nationale drama is dat van de immigratie: iedereen, behalve wie in Amerika is geboren, komt ergens anders vandaan. Zij die nu deel uitmaken van de nationale elite hebben voorouders die, vaak vuil en verwaarloosd, ergens anders vandaan kwamen.

Inderdaad: de kwaliteiten waardoor je in Amerika een echte immigrant wordt - initiatief, ambitie, risico's nemen - worden bejubeld. Immigranten lijken deel te nemen aan een reis waarin ze zichzelf moeten blijven uitvinden. Ze moeten de uitdagingen van hun geboorteland blijven overklassen. Immigranten in West-Europa daarentegen kregen destijds alleen de kans om weinig gewaardeerde jobs uit te voeren. Daardoor zijn ze voor lokale bewoners tot op vandaag, een soort 'stimulans' om hen en hun kinderen als dienaars te beschouwen. Ze zijn zogenaamd niet in staat om in de grotere samenleving te treden - laat staan ze te leiden.

Bovendien moet je in West-Europa, in tegenstelling tot Amerika, leven met een ongerust geweten dat opgejut wordt door immigranten. Hun aanwezigheid alleen al doet herinneren aan de koloniale geschiedenis. In deze context moeten we vaststellen dat de relatie tussen mensen die in Amerika zijn geboren en zij die er kwamen wonen, een 'schonere' start kent.

Geamerikaniseerde moslims

Ten tweede eisen Amerikanen niet dat de culturele of etnische achtergrond van immigranten, een contrast of een conflict met hun Amerikaansheid vormt. Iedereen krijgt een dubbele naam. Maar als identiteit wordt opgevoerd als een absoluut gegeven, kiezen mensen heel vaak niet de identiteit van het gastland, dat weinig flexibel is. Als gevolg daarvan zijn Groot-Brittannië, Frankrijk en Nederland vastgeroest in subculturen van wereldvreemde, geradicaliseerde moslimjongeren.

Maar terwijl zij en andere radicale moslims in de hele wereld de Amerikanen misschien haten, blijft het moeilijk om een meer geamerikaniseerde, voorstedelijke immigrantencultuur te vinden dan die van de moslimimmigranten in de Verenigde Staten. In plaats van te luisteren naar radicale geestelijken, doen zij hun best om zich te integreren. Ze laten hun kinderen rechten en geneeskunde studeren, houden barbecues in het weekend en gaan naar het (Amerikaans) voetbal kijken. En dat terwijl ze erg devote banden onderhouden met hun religie en de gemeenschap waartoe ze behoren.

Dat is sinds de aanslagen van 9/11 niet veranderd, zelfs al is de vijandigheid tegenover Amerikaanse moslims nog toegenomen bij wie in het land is geboren. Zulke mensen gaan er immers vanuit dat moslims zich niet kunnen aanpassen. Het is een aanklacht die vroeger geregeld tegen joden werd geuit, in verschillende landen.

Over het algemeen bieden Amerikanen hun immigranten de kans om hun eigen cultuur met hun nieuwe Amerikaanse identiteit te laten versmelten, terwijl immigranten geen conflict ervaren tussen hun afkomst, hun religie en hun voorliefde voor Amerika. En als we het proces van integratie door de jaren heen analyseren, dan verwachten immigranten zelfs dat hun kinderen zonder enige twijfel volledig 'Amerikaans' worden. Het is een belofte die ze doorgaans met plezier vervullen.

Maar hoe anders is het in West-Europa... Drie generaties nadat de West-Indiërs massaal begonnen uit te wijken naar het Verenigd Koninkrijk, twijfelen Britten met een Caribische origine er nog steeds aan of hun (klein)kinderen ooit ten volle 'Britten' zullen zijn. Turkse gastarbeiders zijn, na twee generaties, nog steeds geen echte Duitsers in Duitsland. En de onrust bij de kinderen van Algerijnse, West-Afrikaanse en Marokkaanse immigranten in de Franse banlieues bevestigen dat Frankrijk er niet is in geslaagd om hen te laten integreren. Ondanks de officiële retoriek van een republiek die streeft naar gelijkheid.

Kerk en staat

Ten derde, en dat is misschien het allerbelangrijkste, scheiden de Amerikanen kerk en staat. Zolang er een Church of England is en jij bent joods, moslim of sikh, dan is er een kleine nuance. Je zult je nooit volledig Brits voelen. Maar de stichters van de VS - heel wat van hun voorouders waren zelf gevlucht vanwege hun bedreigde geloof - garandeerden dat een geloof nooit door de staat bestraft zou worden. Geen enkele religieuze groep in Amerika, hoe klein ook, wordt gemarginaliseerd.

Net om deze reden raken Amerikanen niet in paniek wanneer verschillende religies in een gemeenschap zichtbaar worden. Ze gaan ervan uit dat, omdat geloof een privézaak is, persoonlijke religieuze symbolen gewoon persoonlijk zijn. En dat is dat. Een moslimmeisje dat op school een hoofddoek draagt, draagt gewoon een hoofddoek. Ze probeert de hegemonische sociale orde niet te provoceren.

Ten vierde wordt Amerika vaak gezien als een aantal waarden die iedereen kan delen. Het zijn geen erfgenamen, het is geen specifieke geschiedenis of een geografisch gebied. Kinderen van immigranten die in de naar VS school gaan leren dat Amerika - in theorie - een land van vrijheid, betrachtingen en verdraagzaamheid is. De geschiedenis over hun nieuwe thuis leert hen hoe de VS die idealen vervult of net niet vervult. In Europa daarentegen leren kinderen van immigranten over de erfgenamen van de troon, een reeks historische gebeurtenissen en een reeks 'grote heren'.

Als West-Europa nog maar een fractie van de VS zou overnemen, zou het de vrede binnen zijn eigen grenzen beter kunnen bewaren. Het zou de vaardigheden en het leiderschap van Turkse, Algerijnse, Caribische en andere immigranten ten volle kunnen benutten. En pas dan zouden we een Britse, Franse, Nederlandse of Duitse Obama te zien krijgen.

© Project Syndicate

Amerikanen bieden immigranten de kans om hun eigen cultuur met hun nieuwe Amerikaanse identiteit te laten versmelten

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234