Woensdag 29/01/2020

Terreurdreiging

Nachtmerrie van elke agent: de huiszoeking

Alle hens aan dek in Vorst. 'Je weet nooit wat er zich achter de deur afspeelt.' Beeld © PHOTONEWS

Zelfs met toestemming van de bewoners is een agent nooit meer op zijn hoede dan tijdens een huiszoeking. In Vorst ontsnapte het verraste politieteam nipt aan de dood. 'De meeste banale situatie kan de meest gevaarlijke worden.'

Het lijkt een rustige zondagnamiddag op het Antwerpse Kiel. Twee agenten bellen aan bij de ouderlijke woning van de jonge verdachte die ze op het commissariaat net hebben ondervraagd over een fietsdiefstal. Tijdens het verhoor heeft de jongeman toestemming gegeven om het huis te doorzoeken. Hij is meegereden in de combi, het politievoertuig heeft de aandacht van buurtbewoners getrokken. Politie betekent in deze buurt meestal problemen.

Op het moment dat de voordeur openzwaait, glipt de verdachte naar binnen. Zijn broer verspert de weg, er ontstaat een schermutseling. Omstanders maken van het tumult gebruik om de agenten rake klappen en schoppen te verkopen. De mannen grijpen naar hun wapen. Pas als de moeder van de verdachte in het deurgat verschijnt en om orde roept, bedaren de gemoederen. De betrokken agenten blijven enkele dagen werkonbekwaam.

Bataljon nieuwe middelen

Het is een oude anekdote, op basis van anonieme bronnen. Politieagenten praten niet graag over hun werk. Geroddel over operaties kan tot een straf leiden. Het geweld in Vorst - waar een politieteam bij een poging tot huiszoeking onder vuur werd genomen - heeft diepe indruk gemaakt. Twee agenten raakten lichtgewond, twee mensen moesten 'in shock' een nachtje naar het ziekenhuis.

Weinig opdrachten zijn zo precair als de huiszoeking, zeggen docenten van de politieschool. "Je weet nooit wat er zich achter de deur afspeelt." Met of zonder toestemming (dan gaat er een bevel van de onderzoeksrechter aan vooraf), in het kader van het onderzoek naar een gewapende bende of voor btw-fraude: de omstandigheden en de opdracht zijn zo uiteenlopend dat het bijzonder moeilijk is om vooraf het scenario te schrijven.

"De meest banale situatie kan de meest gevaarlijke worden", zegt Geert Noë, docent geweldbeheersing aan de Brusselse politieschool. "Je betreedt iemands huis, je bent op onbekend terrein. Dat is nooit vrij van risico."

Noë doceert huiszoeking aan politieambtenaren in opleiding en staat al 36 jaar in het vak. De afgelopen decennia heeft de politie een bataljon nieuwe middelen gekregen om delicate operaties beter voor te bereiden. Camera's in het straatbeeld die bewegingen rond de woning en de patronen van de bewoners registreren helpen om een gunstig moment te bepalen. Opsporingsmethodes zoals telefoontap en het uitlezen van computers kunnen verstopplaatsen achterhalen van gestolen waren, wapens of drugs. Digitale databases verraden of de inwoners eerder in aanraking kwamen met de politie, of ze mogelijk gevaarlijk zijn, betrapt op wapen- of drugsbezit.

Kogelregen

Dat zijn geen spijkerharde garanties. Het zeskoppige Belgisch-Franse team dat dinsdag om 15 uur in de Driestraat in Vorst de deur inbeukte, baseerde zich op informatie dat het om een leeg pand ging. Ze kregen een kogelregen als antwoord. Tijdens een 'zoeking' komt de politie soms onverwacht volk tegen. Onder het bed, achter de deur, soms met een wapen. Het is net die onwetendheid, zeg Noë, die van de huiszoeking een moeilijke politietaak maakt. "Iemand die aanvankelijk meewerkt, kan zich opeens tegen je keren. Wie niet gevonden wil worden, heeft meestal een vluchtplan klaar. Zij hebben een streepje voor."

Zo ook in Vorst, waar met riotgun en kalasjnikov op de agenten werd gevuurd op het moment dat zij de deur openden. Dan maakt de zorgvuldige voorbereiding plaats voor de 'reactieve' fase, zoals Noë het uitdrukt. Het legale kader wordt dan bepaald door de wet op het politieambt en het strafwetboek: wanneer is zelfverdediging toegestaan, wordt er wel of geen wapen getrokken? Ook hier geldt wat Noë de 'golden rule' noemt: "Als wij tussenbeide komen, kunnen we dit als team aan? Je kunt niet voorspellen hoe je collega's reageren. Je kunt nog zo getraind zijn, de realiteit is nog iets anders."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234