Woensdag 08/12/2021

Nachtgedachten van een jongen uit de Seefhoek

In Nachtschrijver plaatst Jan Fabre zijn teksten op het voorplan. Drie acteurs - Clara Cleymans, Gene Bervoets en Tiny Bertels - fungeren als zijn ingetogen megafoon.

"Om je de waarheid te zeggen: er is niet één ik, er is niet één Jan Fabre, er zijn er veel. Ik ben als kunstenaar altijd gemetamorfoseerd. Alleen op die manier kan een kunstenaar overleven." Zo schreef Jan Fabre onlangs in een 'Brief aan zijn jongere ik'. Dat heet zelfkennis. Want duivelskunstenaar Fabre slaagt erin om telkens weer te verpoppen tot een nieuw fabeldier.

In de voorstelling Nachtschrijver gaat het amper over Fabre als beeldend kunstenaar of theatermaker. De laatste jaren wenkt hij uitdrukkelijk om aandacht als auteur (zie de prozagedichten uit Restanten en de Nachtboeken). En ook dáár gaat Fabre de strijd aan met zijn demonen en leeft hij zijn obsessies uit: slapeloosheid, seks, eenzaamheid, lichamelijkheid, dood en het fanatieke gevecht om de schoonheid. Hij is de nachtelijke, intieme sparringpartner van zichzelf. Maar zijn teksten dienen als laboratorium voor nieuwe projecten. "Mijn schrijfsels zijn plattegronden van utopische voorstellingen en beelden."

Drie begaafde acteurs - Clara Cleymans, Gene Bervoets en Tiny Bertels - vormen in Nachtschrijver de megafoon van Fabres teksten. Ze zitten pontificaal en in sober zwart achter drie glazen tafelbladen op schragen, in een vlakte die, zo blijkt naderhand, bezaaid is met zoutklompen. Bungelende gloeilampen stijgen en dalen, om hen bij te lichten en te accentueren. Af en toe glijden er beelden voorbij van de Schelde-oever, met zicht op de Antwerpse skyline. Dan weer tekenen de acteursschaduwen zich voorzichtig af op het scherm achter hen, als sinistere spookverschijningen. De sonore muziek van Stef Kamil Carlens, een uitgekiende compositie voor acht speakers, doet uitstekend haar werk. Ze vat de aandacht maar is toch nergens opdringerig.

Fabre grijpt in deze ingetogen voorstelling opvallend vaak terug naar zijn jeugd en verloochent allerminst zijn roots als jongen van de Seefhoek. Ruim anderhalf uur lang meanderen Fabres woordvoerders op vloeiende wijze door zijn oeuvre - van Ik ben een fout tot De dienaar van de schoonheid, Simon, gangster van de kunst en natuurlijk de Nachtboeken. Vooral de al te lang onderschatte Tiny Bertels maakt indruk, met een perfecte zegging en tonnen présence, net als vakman Gene Bervoets. Af en toe vlamt er een liedje op: Cleymans zingt frêle 'This is the End' van The Doors of Bervoets met panache 'My Way' van Frank Sinatra. Songs die je niet direct associeert met Fabre.

Ridders van de wanhoop

Fabres universum heeft altijd iets onontkoombaars gehad. Dat is ook hier het geval. Hij lokt je mee, zelfs als je nog even tegenspartelt. Fabre stoeit graag met aforistische sleutelzinnetjes. Ze vormen de ankerpunten van Nachtschrijver: "Alle echte schoonheid is onhandig." Of: "De schoonheid: zelfs als ze verwarring schept en subversief is, brengt ze altijd de boodschap van verzoening." Maar ook: "We zijn de ridders van de wanhoop." Overigens schuilt er ook veel zelfrelativering in deze tekstenparade: "Ik ben een worm. Ik ben nuttig als visvoer." Niet voor niets eist aan het eind de Schelde zijn speelse rol als slokop op.

Vanaf 12 november op tournee www.troubleyn.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234