Zondag 29/11/2020

Nachtelijk beraad is een keuze, geen noodzaak

Beeld UNKNOWN

Nachtelijk beraad, een bekend toneelstuk in de Wetstraat, levert niet altijd het gewenste resultaat op. Dat heeft niet alleen met de betrokken politici te maken. Alain Gerlache is mediawatcher bij de RTBF. Hij schrijft regelmatig bijdragen voor deze krant.

In de nacht van woensdag op donderdag hebben de onderhandelaars geprobeerd om de begroting rond te krijgen. Tevergeefs. Vorige nacht hebben ze het nog eens gedaan. Maar waarom werken ze op die manier? Er bestaat geen enkele objectieve reden voor. Het doet denken aan studenten die beseffen dat de examens voor de deur staan en hele nachten moeten blokken om de verloren tijd in te halen.

Het klopt dat de politici veel tijd hebben verspild. Formeel is de datum voor de indiening van de begroting al voorbij. Maar hoe weinig tijd er ook is, dit nachtwerk lijkt meer een keuze en een mise-en-scène dan een noodzaak.

De nachtelijke marathons, een grote traditie in de Belgische politiek, hebben niet alleen met tijdgebrek te maken. Ze zijn ook een methode. Het ligt voor de hand dat de vermoeidheid de onderhandelaars onder druk zet. En dan maar hopen dat ze het vroeg of laat zo beu worden dat ze hun bezwaren laten vallen. Die tactiek lijkt meer op politietechnieken om verdachten te doen doorslaan dan op een verstandig beheer van de staatszaken. Voor de politici is het ook een kans om te laten zien wie de sterkste is en het meeste uithoudingsvermogen bezit. Tonen hoe sterk je bent, is haantjesgedrag, van het erf tot in het parlement. Het geeft blijkbaar niet dat het resultaat ontgoochelt en er later weer uren wordt vergaderd om het toch een beetje toonbaar te maken zonder aan het zo moeizaam bereikte evenwicht te tornen.

De nachtelijke marathons zijn bovendien een imagokwestie en een communicatietechniek naar de media en de bevolking toe. Wat is de media-uitdaging voor de formateur en de onderhandelaars, terwijl het land zich zorgen maakt en ongeduldig wordt? Ze willen eindelijk een akkoord kunnen aankondigen dat evenwichtig en zo pijnloos mogelijk lijkt. Maar ze willen niet dat de inhoud te zorgvuldig wordt geanalyseerd. Daarom eindig je best in de vroege uurtjes, zodat de radio het nieuws kan brengen zonder de tijd te hebben om het akkoord door te lichten en grondig te bestuderen. Het publiek zal dan vooral onthouden dat er een succes geboekt is. Het zal horen hoe alle partijvoorzitters hun tevredenheid uitdrukken. Zonder wanklanken, want om materiële redenen zal de oppositie in het beste geval om 1 uur 's middags en op het avondjournaal aan het woord komen. De geschreven pers, met zijn commentatoren en analisten, zal er pas 24 uur later op kunnen inpikken. De timing en de mise-en-scène zorgen dus voor een mooie mediacoup, want de regel wil dat de eerste indruk doorslaggevend is.

Bovendien tonen de politici door tot in het diepst van de nacht te bekvechten dat het hen menens is en dat ze hun vel - en als het over de begroting gaat, dat van hun kiezers - duur hebben verkocht. 's Nachts kun je beter dramatiseren.

Maar deze tactiek, die in de voorbije decennia door alle regeringen gehanteerd is, roept twee bedenkingen op. Ten eerste werkt ze alleen als de onderhandelingen iets opleveren. Uitstel komt over als een mislukking. Dat is de keerzijde van het media-effect. En zelfs als er later een akkoord tot stand komt, heeft dat niet dezelfde impact. Daarnaast passen de dramaturgie en de tactiek in een mediavisie die meer en meer voorbijgestreefd lijkt. Nu we onze informatie rechtstreeks en doorlopend krijgen, via het internet en de sociale media, is het ritme van de media veranderd.

Het wordt tijd om daar rekening mee te houden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234