Zaterdag 08/08/2020

MH17

Nabestaanden vlucht MH17 staan stapje dichter bij gerechtigheid

Hoofd­aanklager Fred Westerbeke stelt de bevindingen van het Joint Investigation Team (JIT) voor, inclusief de namen en foto’s van de vier verdachten. Beeld EPA

Na bijna vijf jaar onvermoeibaar speurwerk presenteerde het Joint Investigation Team (JIT) de eerste aanklachten tegen vier betrokkenen bij het neerhalen van vlucht MH17. Bij die aanslag kwamen 298 mensen om het leven, onder wie vier Belgen.

Het Openbaar Ministerie in Nederland gaat vier verdachten vervolgen voor de ramp met vlucht MH17, vijf jaar geleden. Het gaat om vier legercommandanten: drie Russen en een Oekraïner. Zij zouden betrokken zijn geweest bij het neerschieten van het vliegtuig met een Boek-raket. Dat gebeurde boven Oost-Oekraïne, toen het toestel op weg was van Amsterdam naar Kuala Lumpur, Maleisië. De rechtszaak start in maart 2020. Een belangrijke stap op weg naar gerechtigheid, volgens sommige nabestaanden. Maar tegelijk ook maar ‘één stapje in een lange reeks’, klinkt het.

Van naïviteit over de kans dat Rusland ging meewerken aan het onderzoek of zijn eigen rol zou erkennen, is nooit sprake geweest, zeggen betrokkenen. Juist daarom is in het begin voor deze opzet gekozen: een grondig, internationaal onderzoek dat de waarheid moet vinden. Het JIT vraagt niet om uitlevering van de vier verdachten, wat de grondwet van Rusland (en die van Oekraïne) verbiedt – maar om medewerking aan verzoeken van rechtshulp. Maak het ze niet te makkelijk om nee te zeggen, lijkt het devies.

Beeld Polaris

Het doel van alle inspanningen is vooral: gerechtigheid voor de nabestaanden. Op het diplomatieke front houdt Nederland, dat 193 burgers verloor, voortdurend MH17 onder de aandacht van een zo groot mogelijke groep gelijkgezinde landen, inclusief belangrijke bondgenoten als de VS.

Hoe preciezer en overtuigender het bewijs, hoe groter het diplomatieke isolement van Rusland, hoe langer de sancties tegen dat land zullen blijven, hoe hoger de prijs die Russische autoriteiten betalen voor de categorische ontkenning iets met de ramp te maken te hebben. En dat vergroot weer de kans, hoe klein ook, op een uiteindelijke regeling met Rusland.

Een cruciale stap daarin was het aansprakelijk stellen van Rusland door Nederland en Australië vorig jaar. Blijkbaar was er genoeg bewijs om zo’n stap te zetten. Dit is nu door het JIT bevestigd in de directe link die werd getoond tussen een commandant in Oost-Oekraïne en Vladislav Soerkov, destijds Poetins Oekraïne-adviseur.

Strafproces

Het strafproces – dat kan uitmonden in veroordelingen bij verstek – kan één vorm van gedeeltelijke gerechtigheid verschaffen. Hetzelfde, zeggen betrokkenen, geldt voor een vorm van financiële compensatie voor de nabestaanden. Samen met het strafproces is “zo’n indirecte schulderkenning iets waarmee de nabestaanden op den duur wellicht genoegen zullen nemen”, luidt het.

Toch wordt er, langs informele kanalen, ook gezocht naar andere oplossingen. “MH17 is voor president Poetin ook een nachtmerrie”, zegt iemand die bij de geheime diplomatie betrokken is. “Vanwege de sancties en de economische gevolgen, maar ook omdat ondanks alle ontkenningen, het bewijs voor Russische betrokkenheid overweldigend is. Ze hangen echt.”

Sommigen zien kansen voor een ‘private oplossing’ die acceptabel kan zijn voor het Kremlin: Rusland betaalt niet rechtstreeks compensatie, maar via ‘bezorgde burgers’, rijke oligarchen dus. Op dit moment geven de Russen aan te willen blijven meewerken aan het onderzoek. Ze zetten de bevindingen van de onderzoekers evenwel weg als ‘absoluut ongegrond’.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234