Donderdag 28/10/2021

Naar India, voor innerlijke rust

Misschien gaat het allemaal een beetje te snel en te flitsend in de wereld van vandaag. Steeds meer mensen uit het modieuze avant-gardewereldje gaan geestelijke zuurstof halen op een ashram in India. Maar gsm en e-mail zijn ook daar al doorgedrongen.

Op een zonnige ochtend zit Bonnie Pressman, ondervoorzitter en modedirecteur van Barneys New York in haar kantoor op de tiende verdieping van een glimmende building op Fifth Avenue. De zwarte telefoon op haar bureau ziet er omvangrijk genoeg uit om alle oproepen van een kleine provinciestad te verwerken en hij stopt niet met flikkeren en rinkelen. Twee assistenten staan te ijsberen aan de deur, klaar om hun baas naar een vergadering te begeleiden. Beneden gromt de stad. Maar mevrouw Pressman laat de telefoon rinkelen, vraagt de assistent om de deur te sluiten en laat de mensen in de vergaderzaal wachten. Want Miss Pressman, kalm als een yogi, wil mij vertellen over hoe India haar leven veranderd heeft.

"Het begon drie jaar geleden", zet ze aan. Er was borstkanker bij haar vastgesteld en ze besliste om een ayurvedisch kuuroord in Colorado op te zoeken. "Ik voelde dat het tijd was om een paar dingen in mijn leven op punt te stellen," zegt ze. Ze leerde mediteren, raakte gefascineerd door de spiritualiteit van India en reisde er voor het eerst naartoe. "Het bracht bij mij een inwendige vrede tot stand", zegt ze over dat verblijf. "Indien het niet elk jaar kan, dan wil ik beslist om de twee jaar naar naar India, voor de rest van mijn leven."

Bonnie Pressman behoort tot een groeiend legertje van trendsetters op de West- en Oostkust van de Verenigde Staten - mensen uit de wereld van de mode, de cultuur en de showbusiness - die naar India zijn gaan reizen als gevolg van hun yogalessen en de geschriften van Deepak Chopra. Maar ook door de verrukkelijke aanblik van de gekleurde kleding en de opschik. Terwijl Pressman het land ontdekte doordat ze met haar gezondheid sukkelde, zijn er heel veel anderen die gewoon meedrijven op de laatste trend. "Ik heb India altijd al willen bezoeken", zegt Nina Griscom, een voormalige televisiegastvrouw op Food Network en een bekende figuur in het societyleven van Manhattan. "Ik heb veel Indische vrienden en ik heb veel Indische literatuur gelezen. Om de een of de andere reden voelde ik dat het ogenblik was gekomen om te gaan."

Toen Marie-Anne Oudejans, de modeontwerpster achter het in Amerika hippe modemerk Tocca, twee maanden geleden plots ontslag nam en van de aardbodem verdwenen leek, was het naar Udaipur dat ze voor tien dagen verdween. De topmodellen Kate Moss en Naomi Campbell trekken geregeld naar Rajasthan om krachten op te doen als de catwalkweken in Milaan en Parijs eraan komen.

Maar het is niet alleen het mooie volkje dat erheen trekt. Het aantal Amerikaanse toeristen dat vorig jaar naar India trok, lag 70 procent hoger dan twee jaar geleden. "In de jaren '60 en '70 hadden we hier een grote influx van de hippiebeweging", zegt Ronjon Lahiri, van de Indische dienst voor Toerisme. "Momenteel zien we opnieuw iets vergelijkbaars gebeuren."

De invloed van India op de modewereld is onmiskenbaar. Deepak Chopra, wiens boeken worden verslonden, heeft Donna Karan en Demi Moore als volgelingen gekregen. Nieuwe cosmeticalijnen als Aveda en Origins zijn populair geworden door de mystieke connectie te benadrukken. Sla een modemagazine open - Vogue, Harper's Bazaar, zelfs People - en je ziet starlets in Indisch geïnspireerde kleding op feestjes. Loop een boekenwinkel binnen en je ziet bij de bestsellers namen als Vikram Chandra, Kiran Desai en Arundhati Roy. Zet MTV aan en je ziet Madonna's 'Frozen', een clip met een onmiskenbare Indische sfeer, waarin de voormalige Material Girl haar handpalmen toont die met henna bewerkt zijn in de ingewikkelde patronen die Indische vrouwen gebruiken.

De fascinatie van het westen voor de Indische cultuur is niet nieuw, maar ze verloopt in cycli. Sinds Alexander de Grote in 326 A.D. naar het noorden van India trok en een yogi probeerde te overhalen om met hem terug te keren (wat de yogi weigerde) hebben westerlingen geregeld de raad van yogi's ingeroepen. De meest verwoede recente bezoekers, zoals Sting, actrices Meg Ryan en Betty Buckley, de Hongkongse kledingmagnate Joyce Ma zijn allemaal gek op India, maar evenzeer op de ashramervaring. "In Indische ashrams ontmoet je een toenemend aantal Amerikanen", zegt Anne Cushman, coauteur van From here to Nirvana: The Yoga Journal to Spiritual India. Zij bezocht diverse ashrams en kon vaststellen dat sommige plaatsen al behoorlijk verwesterd zijn, vooral de rijkere ashrams die werken met goeroes in de Verenigde Staten. Een voorbeeld daarvan is Baghwans Shree Rajneesh commune in Poona, die erg populair blijft bij westerlingen, ondanks de slechte reputatie van haar stichter. "Als je vandaag naar India gaat, zie je goeroes met gsm's en ashrams met e-mail, zegt Jerry Jones, ander coauteur van From here to Nirvana. "India is bijzonder populair bij iedereen op dit ogenblik", zegt hij, "maar we moeten bedenken dat wij - westerlingen en Indiërs - bezig zijn elkaars grenzen te overschrijden."

Een ashram is een gemeenschap van zoekende mensen die zich verenigen rond een spirituele leider. "De plek kan er heel verschillend uit zien, van een paar grotten in de bergen, waar je heentrekt met je eigen proviand, tot een comfortabel gebouw in het centrum van een stad, bijna als een hotel", zegt Cushman. Bezoeken kunnen variëren van een dag tot enkele jaren, en de bijdrage die men betaalt, kan ook schommelen van 100 frank per dag tot 10.000 frank.

Onder de ashrams die bijzonder populair zijn bij Amerikanen, is er een net buiten Bombay, die wordt gerund door Gurumayi Chidvilasananda, kortweg Gurumayi voor haar volgelingen. Haar 'bijhuis' in South Fallsburg, in de staat New York, heeft o.a. Meg Ryan aangetrokken, de bekende kapper John Frieda en society-figuur Mica Ertegun.

De ashrams zijn niet onbesproken. In Poonah is de commune bijvoorbeeld uitgeroepen tot aids-vrije zone en de politiek van een verplichte test voor elke bezoeker heeft wenkbrauwen doen fronsen. Aan Gurumayi wijdde The New Yorker in 1994 een artikel waarin vragen werden gesteld over de herkomst van haar financiën en haar integriteit. "Desondanks zijn ashrams erg populair vandaag", zegt Cushman, "en wel om verschillende redenen. De babyboomers worden een dagje ouder. Ze hebben een hoop van hun materiële doelstellingen bereikt, waarvan ze dachten dat ze noodzakelijk waren. Nu ontdekken ze dat ze toch niet zo gelukkig zijn met dat huis, die auto en dat tweede huwelijk. Daarbij moet je ook rekenen dat er zoveel informatie op ons afkomt vandaag dat we niet noodzakelijk bij de spirituele tradities van onze voorouders moeten blijven hangen."

Betty Buckley, de actrice, ziet nog een andere reden:"We leven in een cultuur waarin steeds meer de jeugd centraal staat. Het is een cultuur waarin hard en snel geleefd wordt, en waarin normen gelden waaraan het moeilijk te voldoen is. Ik denk dat dát een van de redenen is waarom wij er uitstappen vandaag."

Bonnie Pressman mediteert tweemaal per dag. Ze zegt dat ze in goede gezondheid verkeert. Ze eet geen vlees meer, rookt geen sigaretten meer en is gestopt met koffie te drinken. Haar bureau ligt vol kleurrijke foto's van uitbundig geborduurde kleding. Barneys zal in het najaar de rijkelijke, op India geïnspireerde collectie van Collette Dinnigan verkopen (die van Dries Van Noten, waarin ook geregeld Indische toetsen zitten, hangt er al lang). Pressman laat haar telefoon rinkelen en begeeft zich eindelijk naar haar vergadering. In de deuropening draait ze zich om en zegt: Ik weet waar ik me terugtrek als ik met pensioen ga. Ik trek naar India."

Alex Kuczynski

The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234