Maandag 18/01/2021

Naar een eerlijker systeem van subsidiëring

De studiekring Vrij Onderzoek van de VUB vindt dat het tijd wordt voor de invoering van een kerkbelasting. Aanstaande donderdag organiseert men bovendien een 'collectieve ontdopingsactie'.

Een aantal studenten van de Vrije Universiteit Brussel maken deel uit van de studiekring Vrij Onderzoek. Deze studiekring poogt het principe van het Vrij Onderzoek te actualiseren, te verspreiden en te verdedigen.

Het principe van Vrij Onderzoek is een denkwijze die veronderstelt dat de resultaten van een denkproces aan verificatie en weerlegging worden onderworpen. Als studiekring merken wij dat steeds meer mensen - en vooral studenten - afstand nemen van het rooms-katholieke geloof om, weloverwogen, zelf te kiezen voor een filosofische overtuiging. Sommigen doen dit door zich daadwerkelijk buitenkerkelijk op te stellen, anderen willen dit daarenboven graag genoteerd zien in het doopregister. Door het doopsel werd men immers automatisch lid van de katholieke kerk. Gedoopt zijn is in de meeste gevallen niet het gevolg van een eigen vrije keuze, gezien de jonge leeftijd waarop dit gebeurt. Daarom organiseert de studiekring Vrij Onderzoek van de VUB op donderdag 17 februari een 'collectieve ontdopingsactie'. Het gaat in feite om 'uittreding', want de doopgelofte kan niet ongedaan gemaakt worden. Uittreding houdt dus niet in dat je naam uit het doopregister wordt geschrapt. Wel wordt via een bijkomende administratie in het doopregister vermeld dat je bent uitgetreden. Door de uittreding neem je afstand van het lidmaatschap van de kerk op administratief vlak. Het gevolg is dat je op geen enkele wijze meer bij de kerk betrokken kunt worden. Zo kun je bijvoorbeeld geen sacramenten meer ontvangen (vormsel, huwelijk, enzovoort).

Uittreding heeft echter geen enkel effect op de subsidiëring van de rooms-katholieke kerk op administratief vlak. In ons land wordt deze berekend op basis van het aantal inwoners. Vanaf een minimum aantal inwoners is de oprichting mogelijk van een gesubsidieerde katholieke parochie, ongeacht de filosofische overtuiging van de inwoners. Elke Belg, ongeacht zijn levensbeschouwing, financiert hoe dan ook mee de erkende godsdiensten voor een totaal van meer dan dertien miljard frank per jaar, waarvan 97 procent bestemd is voor de katholieke eredienst. De overige 3 procent wordt verdeeld over de verschillende religieuze en levensbeschouwelijke gemeenschappen die door de Belgische staat erkend worden (het protestants, israëlitisch, anglicaans, islamitisch en orthodox geloof en de vrijzinnigheid).

Rekening houdend met het feit dat in België nog slechts 15 procent van de bevolking zich 'regelmatige kerkganger' noemt, stelt de Studiekring Vrij Onderzoek zich vragen bij deze vorm van subsidiëring en ijvert ze voor de invoering van een kerkbelasting waardoor de burgers zelf een deel van hun belastinggeld aan een eredienst of levensbeschouwing kunnen toewijzen, zoals van toepassing is in een aantal Europese landen. De invoering van een kerkbelasting heeft tot gevolg dat de eerbied voor de vrijheid van geloof of overtuiging wordt gerespecteerd, iedereen bepaalt op die manier namelijk zelf welke kerk hij financiert.

In de Scandinavische landen zoals Denemarken, Noorwegen en Zweden, waar de staatsgodsdienst grondwettelijk wordt erkend, dient de kerkbelasting ter financiering van de kerk in de strikte zin van het woord enerzijds, en van de werking van de Lutheraanse kerk als openbare dienst anderzijds. In andere staten die diverse godsdiensten erkennen zoals Duitsland, bepaalde Zwitserse kantons, Spanje en Italië is de kerkbelasting de belangrijkste bron van de financiering der kerken geworden, omvattende de wedden van de bedienaren, de onderhoudskosten van de gebouwen, de kerkdiensten, enzovoort.

De invoering van een kerkbelasting heeft tot gevolg dat de eerbied voor de vrijheid van geloof of overtuiging op die manier wordt gerespecteerd, iedereen bepaalt namelijk zelf welke kerk of levensbeschouwelijke strekking hij financiert. In Spanje en Italië wordt aan de burger de mogelijkheid gegeven om elk jaar in zijn belastingsaangifte te bepalen welke levensbeschouwelijke of religieuze strekking hij wenst te subsidiëren. De Spaanse burger die geen keuze wenst te maken, wijst zijn deel van de belasting impliciet toe aan de humanitaire werken van de staat. In Italië kan hij die niet voor zijn religieuze of levensbeschouwelijke overtuiging wil uitkomen, ofwel zijn deel van de belasting toewijzen aan de humanitaire organisaties van de staat ofwel zich gewoon onthouden. In het laatste geval wordt zijn aandeel in de belasting proportioneel verdeeld over de verschillende verenigingen die in aanmerking komen. Het is duidelijk dat op deze manier de vrijheid van godsdienst wel wordt gerespecteerd doordat je zelf kunt kiezen - op basis van geloofsovertuiging - waar een deel van je belastinggeld naar toe gaat.

De voorwaarden voor de invoering van een kerkbelasting in België zijn meer dan ooit aanwezig, aangezien we voor het eerst in jaren een regering hebben die is samengesteld uit partijen die niet aan een levensbeschouwing of religie gelieerd zijn. Het is zowel aan de erkende religies en levensbeschouwingen als aan de niet erkende om te ijveren voor een eerlijker systeem van subsidiëring. Een systeem dat tegemoet komt aan de tendensen in de maatschappij en tegelijkertijd de keuzevrijheid van de mensen respecteert. Een financieringssysteem dat rekening houdt met realistische criteria zoals dat van het aantal leden. De huidige regering dient op dat vlak zijn verantwoordelijkheid te nemen door de hervorming van het financieringssysteem van de erediensten op de agenda te plaatsen.

'Iedereen zou zelf moeten kunnen bepalen welke kerk of levens-beschouwelijke strekking hij financiert'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234