Woensdag 10/08/2022

InterviewCorrespondent Sander van Hoorn

Na vijf jaar weer naar Nederland: ‘Tuurlijk keer ik terug naar België. Om er doorheen te rijden naar het zuiden’

Van Hoorn: 'Telkens als ik de grens overrijd, valt het me op hoe opgefokt Nederland is.' Beeld ID/ Sander de Wilde
Van Hoorn: 'Telkens als ik de grens overrijd, valt het me op hoe opgefokt Nederland is.'Beeld ID/ Sander de Wilde

Na vijf jaar neemt NOS-correspondent Sander van Hoorn afscheid van België. Voor hij in de auto stapt richting Nederland blikt hij nog één keer terug. ‘Het blijft verbazingwekkend hoe een notoir moeilijk bestuurbaar land als België het er in crisistijden toch meer dan behoorlijk van afbrengt.’

Pieter Dumon

Vijf jaar geleden kwam Sander van Hoorn in Brussel wonen, om van daaruit niet alleen de Belgische politiek maar ook het reilen en zeilen binnen de Europese Unie te volgen voor de Nederlandse publieke omroep NOS. Nu keert hij noodgedwongen naar zijn thuisland terug, ironisch genoeg door toedoen van diezelfde Europese Unie. “Een saaie, bureaucratische regel in verband met sociale lasten en het land waar je die moet betalen doet me de das om”, vertelt hij. “Door hier te blijven zou ik mijn werkgever plots een pak meer kosten. Jammer, want ik had hier graag nog wat voortgedaan.”

Wat vond u dan zo aangenaam aan het bestaan als Belg?

Van Hoorn: “De rust die hier heerst. Telkens als ik de grens overrijd, valt het me op hoe opgefokt Nederland is. Iedereen heeft een mening die hij of zij dan ook nog eens liefst zo hard mogelijk verkondigt. Je hoeft maar de radio of tv aan te zetten om dat te zien. In Nederland probeert elke radio- of televisiepresentator zichzelf in het centrum van de belangstelling te manoeuvreren. In België zie je dat veel minder. En dan is er nog het weer. Ik weet dat het voor Belgen misschien vreemd klinkt, maar dat is hier een stuk aangenamer dan in Nederland. Het is hier makkelijk één of twee graden warmer en een stuk zonniger dan bij ons.”

U hebt vijf jaar lang de Belgische politiek gevolgd. Jaren die vooral de antipolitiek hebben gevoed en die, als we politicologen en opiniemakers mogen geloven, stilaan tot een totale systeemcrisis leiden. Deelt u als buitenstaander hun pessimisme?

“In mijn optiek is België al decennialang moeilijk te besturen. Ik weet niet of dat de afgelopen jaren zoveel erger geworden is. Wat natuurlijk niet helpt, is het verdampen van de klassieke middenpartijen. Maar ook dat is geen typisch Belgisch fenomeen. In heel wat Europese landen wordt het daardoor moeilijker om regeringen te vormen.

“Wat me wel blijft verbazen, is dat België in crisistijden desondanks telkens standhoudt. Maar misschien komt dat doordat de lat hier sowieso behoorlijk laag ligt. Ik heb dat toen ik in Libanon werkte ook gezien. Als mensen niks verwachten van de overheid, is elke ingreep die toch min of meer een verschil maakt een meevaller.

“In Nederland is dat anders. Daar rekent iedereen erop dat de overheid de dingen regelt. Lukt dat niet, dan vallen politici van hun sokkel. Als een regering erin slaagt de boel bij elkaar te houden, wordt dat in België al als een succes gezien. Terwijl het door zijn centrale ligging op het kruispunt van Europa zoveel meer zou kunnen zijn. Het is jammer dat een veel te ingewikkelde staatsstructuur ertoe leidt dat dat potentieel nooit ontwikkeld wordt.”

Hoe moet het verder na de verkiezingen van 2024? Wordt België onbestuurbaar als extremen nog meer voet aan de grond krijgen?

“Het zou heel makkelijk zijn om daar ‘ja’ op te antwoorden. Maar eerlijk gezegd denk ik niet dat het zover komt. Makkelijker wordt het natuurlijk niet, maar de omstandigheden veranderen ook. Tot voor de vorige verkiezingen was het bijvoorbeeld ondenkbaar een federale regering op poten te zetten zonder meerderheid aan Vlaamse zijde. De regering-De Croo heeft het tegendeel bewezen. Die horde is dus al genomen.

“Maar de definitieve oplossing zou natuurlijk zijn om eindelijk eens de schaar te zetten in die ingewikkelde staatsstructuur. Er moeten gewoon een paar niveaus uit. Ofwel hevel je alle bevoegdheden over naar Vlaanderen en Wallonië, ofwel kies je resoluut voor het federale niveau. Dat de combinatie van beide niet werkt, is wel duidelijk.”

Van Hoorn: 'De aanpak in het onderwijs voelde voor mij als een terugkeer naar het Nederlands onderwijs van de jaren vijftig.' Beeld ID/ Sander de Wilde
Van Hoorn: 'De aanpak in het onderwijs voelde voor mij als een terugkeer naar het Nederlands onderwijs van de jaren vijftig.'Beeld ID/ Sander de Wilde

Wat moet er - als je kiest voor de deelstaten - met Brussel gebeuren?

“Een loting die bepaalt of de stad naar Vlaanderen of Wallonië gaat? (lacht) Of misschien moet Vlaanderen die strijd gewoon opgeven. In Brussel spreekt toch bijna iedereen Frans.”

De antipolitiek die steeds nadrukkelijker de kop opsteekt, laat zich ook op Europees vlak voelen. Begrijpt u als Europa-watcher de scepsis tegenover dat beleidsniveau?

“Europa heeft een perceptieprobleem. En dat is voor een groot stuk aan de nationale politici te danken. Zij hebben er - niet alleen in België - een slechte gewoonte van gemaakt om bij wetgeving die lastig is voor de bevolking of in slechte aarde valt naar het Europese niveau te wijzen. Terwijl ze telkens wanneer Europa gunstige maatregelen neemt er als de kippen bij zijn om op de eigen borst te kloppen.”

Ik hoorde u in het Radio 1-programma Nieuwe feiten vertellen dat de gedwongen terugkeer naar Nederland sowieso goed nieuws is voor de onderwijscarrière van uw kroost. Is uw vertrouwen in het Belgisch onderwijssysteem zo laag?

“Ik kan niet voor de rest van het land spreken, maar ik was wel wat geschrokken van de aanpak in het Brussels Nederlandstalig onderwijs. Dat is heel klassikaal met weinig eigen inbreng van de leerlingen. Het voelde voor mij als een terugkeer naar het Nederlands onderwijs van de jaren vijftig.”

Keert u na de verhuis nog wel eens naar België terug?

“Tuurlijk. (lacht) Zoals elke goede Nederlander rij ik er tijdens de zomer doorheen op weg naar het zuiden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234