Zaterdag 20/07/2019

Buitenland

Na vertrek defensieminister Mattis heeft Trump alleen nog loyalisten om zich heen

De Amerikaanse minister van Defensie Jim Mattis (links), die donderdag zijn ontslag indiende, met president Donald Trump. Beeld REUTERS

Met het vertrek van defensieminister Jim Mattis gisterenavond is ook de laatste van de zogeheten volwassenen uit het kabinet van Donald Trump verdwenen. De Amerikaanse president heeft nu alleen nog loyalisten om zich heen.

Daarmee is het uur der waarheid aangebroken voor de Republikeinen in het Congres, die de expertise van de ‘wijze mannen’ altijd als schaamlap zagen waarachter zij hun passieve houding konden verbergen. Hun reactie duidde gisteren op lichte paniek.

Mattis diende donderdag persoonlijk zijn ontslag in bij Trump, met een brief die aan duidelijkheid niets te wensen overliet. “Mijn ideeën, dat bondgenoten met respect dienen te worden behandeld en dat we scherp moeten letten op kwaadaardige spelers en strategische tegenstanders, worden breed gedragen”, schrijft hij. “Omdat u recht heeft op een minister van Defensie die meer op uw lijn zit, wat dit onderwerp en andere onderwerpen betreft, denk ik dat het enige juiste is dat ik aftreed.”

Mattis was gisterenmiddag naar het Witte Huis gegaan voor een laatste poging Trump op andere gedachten te brengen over het door de president aangekondigde vertrek van de Amerikaanse troepen uit Syrië. Maar Trump hield voet bij stuk – sterker nog, hij eiste dat Mattis het besluit zou steunen. Daarop haalde de minister zijn al geschreven ontslagbrief uit zijn binnenzak.

Voor de zekerheid verspreidde hij direct vijftig kopieën onder naaste medewerkers in het Pentagon, aldus The New York Times.

Verraad

Het Syrië-besluit, dat is toegejuicht door Rusland, Syrië en Turkije, was voor Mattis de laatste druppel. Hij ziet het als verraad aan de Koerden, een belangrijke bondgenoot in de strijd tegen Islamitische Staat. “Ik heb altijd diep geloofd dat onze kracht als een natie onlosmakelijk verbonden is met de kracht van ons unieke en alomvattende systeem van allianties en partnerschappen”, schrijft Mattis. Zijn brief laat zich lezen als een lange litanie tegen de America First-doctrine die de leidraad vormt voor Trumps buitenlandse politiek.

Mattis was de laatste van een trosje kabinetsleden die meebogen met Trump, maar uiteindelijk toch weerstand boden en afknapten – of werden afgebroken. Rex Tillerson (minister van Buitenlandse Zaken), H.R. McMaster (stafchef) en John Kelly (eerst minister van Binnenlandse Veiligheid, daarna stafchef) vormden daarvan met oud-mariniersgeneraal Mattis de kern. Maar ook andere kabinetsleden met een eigen mening, zoals Nikki Haley (VN-ambassadeur) en Jeff Sessions (de minister van Justitie die weigerde een onderzoek naar Clinton in te stellen) zijn inmiddels vertrokken.

Vangrails

Lange tijd zagen Republikeinen in het Congres, die al twee jaar lang nauwelijks kritiek hebben op Trump, deze figuren als de vangrails die Trump op de weg moesten houden. Dat werd eens te meer duidelijk toen dit jaar een anonieme brief werd gepubliceerd van iemand uit het kabinet-Trump, die daarin beschreef hoe hij of zij “deel uitmaakte van het verzet”. 

Dat was twijfelachtig: de ‘verzetslieden’ waren eerder burgemeesters in oorlogstijd, zoals blijkt uit hun onmacht tegenover Trumps alleingang in internationale kwesties, zoals het opzeggen van het Klimaatakkoord van Parijs.

Nu is duidelijk dat die passieve premisse onhoudbaar is. Maar of dat tot een meer actieve rol leidt, is de vraag. Typerend was de reactie van de Republikeinse senator Marco Rubio op het ontslag van Mattis. “Net Gen. Mattis’ ontslagbrief gelezen”, twitterde hij. “Die maakt volkomen duidelijk dat we ons in de richting begeven van ernstige beleidsmatige fouten die ons land in gevaar zullen brengen, onze allianties zullen beschadigen en onze vijanden sterker zullen maken.”

Of neem de reactie van senator Ben Sasse: “Dit is een droevige dag voor Amerika, want minister Mattis gaf de president adviezen die hij diende te horen.”

Maar dat zij met hun medevolksvertegenwoordigers de macht hebben om zelf hun president ter verantwoording te roepen kwam echter niet (publiekelijk) bij hen op.

De vervangers van de vertrokken bewindslieden, van Mike Pompeo (Buitenlandse Zaken) tot Matthew Whitaker (Justitie), staan volledig achter het beleid van de president. Het verzet, voor wat het waard was, is opgerold.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden