Maandag 18/01/2021

Kanker

Na verbluffende resultaten: vier vragen over immunotherapie

De voorbereidingen voor immunotherapie in een Frans ziekenhuis.Beeld Phanie

Sinds twee jaar zetten we in België immunotherapie in voor de strijd tegen agressieve kankers zoals longkanker of melanoom. De resultaten zijn verbluffend, het prijskaartje is navenant. Vier vragen over dat zogenaamde wondermiddel. 

Wat is immunotherapie? 

Bij immunotherapie wordt het natuurlijk afweersysteem van de patiënt zelf gebruikt om de kanker te viseren. Zo kan het immuunsysteem de tumorcellen herkennen en uitschakelen. Dit in tegenstelling tot  chemo- en radiotherapie waarbij geen onderscheid wordt gemaakt tussen gezonde en kwaadaardige cellen. 

Er zijn twee grote groepen van immunotherapieën. Bij de passieve vorm krijgt het lichaam extra antistoffen om de tumorcellen te bestrijden, bij actieve immunotherapie wordt het lichaam gestimuleerd om zelf die antistoffen aan te maken. Doorgaans zijn er minder bijwerkingen dan bij chemotherapie, al is dat bij elke patiënt anders. Voorlopig kan het nog maar op een beperkt aantal kankers worden toegepast, zoals onder meer longkanker, blaaskanker, melanoom of nierkanker. 

Wat zijn de resultaten? 

De resultaten zijn indrukwekkend, zo leren verschillende studies. Sinds 2016 wordt immunotherapie terugbetaald voor melanoom of agressieve huidkankers. Cijfers tonen nu hoe de levensverwachting bij gevorderde huidkanker dankzij de nieuwe therapie met twee jaar toeneemt. De helft van de patiënten waren na drie jaar nog in leven, tegenover één jaar met chemotherapie. 

"De laatste resultaten van de klinische studies en de patiënten in behandeling overtreffen al onze verwachtingen", zegt Bart Neyns, afdelingshoofd Medische Oncologie in het UZ Brussel. "Bij ongeveer 40 procent van de behandelde patiënten is de tumor kleiner worden. Bij 10 tot 15 procent is de tumor zelfs volledig verdwenen. Als je de klok vijf jaar terugdraait en kijkt waar we toen stonden, dan ben ik dankbaar dat we in deze tijd leven en dat we dit mogen meemaken. Is het een wondermiddel voor iedereen? Nee, want het slaat niet altijd aan. Maar voor sommigen dus zeker wel."

Ook bij longkanker, nog steeds een van de dodelijkste kankers, zijn de resultaten veelbelovend. De meest recente studies laten zien hoe de mortaliteit dankzij immunotherapie met 50 procent daalt. "Immunotherapie geeft longkankerpatiënten duidelijk nieuwe hoop", zegt professor Thierry Pieters, pneumo-oncoloog (Cliniques Universitaires Saint-Luc) in het communiqué. 

"Dit jaar zijn voor het eerst cijfers gerapporteerd over de overlevingskansen na vijf jaar van een honderdtal patiënten in een fase 1-studie: 16 procent tegenover de verwachte 6 procent."

Hoeveel kost het?

Een belangrijke hindernis in het verder beschikbaar maken van immunotherapie is het prijskaartje. Net doordat immunotherapie veel vaker op maat is van de patiënt, is het peperduur. Op dit moment betaalt het Riziv volgens cijfers die circuleren 100.000 tot 120.000 euro per jaar voor de kuur van één patiënt. Terwijl chemo tussen de 100 en 10.000 euro kost per behandeling.

"Al denk ik dat we die hoge prijzen ook wat moeten nuanceren", zegt Bart Neyns. De overheid kan afspraken maken met farmabedrijven, waarbij er korting wordt bedongen, bijvoorbeeld als een bepaalde hoeveelheid van het medicijn wordt afgenomen. De inhoud van die afspraken wordt niet bekendgemaakt.

Volgens een internationale studie waaraan professor gezondheidseconomie Lieven Annemans (Universiteit Gent) meewerkte, zouden in ons land ongeveer 22.000 andere patiënten de komende vijf jaar immunotherapie moeten kunnen volgen. Tussen 2018 en 2022 zal immunotherapie tussen de 3 en de 8 procent van het totale geneesmiddelenbudget uitmaken. "Dit gaat honderden miljoenen kosten", zegt Annemans. "Voor volgend jaar verwachten we al een impact van 110 miljoen euro."

Is het die prijs waard? 

Annemans becijferde ook hoeveel gezondheidswinst die immunotherapie ons zou opleveren. "De komende vijf jaar kunnen in vergelijking met standaardbehandelingen 11.000 levensjaren worden gewonnen", zegt hij. "Daarvan zijn er 9.500 gezonde levensjaren. Dat betekent dus dat de extra tijd die dit de patiënten oplevert in veel gevallen ook kwalitatief is."

In die zin is die immunotherapie zijn prijs waard, vindt hij. "Al gaat het bij de prijsbepaling niet alleen over kosteneffectiviteit, maar ook over de impact op het totale budget. Dit is geen zeldzaam geneesmiddel waarmee maar enkele mensen zijn geholpen. Het gaat hier over ruim 20.000 mensen, en in de toekomst zal dat alleen maar toenemen. De overheid moet een krachtige positie innemen en zeggen: 'We willen deze producten, maar onze betaalbereidheid heeft een grens.'"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234