Zondag 16/06/2019

Radicalisme

Na Utrecht en Christchurch: waarom radicalisme steeds driester om zich heen grijpt

De tram waar een Turkse man vier mensen in koelen bloede neerschoot in Utrecht. Beeld Belga

Drie dagen na de massale moordpartij in een Nieuw-Zeelandse moskee door de rechtse extremist Brenton Tarrant stapte in Utrecht een Turkse man op de tram. Hij opende het vuur en doodde drie passagiers. ‘Dat was schrikken, want het was vlak bij mij in de buurt,’ zegt de Nederlandse radicaliseringsexpert Kees van den Bos, die onderzoekt wat zich in de hoofden van terroristen afspeelt voor ze naar de wapens grijpen

'Ik maak me grote zorgen dat we binnenkort zelfs een aanslag op een Sinterklaasintocht krijgen'

‘Ik ben talloze keren bij die tramhalte opgestapt,’ zegt Kees van den Bos over de aanslag op de tram in Utrecht, waarbij drie doden en vijf gewonden zijn gevallen. Utrecht ging in lockdown, scholen hielden de kinderen binnen. ‘De dader werd maandagavond opgepakt, en ook dat was vlak bij mij in de buurt. Voor mijn onderzoek heb ik al vaak met radicale extremisten van alle strekkingen gesproken, maar dit kwam toch erg dichtbij.’

Drie dagen vóór de schietpartij in Utrecht liep Brenton Tarrant in Nieuw-Zeeland twee moskeeën in Christchurch binnen met vuurwapens en doodde er vijftig moslims tijdens het vrijdaggebed. De man gaf in een racistisch manifest te kennen dat hij zoveel mogelijk moslims wilde uitroeien om de toekomst van blanke kinderen te verzekeren.

Was de aanslag in Utrecht een antwoord op Christchurch?

Kees van den Bos: 'Dat is zeker mogelijk. We kunnen er inmiddels van uitgaan dat het in Utrecht een terroristische aanslag was. De dader met Turkse roots, Gökmen Tanis, blijkt een draaideurcrimineel met gestoord gedrag te zijn, die het feesten en wodka drinken afwisselde met periodes waarin hij heel religieus was. Getuigen op de tram hoorden hem ‘Allahu akbar!’ roepen, en in zijn auto werd een briefje gevonden waarin hij verwees naar zijn moslimbroeders. Zijn broer is een extreme salafist en aanhanger van een Turkse radicale organisatie. Dat is mogelijk de link met Christchurch: in Turkije heeft president Erdogan de beelden van de aanslag in Nieuw-Zeeland gebruikt in de campagne voor de lokale verkiezingen als voorbeeld van hoe christenen de moslims proberen uit te roeien. Hij zei dat de schutter zich eigenlijk op Turkije richtte, want Tarrant was daar ooit zes weken geweest. Mogelijk heeft dat de Utrechtse schutter ertoe aangezet om in Nederland tot actie over te gaan.’

'Die dynamiek van actie en reactie zie je voortdurend in de huidige terroristische golf. In Europa zijn er verschillende rechts-extremistische aanslagen gepleegd als reactie op aanslagen door IS. Moslimradicalisering en extreemrechtse radicalisering versterken elkaar nu zo hard dat ze nog een hele tijd kunnen doorgaan.'

Brenton Tarrant noemde zichzelf een gewone blanke man uit de arbeidersklasse. Wat heeft hem tot die massa-moord gebracht?

Van den Bos: 'Wat hij en alle andere radicalen gemeen hebben, is dat ze bepaalde dingen in de wereld volstrekt onrechtvaardig vinden. Daar worden ze boos over, en dat gevoel wordt nog versterkt als ze zich onzeker voelen. Over wie ze zijn, waar ze thuishoren, of ze wel een goede toekomst tegemoet gaan. We worden allemaal weleens boos over iets wat we in de krant lezen, maar die boosheid zakt later weer weg. Een radicaal blijft boos, hij wil dingen rechtzetten en onrecht bestrijden. Zo is het ook bij Brenton Tarrant begonnen. In Nieuw-Zeeland, een land dat sterk hecht aan migratieregels en niet eens zo’n grote moslimgemeenschap heeft, lopen dingen in zijn ogen serieus fout. De nieuwkomers beschouwt hij als indringers die een bedreiging vormen voor de blanke bevolking. Na de dood van zijn vader in 2010 is hij gaan reizen en kwam hij in contact met nog meer extreem gedachtegoed, waardoor hij verder radicaliseerde. In 2011 zag hij dat Anders Breivik in Noorwegen 77 jongeren neerknalde op een zomerkamp. Breivik is belangrijk als rolmodel, want hij toonde hem een richting: ‘Zo kan ik er dus wat aan doen.’

‘Bij de meeste terreurzaken zie je dat er bij de dader een triggermoment is, dat hem doet besluiten om tot actie over te gaan. Dat kan de dood van een geliefde zijn, problemen thuis, het verlies van je job, een mislukte schoolcarrière of een aanvaring met de autoriteiten. Maar het kan ook gaan om de conflicten in Syrië, of tussen Israël en de Palestijnse gebieden. Bij Tarrant was dat, zo schrijft hij in zijn manifest, de nederlaag van Marine Le Pen, het kopstuk van het Front National, bij de Franse verkiezingen, en de IS-aanslag met een vrachtwagen in Stockholm in april 2017, waarbij een 11-jarig meisje is omgekomen. Voor hem waren dat sleutelmomenten die alles in een stroomversnelling brachten. Het leidde tot zo’n onbeheerste woede, haat en verachting dat hij tot een terroristische daad overging.'

Kees Van den Bos: ‘De sociale media blijken een bijzonder effectief middel om terroristische organisaties om nieuwe leden te werven.’

Dat onrechtvaardigheidsgevoel vind je ook bij moslimextremisten en links-extremisten.

Van den Bos: (knikt) 'Ze ervaren allemaal onrechtvaardigheid, maar op een andere manier. Ik heb in opdracht van de nationale coördinator voor terrorismebestrijding onderzoek gedaan naar wat radicaliserende jongeren in Nederland denken. Extreemrechtse jongeren voelen zich als groep onheus behandeld en wijzen moslims met de vinger: ‘Zij pakken onze huizen af, onze jobs en onze vrouwen.’ De moslimjongeren voelen zich ook als groep achtergesteld, maar zij projecteren hun boosheid op de autoriteiten: de premier, die niet voor hen opkomt, anders was het Suikerfeest al lang een nationale feestdag geweest; de politie, die hen overdreven vaak controleert; de manager van de supermarkt, die hun een baantje weigert.’

'De linkse radicalen hadden het ook over dingen die ze fundamenteel onrechtvaardig vonden, maar bij hen ging het veel meer over morele principes. Hoe er met dieren wordt omgegaan, of met de rechten van asielzoekers. ‘Dat deugt niet, en daarom heb ik het volste recht om daar wat aan te doen.’

Christenhonden

Radicalisering lijkt steeds sneller te verlopen.

Van den Bos: 'Breivik en Tarrant hebben enkele jaren de tijd genomen, maar de dader in Utrecht lijkt razendsnel geradicaliseerd te zijn. De sociale media blijken een bijzonder effectief middel voor terroristische organisaties om nieuwe leden te werven. Extremisten vinden elkaar via het internet, emoties worden sneller overgenomen en ideeën worden sneller verspreid.'

Typisch voor de besloten chatgroepen waar rechtse extremisten elkaar ontmoeten, zijn de memes, racistische grappen en cartoons met harde humor, die het extreme gedachtegoed beter verteerbaar moeten maken.

Van den Bos: 'Men doet die memes vaak af als onschuldig vermaak, maar het effect ervan wordt onderschat: door die racistische grapjes treedt er een proces van gewenning op. Je went eraan om de andere belachelijk te maken of te kleineren, én het gebeurt met humor, een positieve emotie. Door die positieve associatie wen je aan het idee dat je zelf misschien ook geweld zou kunnen plegen.'

Er zit dus een zeker gevaar in die aangebrande grappen met groene kikkers?

Van den Bos: 'Volgens mij wel, omdat het normaal wordt om grappen te maken over je tegenstanders: dat kan ervoor zorgen dat je ze op den duur niet meer als mensen ziet. Het maakt de stap van een radicale gedachte naar gewelddadig extremistisch gedrag psychologisch makkelijker. Dat wordt ook door terrorismebestrijders onderschat. Er zijn mensen die vinden dat we in onze democratische open samenleving ook de vrijheid van meningsuiting onbeperkt moeten verdedigen, maar ik vind dat soort opvattingen wel naïef.’

'Datzelfde proces van gewenning zie je ook bij moslimextremisten die naar filmpjes van onthoofdingen door IS kijken. Als je vaak kijkt, vind je dat op den duur doodnormaal. De slachtoffers zijn geen mensen, maar ongelovige christenhonden. Die mag je afmaken. Zo’n filmpje brengt bij die kijkers ook een positieve emotie teweeg: ‘Die jongens dóén er wat aan, ze nemen het heft in handen en hebben die weerzinwekkende westerlingen te pakken.’ Als je met al die negatieve gevoelens over onrechtvaardigheid zit, en je ziet plots een concrete actiemogelijkheid, dan geeft dat je energie. De boefjes uit Molenbeek die de aanslagen in Parijs hebben gepleegd, zaten ook hele dagen op café naar filmpjes van IS-onthoofdingen te kijken. Ginder zijn onze broeders aan het strijden, denken ze dan, ik reis ook af naar IS-gebied. Of ik pleeg in Brussel of in Parijs een aanslag.’

Brenton Tarrant zond zijn aanslag live uit op Facebook, waar hij door fans werd aangemoedigd.

Van den Bos: ‘Terroristen hebben altijd de bedoeling om een boodschap uit te dragen, en daar past zo’n livestream perfect bij. Ze huldigen het Chinese spreekwoord: ‘Door één mens te doden maak je er tienduizend bang.’’

'Kijk, we hebben het nu over Christchurch en Utrecht – terecht, overigens – maar tegelijkertijd zijn er ook een tyfoon en een overstroming in Mozambique geweest met ontzettend veel doden. Daar hebben we het minder over, omdat terrorisme zo hard aankomt, omdat het onze veilige wereld verstoort.’

In zijn manifest verwijst Brenton Tarrant net als Anders Breivik naar de ideologie van de witte genocide, het blanke volk dat verdrongen wordt door de nieuwkomers.

Van den Bos: ‘Die ideologie bouwt voort op de onvrede van rechtse extremisten die het gevoel hebben dat de moslims hun huizen, banen en vrouwen afpakken. Extremistische denkers zoals Renaud Camus, de inspirator van het Front National, gaan die theorie filosofisch en politiek verwoorden, waardoor radicalen bevestigd worden in hun denken: ‘Zie je wel, het is waar, en híj durft het te zeggen. De elite kijkt weg, dus moeten wij er wat aan doen.’’

‘In een eerste fase proberen extreemrechtse groeperingen hun doelen te bereiken met politieke activiteiten om zo de overheid wakker te schudden: ‘Zien jullie niet wat er gebeurt?’ Als die in hun ogen niet genoeg doet om hun belangen te verdedigen, richten ze zich rechtstreeks op hun tegenstander, die ze gaan pesten en intimideren. Denk bijvoorbeeld aan de actie van Schild & Vrienden, de beweging van Dries Van Langenhove, die het Gravensteen in Gent inneemt en een spandoek neerhaalt dat linkse betogers hebben opgehangen ter ondersteuning van de vluchtelingen. Zulke incidenten kunnen tot opstootjes leiden en er kunnen klappen bij vallen, maar het is geen structureel geweld. Wel zie je dat het vertrouwen in de overheid en de rechtsorde slinkt, want daar zitten de linkse ratten, de media kleurt rood en rechters zijn linkse activisten. Een enkeling uit de groep die vindt dat het niet ver genoeg gaat, kan dan structureel geweld plannen en ideologisch motiveren, zoals Brenton Tarrant en Anders Breivik in hun manifest hebben gedaan, en dan is de stap naar een terreurdaad niet meer zo groot.’

Anders Breivik gold als een inspiratiebron voor Brenton Tarrant, de man achter de aanslag in Christchurch. Beeld Reporters

Sinterklaas dood

De polarisering in de maatschappij lijkt zo groot dat om het even welke discussie in geweld kan ontaarden.

Van den Bos: (knikt) 'Kijk naar de controverse rond Zwarte Piet, die jaarlijks oplaait in Nederland. Telkens leidt dat tot demonstraties en opstootjes. Critici vinden de figuur van Zwarte Piet racistisch en willen hem afschaffen, terwijl liefhebbers hem zien als een onschuldige folkloristische figuur, die deel uitmaakt van de Nederlandse traditie.’

'Rechts-extreme mensen kijken dan eerst naar de overheid: grijpt die in? Staat ze aan onze kant? Nee, integendeel, want ze laat zelfs een betoging van het andere kamp toe. Dan beginnen voor- en tegenstanders elkaar te intimideren. In 2017 werden enkele bussen met mensen die tegen Zwarte Piet wilden demonstreren, door het andere kamp klemgereden op de snelweg zodat ze Friesland niet konden binnenrijden, waar de landelijke Sinterklaasintocht plaatsvond. En vorig jaar zag je voetbalhooligans uit Tilburg en Eindhoven anti-Piet-activisten jennen. Ik maak me grote zorgen dat er binnenkort bewust fysiek geweld wordt gebruikt.'

Een aanslag op de Sinterklaasintocht?

Van den Bos: 'Dat gevaar bestaat, ja. Ook bij de anti-Piet-activisten zitten heel extreme elementen. Iemand loofde een premie uit voor het vermoorden van Sinterklaas, met een bonus als het live op tv gebeurde tijdens de landelijke intocht. ‘En dan hoop ik dat de botsplinters van Sinterklaas terechtkomen op de kinderen die naar de intocht staan te kijken,’ was de commentaar van die activist. De man werd opgepakt en veroordeeld, maar een jaar later werd de boodschap doodleuk herhaald. Een antibeweging spande een kortgeding aan tegen de Sinterklaasintocht en toen ze dat in de rechtbank verloren, zeiden ze: ‘De Sinterklaasintocht mag dan wel doorgaan, maar ik hoop dat de ouders van de kinderen vanavond in hun bedje liggen piekeren: ‘O, als mijn kind morgen maar niet onder de botsplinters van Sinterklaas komt te zitten!’’

'Dat claimen van het morele gelijk zie je vooral bij linkse extremisten. De figuur van Zwarte Piet is voor hen zo fundamenteel fout dat ze vinden dat ze het recht hebben om er iets aan te doen, en de democratische rechtsstaat te negeren. Hun morele gelijk staat boven de wet. Het goede is dan weer dat andere activisten zo hard schrikken van die extreme reactie, dat ze gas terugnemen en heel expliciet een geweldloze strategie omarmen.'

Zelfs een onderwerp als het klimaat zorgt voor gensters tussen activisten en negationisten. In Vlaanderen kunnen velen Anuna De Wever en Greta Thunberg bijna levend villen.

Van den Bos: ‘De weerstand tegen de klimaatactivisten komt voort uit de reactie dat je je leventje graag wilt voortzetten zoals je het zelf wilt. Je laat je niet de les spellen over hoe je je moet gedragen, zeker niet door een stel pubers. Ik maak zelf wel uit of ik de auto neem of niet! En vlees mag ik zeker ook al niet meer eten? Voor sommige mensen maken die dingen deel uit van hun identiteit. Ze vinden dat ze er recht op hebben, want ze werken hard en hebben veel verantwoordelijkheden. En ze willen vooral geen veranderingen opgedrongen krijgen.’

‘Een paar weken geleden hadden we in het noorden van Nederland een vorm van klimaataanslagen. Boeren hadden er windmolens op hun landerijen geplaatst om windenergie te creëren voor eigen gebruik. Het waait in het noorden bijna altijd, dus zo’n windmolen is wel handig, zou je denken. Maar andere bewoners zijn ertegen, omdat het hun uitzicht op de mooie weilanden verpest. En dus hebben een paar lui asbest over de landerijen van die boeren verspreid. Dan ontspoort het toch helemaal?’

Kan het klimaat de inzet van aanslagen worden?

Van den Bos: ‘De kans is minder groot dan bij moslimextremisme of rechts-extremisme, maar het kan wel. Als jij in staat bent om met asbest rond te rijden over de landerijen van die boeren, wat is de volgende stap dan? Er zijn op het internet al boodschappen verspreid waarin gezegd wordt: ‘Volgende keer gaan de boeren er zelf aan.’ Terwijl die gewoon enkele windmolens op hun erf hebben gezet.’

En dan zijn er nog de gele hesjes. De protesten in Parijs worden elke week gewelddadiger.

Van den Bos: ‘Ook daar gaat het om een gevoel van onrechtvaardigheid bij ontevreden burgers die zich in hun portemonnee gepakt voelen, die Emmanuel Macron een president voor de elite vinden, met een beleid waar alleen multinationals van profiteren. Vandaar dat ze de luxewinkels op de Champs Elysées plunderen, want dat zijn de symbolen van het kapitalistische systeem en de elite waar ze zo’n weerzin tegen voelen. Het is te vroeg om te zeggen hoe de beweging zal evolueren, omdat er mensen met heel verschillende beweegredenen op afkomen. Dat zowel extreemrechts als extreemlinks zich in het protest kunnen vinden, elk vanuit hun eigen invalshoek, is uniek voor zo’n massale protestbeweging.’

Baudet op het orgel

Is het de hardere toon van politici die de polarisering in de hand werkt? Of zeggen zij alleen waar het op staat?

Van den Bos: ‘Politici hebben een grote verantwoordelijkheid. Het zijn voorbeeldfiguren, die je zeggen hoe je de wereld moet interpreteren, wat er wel en niet klopt en wat je eraan kunt doen. Als Theo Francken harde taal spreekt over migratie en asielzoekers, draagt dat bij aan de polarisering. In Amerika hebben extreemrechtse organisaties een boost gekregen door het discours van Donald Trump. Brenton Tarrant omschreef Trump in zijn manifest als ‘een symbool van de hernieuwde witte identiteit’.’

‘Je ziet het politieke discours overal in het Westen extremer worden. In Nederland had je in de jaren 80 een controversiële extreemrechtse politicus als
Hans Janmaat, maar als je hem vandaag zou horen, zou hij bijna gematigd klinken. Er treedt een algemene gewenning op aan die extremere taal, niet alleen in de politiek, maar ook bij radicaliseringsbewegingen. Op den duur denk je: misschien is geweld wel goed.’

Thierry Baudet. Beeld Belga

‘Na de aanslag in Utrecht hebben alle partijen in Nederland besloten om hun campagne voor de lokale verkiezingen af te gelasten, behalve de partij van Thierry Baudet, de rechtse populist die zich met zijn Forum voor Democratie (FvD) afzet tegen het establishment en tegen de migranten. Hij ging die avond vol op het orgel en wees naar het veel te lakse beleid van de andere partijen als voedingsbodem voor terroristische aanslagen. Als je op die manier gaat discussiëren, krijg je een gepolariseerde samenleving. Dat moet je als politicus juist zien te voorkomen. Natuurlijk ben je kwaad, maar als politicus moet je zo rustig mogelijk reageren om geen olie op het vuur te gooien.’

Thierry Baudet heeft wel een klinkende overwinning behaald bij de regionale verkiezingen. Heeft de aanslag met zijn succes te maken?

Van den Bos: ‘Dat is moeilijk te zeggen, omdat we het kiespubliek van Thierry Baudet nog niet zo goed kennen. Maar zijn kiezers hebben hem niet kwalijk genomen dat hij zijn campagne niet heeft onderbroken. Integendeel, ze vonden het juist terecht dat hij de gevestigde orde lik op stuk gaf.’

Dries Van Langenhove. Beeld Photonews

Hoe gevaarlijk is een beweging als Schild & Vrienden, die het gedachtegoed over de omvolking en ‘de grote vervanging van Europa’ deelt met figuren als Anders Breivik en Brenton Tarrant?

Van den Bos: ‘Radicale gedachten zijn niet hetzelfde als radicale gewelddadige gedragingen, daar moet je een scherp onderscheid in maken. Maar ik verwees zonet al naar het proces van gewenning aan steeds extremere ideeën.’

‘Bij rechts-extremisten en moslimextremisten is het verlangen om bij een groep te horen heel belangrijk. Dat komt voort uit een gevoel van onzekerheid. Zal ik het wel maken in de maatschappij? Zal ik mijn plaats wel vinden? Jongeren zijn daar vaak erg gevoelig voor. Dan vinden ze het fijn om zich aan te sluiten bij een groep die hun vertelt hoe ze zich moeten gedragen. Hoe duidelijker de richtlijnen, hoe prettiger ze dat vinden.’

Fouad Belkacem, het kopstuk van Sharia4Belgium. Beeld Photonews

‘Studenten gaan aanklampen bij een beweging als Schild & Vrienden om samen aan een gemeenschappelijke identiteit te werken en de kans op maatschappelijk succes te verhogen. Ze presenteren zich als keurige, zelfverzekerde universiteitsstudenten die hard werken aan hun toekomst en op zaterdagmiddag een pint gaan drinken met de kameraden. Onder die zelfverzekerdheid zit vaak een fundamentele angst dat ze het toch niet zullen halen in de maatschappij. Stiekem twijfelen ze aan hun eigen vaardigheden en zijn ze bang om door de mand te vallen. In stresserende situaties kunnen ze heel emotioneel reageren en hun zelfbeheersing verliezen. Dan bestaat het gevaar dat een enkeling tot geweld overgaat.’

Zegt u nu dat Dries Van Langenhove diep vanbinnen een onzekere jongen is?

Van den Bos: ‘Als psycholoog mag je nooit uitspraken doen over mensen met wie je niet gesproken hebt. Wel kan ik opmerken dat je dezelfde onzekerheid zag bij de moslimjongeren die aansluiting zochten bij Sharia4Belgium, de extremistische beweging van Fouad Belkacem. Die was heel aantrekkelijk voor hen omdat ze een positieve wending aan hun loserleventje kon geven, als ze zich maar naar de regels van de jihad gedroegen. De jongens van Sharia4Belgium werden aanvankelijk gezien als een soort clowns in soepjurken, maar ze zijn er wel in geslaagd om met hun radicaal gedachtegoed jongeren aan te zetten om naar Syrië te vertrekken. Je moet de invloed van dat soort groepen dus ernstig nemen.’

Misschien is het ook normaal dat mensen onzeker zijn en overal onrechtvaardigheid zien, met al die conflicten in de wereld, de zwalpende economie en de vluchtelingencrisis.

Van den Bos: ‘Er gaat altijd van alles verkeerd in de wereld, en door het internet valt het vandaag veel meer op. De onrechtvaardigheid wordt veel sneller gezien, ook al omdat we in een tijd leven waarin we continu likes op Facebook uitdelen en onszelf van onze beste zijde willen tonen. Als er dan dingen fout gaan, kunnen we het minder goed verdragen.’

We kunnen minder tegen een stootje dan vroeger?

Van den Bos: ‘Dat denk ik wel. Er is minder tolerantie voor dingen die niet lopen zoals we willen. We worden sneller kwaad om dingen die we als onrechtvaardig ervaren. Dat gaat niet over objectieve omstandigheden, maar hoe we ernaar kijken. Zo zie je dat er juist in regio’s waar weinig migranten zijn, heel veel tegenstand tegen nieuwkomers bestaat.’

‘We zijn erg veeleisend voor onszelf en bouwen hoge verwachtingen op. We moeten uitblinken in ons werk of onze studie, onze relatie moet fantastisch zijn en we willen graag bijzondere hobby’s en exotische vakanties. Bij radicalisering spelen die hoge verwachtingen ook een rol. In een groep zijn het vaak niet de losers die als eersten radicaliseren, maar de mensen die het binnen die groep vrij goed doen en voor zichzelf hoge verwachtingen stellen. Als ze die niet realiseren, worden ze gefrustreerd en kwaad, en schieten ze in actie.’

‘In hun kielzog volgen jongeren met een ‘mislukt’ leven of een criminele carrière, zoals bij de recente stroom van Syriëstrijders. Mensen die in religieus terrorisme een soort verlossing zien, zoals mijn collega Beatrice de Graaf het verwoordt, een manier om hun loserleventje op te tillen naar iets hogers. Er is dus geen duidelijke link tussen terrorisme en opleidingsniveau. Er zijn zowel hoogopgeleide als laagopgeleide terroristen.’

Wat kan de overheid doen om de polarisering in goede banen te leiden?

Van den Bos: ‘Je moet als bestuur in de haarvaten van de samenleving zitten om te snappen wat er gebeurt bij de bevolking. Dat die boefjes in Molenbeek, zoals Abdelhamid Abaaoud en de broers Abdeslam, onder het oog van de politie konden radicaliseren zonder dat iemand iets doorhad, is niet goed. Er waren jongens bij die al een keer of veertig veroordeeld waren voor inbraken en drugsdeals, en die nog geen dag in de gevangenis hadden moeten zitten. Dan laat je de boel toch te veel waaien.’

Kees van den Bos, Waarom mensen radicaliseren, Prometheus

© HUMO

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden