Maandag 13/07/2020

'Na Star Wars III komt er niets meer'

In het restaurant van de Skywalker Ranch hangt een uitnodiging voor het personeel om op zaterdagavond in de perfect uitgeruste bioscoop op de ranch naar Spider-Man te komen kijken. In het hoofdkwartier van Lucasfilm Ltd. wil men best weten en dus ook zien wat de concurrentie in Hollywood uitspookt. Een gesprek met George Lucas, de man wiens Star Wars-sage vaak als een synoniem van Hollywood beschouwd wordt maar die in feite nooit deel heeft uitgemaakt van wat hij zelf 'het systeem' noemt.

San Francisco / Van onze verslaggever ter plaatse

Jan Temmerman

Toen George Lucas (°1944) op het einde van de jaren negentig besloot om Episode I:The Phantom Menace zelf te regisseren, was het ruim twintig jaar geleden, namelijk van de allereerste Star Wars-film uit '77, dat hij nog in de regiestoel had plaatsgenomen. Die tussentijd gebruikte hij om vanuit zijn Skywalker Ranch, veilig verscholen tussen de hoge, groene heuvels van Marin County, een eindje buiten San Francisco, zijn eigen 'systeem' uit te bouwen. Dat bleek te lukken, want George Lucas is nu helemaal zijn eigen baas en heeft Hollywood niet eens nodig om zijn dure avonturenfilms gefinancierd te krijgen. Dat doet hij liever zelf. En als die films eenmaal klaar zijn, mag de studio 20th Century Fox alleen maar doen waar Hollywood sinds jaar en dag erg goed in is, namelijk de film in zoveel mogelijk zalen overal ter wereld in roulatie brengen.

Nu neemt u toch de regie van de hele prequeltrilogie voor uw rekening, alhoewel indertijd verteld werd dat u eigenlijk niet graag regisseert.

George Lucas: "Dat was niet helemaal waar. Ik hou niet van regisseren als dat onder een heleboel druk moet gebeuren; ik denk trouwens niet dat iemand dat wel graag doet. Ik heb indertijd de regie van de volgende Star Wars-films aan anderen overgelaten, omdat het succes van de allereerste Star Wars mij in staat stelde helemaal onafhankelijk te worden van het systeem. Ik heb toen een eigen systeem opgebouwd, waardoor we in staat waren onze films zelf te financieren, zodat we niet de hele tijd moesten spenderen aan het zoeken naar mogelijkheden om onze filmprojecten ontwikkeld te krijgen. In plaats van te regisseren kon ik mijn tijd toen beter spenderen aan het uitbouwen van een eigen productiemaatschappij. Het heeft veel tijd en moeite gekost om de verschillende afdelingen (zoals ILM-Industrial Light & Magic, de Skywalker Ranch, THX Sound, Lucas Licensing, een videogameafdeling..., JT) op te starten. Een belangrijke test was te zien of al die bedrijven overeind konden blijven zonder een Star Wars-film. En dat is ons gelukt, want tussen de derde en de vierde film zijn meer dan 15 jaar verlopen en we zijn er nog steeds."

Die onafhankelijkheid was inderdaad erg belangrijk voor George Lucas. Als jonge regisseur had hij in het begin van de jaren zeventig bij zijn eerste films, namelijk de grimmige futuristische parabel THX 1138 en de nostalgische jeugdkroniek American Graffiti, naar eigen zeggen veel te lang moeten rondzeulen met zijn plannen en projecten om eindelijk een Hollywood-studio geïnteresseerd te krijgen. En toen dat dan ten slotte gelukt was, bleef er volgens hem ook nog eens sprake van een veel te grote inmenging. Het gigantische succes van de eerste Star Wars-film zou dat allemaal veranderen, want George Lucas had, wat zijn eigen verloning betrof, voor die film weliswaar genoegen moeten nemen met een forse inlevering, maar hij was wel zo vooruitziend geweest om in ruil de sequelrechten en de merchandising in handen te houden. Het belang van dat laatste kan moeilijk overschat worden als men weet dat Episode I: The Phantom Menace in '99 wereldwijd zo'n 915 miljoen dollar opbracht aan de bioscoopkassa, maar tegelijk een merchandisingomzet van meer dan 2 miljard dollar realiseerde.

"Lucasfilm is geen gewone filmstudio. Ik heb geen televisiestation, geen internetbedrijf of andere activiteiten waarmee ik, zoals andere mediaconglomeraten, het geld kan verdienen dat met mijn films verloren kan gaan. Elke penny telt hier bij ons. Alles wat we hier doen, helpt ons in leven te blijven. Dat is een totaal andere situatie dan bij de filmstudio's in Los Angeles. Het hele filmbedrijf is een soort ecosysteem: zonder blockbusters kunnen er geen andere films gemaakt worden. Van zodra er sprake is van een hitfilm die heel veel geld opbrengt, wordt iedereen daar beter van, overal ter wereld. Vergeet niet dat ongeveer de helft van elk bioscoopkaartje meteen naar de exploitatie gaat. En vergeet ook niet dat er bij negen op de tien films geen sprake is van winst voor de mensen die die films gemaakt hebben. Eén op de tien films die geld opbrengt, dat is niet echt een business."

Aan een vader kan of mag men niet vragen wie van zijn kinderen hij het liefst ziet, maar men kan wel vragen wat zijn kinderen stuk voor stuk speciaal maakt. Hoe zou u de specifieke kenmerken van Episode II: Attack of the Clones omschrijven?

"Het is in de eerste plaats een zeer 'mooie' film. Ik denk dat we met deze film de aantrekkelijkste van alle Star Wars-afleveringen hebben gerealiseerd. Op technologisch vlak werd er ook veel vooruitgang geboekt, zodat we nu bijvoorbeeld in staat waren om een digitale Yoda te creëren, die we konden laten rondbewegen, deelnemen aan een gevecht en nog andere dingen die voorheen onmogelijk waren. Reeds bij Episode I: The Phantom Menace waren we erin geslaagd onze visie veel dichter te benaderen wat betreft het overwinnen van de technische beperkingen waarmee we bij de eerste Star Wars-trilogie nog geconfronteerd werden. The Phantom Menace was natuurlijk nog een experiment, want het was de eerste keer dat we enkele scènes draaiden met een digitale camera. Het was dus een relatief nieuw medium waar niemand veel ervaring mee had. We moesten nog uitzoeken hoe dat allemaal precies in zijn werk ging. Nu weten we dat. Met andere woorden: we hebben toen de wagen gebouwd en nu hebben we ermee gereden."

Ten tijde van Episode I: The Phantom Menace was er in de media nogal wat te doen over fans die al dagen voor de première bij de bioscopen gingen kamperen. Dat zal nu bij Attack of the Clones wel niet anders zijn.

"Dat is gewoon een goed excuus om een feestje te bouwen (glimlach). Het is een beetje zoals Woodstock. Maar dat kamperen gebeurt hier ook voor baseballwedstrijden en andere sportmanifestaties. Maar voor een film was dat inderdaad nog niet eerder vertoond. En ja, natuurlijk is dat flatterend, maar het is wat het is: een groep kids die het leuk vinden om enkele dagen in hun tentjes op straat te kamperen, hun ervaringen via internet te verspreiden en de nieuwsmedia te zien afkomen om hen te interviewen."

Van de eerste Star Wars-film uit 1977 wordt nu gezegd dat die film eigenlijk verantwoordelijk was voor het zogenaamde blockbusterfenomeen dat Hollywood sindsdien in zijn greep heeft gekregen, maar u bent het daar duidelijk niet mee eens.

"Dat wordt gezegd of geschreven door mensen die helemaal niets afweten van de filmbusiness. Het is duidelijk dat zij nooit de filmgeschiedenis bestudeerd hebben. Anders zouden ze weten dat Napoleon van Abel Gance (uit 1927; JT) al een blockbuster was. En dat Gone with the Wind een blockbuster was. Elk jaar dat er films werden gemaakt, was er wel iemand die voor een blockbuster zorgde. Er is het succes geweest van echte megahits zoals The Godfather en dan van The Exorcist en dan van Jaws. Dat was allemaal vóór 1977. En als men het niet over blockbusters heeft, dan heeft men het over Star Wars als de film die het franchisefenomeen gelanceerd zou hebben. Wel, ik heb dat niet uitgevonden, het waren de makers van James Bond die het franchiseconcept hebben uitgevonden. En lang voor James Bond waren er al de serials (korte bioscoopfilms die, als voorlopers van de huidige televisieseries, in wekelijkse afleveringen vertoond werden; JT). Dus al die zaken die Star Wars zogezegd gelanceerd heeft, bestonden al veel langer. Het probleem is dat de meeste mensen niet in staat zijn om verder dan tien jaar terug te kijken."

Zal 2002 nu in de filmgeschiedenis ingeschreven worden als hét jaar van de digitale doorbraak? Of moeten we daarvoor nog een tijdje wachten?

"Ik denk dat het nog een tijdje zal duren vooraleer er echt sprake zal zijn van het digitale tijdperk. Dit is de eerste hoogkwalitatieve langspeelfilm die met high definition, 24 beelden per seconde, digitale camera's gedraaid werd. Er zijn wel al eerder independent-films met digitale camera's opgenomen, maar ik denk dat Attack of the Clones dé film zal worden waarna de mensen zullen zeggen: 'Ja, digitale film heeft dezelfde kwaliteit als pellicule.' Ik denk dat veel mensen daardoor van mening zullen veranderen. Ik weet dat veel van mijn vrienden, die ook regisseur zijn en die deze film al gezien hebben, nu overschakelen op digitaal. Er zullen in de nabije toekomst dus veel meer digitale films gemaakt worden en naarmate meer mensen die films ook in digitale projectie te zien krijgen, zullen ze verbaasd zijn als ze vaststellen hoeveel beter, helderder en scherper het beeld is en zij zullen er dan ook meer beginnen over praten. Dus op een bepaalde manier is dit nu inderdaad een scharniermoment op het vlak van digitale cinema."

De Star Wars-films zijn duidelijk bedoeld om het publiek enkele uren fun te bieden. Maar tegelijk is er ook sprake van een politieke boodschap, die in zijn meest elementaire vorm kan samengevat worden tot: 'Een democratie moet op haar tellen passen.' Hoe belangrijk is dat politieke aspect voor u?

"De hele Star Wars-cyclus bevat veel verschillende thema's die allemaal met elkaar verbonden zijn. Er zijn psychologische maar ook politieke en historische thema's, naast elementen die gewoon met menselijke relaties te maken hebben. Al die thema's zijn belangrijk en met elkaar verwoven in een groter geheel van opeenvolgende avonturenfilms. Ik heb heel erg mijn best gedaan om die thematische lagen door al de films heen te laten lopen. De bedoeling is altijd geweest om elke episode ook op zichzelf te laten staan. Vooral bij The Empire Strikes Back was ik nogal nerveus om te zien of dat wel zou lukken, omdat dat verhaal, als middenstuk van de trilogie, niet echt een begin of een einde had. Maar het bleek toch goed te werken. Bij deze tweede trilogie gaat het precies op dezelfde manier. Het eerste 'hoofdstuk' fungeert voornamelijk als set-up: je moet duidelijk maken wie de personages zijn, wat de parameters van hun wereld zijn, hoe de politieke situatie er uitziet... Dat moet dus allemaal in die eerste film gebeuren en dat is niet erg makkelijk. In de tweede film kun je al meer spelen met al die elementen. En in de derde film volgt dan de pay-off. Maar het is dus wel degelijk de bedoeling dat elke film op zichzelf functioneert."

Was het oorspronkelijk niet de bedoeling dat de hele Star Wars-sage uiteindelijk uit negen episodes zou bestaan?

"Neen, niet echt. Helemaal in het begin was Star Wars bedoeld als één enkele film, maar omdat het verhaal zo uitgebreid was geworden, heb ik het indertijd in drie delen opgesplitst en dus alleen het eerste deel verfilmd. Toen die film zo'n succes bleek te zijn, zei men: 'Nu moeten we voor sequels zorgen.' Voor mij was dat geen probleem want ik had al materiaal voor de twee volgende delen. 'En daarna?', wou men weten. Wel, daarna is er niets meer, zei ik. Het enige wat ik had, waren de zogenaamde back-stories, waarin uitgelegd en beschreven werd waar de personages uit de eerste Star Wars allemaal vandaan kwamen. Die verhalen kon ik dus desgevallend voor een of meerdere prequels gebruiken. En dat is dus waar we nu mee bezig zijn. Maar ze bleven vragen of er toch geen sequels konden worden verzonnen. En toen heb ik gezegd dat het misschien een leuk idee zou zijn om Harrison Ford, Carrie Fischer en Mark Hamill opnieuw bij elkaar te roepen als ze allemaal in de zeventig zijn. En dan opnieuw een film met hen te maken. Maar wat ik toen vergat, was dat ik dan zelf ook een zeventiger zou zijn (lacht).

Lees verder op pagina 28

'Wij hebben zowat alles gedaan wat volgens Hollywood eigenlijk niet hoorde als we een hit wilden maken'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234