Dinsdag 26/01/2021
Beeld AP

Ik hou van taal

Na Parijs is 'vrijheid' het enige juiste Woord van het Jaar

Schrijfster Ann De Craemer verwoordt haar liefde voor taal in de blog 'Ik hou van taal'.

Drukdrukdruk. Ik gebruik het driedubbele woord nooit omdat ik het zo cliché vind, maar nood breekt soms wet. Het was even drukdrukdruk, waardoor ik een paar weken minder voor deze krant schreef. Nieuw boek verschenen; Boekenbeurs; tussendoor ook nog ziek geweest.

Eergisteren meldde ik aan de krant dat ik zaterdag een nieuw stuk zou inleveren. Maar toen werd het vrijdagavond, en pikdonker in de Lichtstad, en stolde de inkt in mijn pen. Ik heb het honderden keren gelezen op de sociale media: dat, toen datgene gebeurde waarvan we nochtans maar al te goed wisten dat het zou gebeuren, alles plots relatief werd. Ook die uitspraak is waarschijnlijk een cliché, maar het is wel een gevoel dat we allen delen. Kun je over iets anders schrijven wanneer er op dit moment maar één iets is wat iedereen bezighoudt?

Ik heb het geprobeerd, maar het lukte niet. Ik wilde voor deze taalblog over de verkiezing van het Woord van het Jaar schrijven, en had daarvoor vrijdag in de loop van de dag al een en ander genoteerd. Ik probeerde te voorspellen hoe de lijst met genomineerde woorden er zou uitzien, maar gisteren bedacht ik dat ik, in het licht van de ramp in Parijs, een alternatief Woord van het Jaar wil voordragen. Geen nieuw en tijdelijk hip woord als 'turteltaks' of 'sjoemelsoftware', maar een woord dat wérkelijk samenvat wat na een jaar islamterreur - in Frankrijk en elders - datgene is wat ons het meest bezighoudt; datgene waarvan we het meest vrezen het te verliezen; datgene waaraan we zo gewend zijn geraakt dat we misschien waren vergeten hoe waardevol het is: vrijheid. Het is het woord dat de islamterroristen het meest haten, en net daarom moeten we het meer dan ooit koesteren.

De taal is nooit mooier en troostender dan wanneer ze in verzen wordt gegoten, en wie beter dan een net een Franse dichter kan ik citeren wanneer ik wil uitleggen hoe kostbaar onze vrijheid is? Paul Eluard schreef in 1942 zijn beroemde gedicht 'Liberté' als daad van verzet tegen de bezetting van Frankrijk door nazi-Duitsland. Zijn tekst werd door de Royal Air Force in duizendvoud boven Frankrijk uitgestrooid en is een symbool geworden voor de humanistische waarden - maar vooral voor het leven en de liefde, en voor de liefde voor het leven.

Liberté. Vrijheid. Het moet voor ons allen het woord van het jaar zijn.

Ann De CraemerBeeld Eric de Mildt

"Vrijheid

Op mijn schoolschriften
Op mijn bank en de bomen
Op het zand op de sneeuw
Schrijf ik je naam

Op elke bladzij die ik las
Op elke blanco bladzij
Steen bloed papier of as
Schrijf ik je naam

Op de vergulde beelden
Op de wapens van krijgers
Op de kroon van koningen
Schrijf ik je naam

Op het oerwoud de woestijn
Op de nesten op de brem
Op de galm van mijn jeugd
Schrijf ik je naam

Op de wonderen van de nachten
Op het wittebrood van de dagen
Op de verloofde seizoenen
Schrijf ik je naam

Op al mijn lapjes hemelblauw
Op de vijver muffe zon
Op het meer frisse maan
Schrijf ik je naam

Op de velden op de einder
Op de wieken van vogels
En op de schaduwmolen
Schrijf ik je naam

Op elke wasem dageraad
Op de zee op de boten
Op de uitzinnige berg
Schrijf ik je naam

Op het schuim van de wolken
Op het zweten van de storm
Op de logge lome regen
Schrijf ik je naam

Op de flikkerende vormen
Op de klokken van de kleuren
Op de waarheid van de natuur
Schrijf ik je naam

Op de ontwaakte paden
Op de ontplooide wegen
Op de overvolle pleinen
Schrijf ik je naam

Op de lamp die oplicht
Op de lamp die uitdooft
Op mijn huizen allemaal
Schrijf ik je naam

Op de doorgesneden vrucht
Van de spiegel en mijn kamer
Op mijn bed lege schaal
Schrijf ik je naam

Op mijn lieve gulzige hond
Op zijn gespitste oren
Op zijn onbeholpen poot
Schrijf ik je naam

Op de springplank van mijn deur
Op de vertrouwde dingen
Op de vloed van heilig vuur
Schrijf ik je naam

Op al het vereende vlees
Op het voorhoofd van mijn vrienden
Op elke uitgestoken hand
Schrijf ik je naam

Op de ruit van de verrassing
Op de aandachtige lippen
Hoog boven de stilte uit
Schrijf ik je naam

Op mijn verwoeste schuilplaatsen
Op mijn ingestorte vuurtorens
Op de wanden van mijn verveling
Schrijf ik je naam

Op het gemis zonder begeerte
Op de naakte eenzaamheid
Op de treden naar de dood
Schrijf ik je naam

Op de herwonnen gezondheid
Op het geweken gevaar
Op de hoop zonder heimwee
Schrijf ik je naam

En door de kracht van een woord
Begin ik aan een nieuw leven
Ik besta om jou te kennen
Om jou te noemen

Vrijheid."

(Vertaling gedicht: Paul Claes, in 'De tuin van de Franse poëzie. Een canon in 100 gedichten', Athenaeum - Polak & Van Gennep, 2011)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234