Donderdag 25/02/2021

Ethiopië

Na jarenlange geschiedenis van repressie: nooit meer martelen in Maekelawi?

In oktober ontstond tijdens een festival een spontaan protest in Ethiopië tegen de regering. Beeld REUTERS
In oktober ontstond tijdens een festival een spontaan protest in Ethiopië tegen de regering.Beeld REUTERS

Vandaag begint de vrijlating van politieke gevangenen in Ethiopië. Misschien gaat de beruchte Maekelawi-gevangenis zelfs dicht.

Drie maanden zat Atnafu Berhane in de gevreesde Maekelawi-gevangenis. De 28-jarige Ethiopische blogger werd er gemarteld. "De vreselijkste tijd van mijn leven", beschrijft hij zijn ervaring. Berhane hoopt dat vandaag, met het begin van de onlangs beloofde vrijlating van politieke gevangenen in Ethiopië, ook de eerste stappen worden gezet naar het einde van de onderdrukking.

Mensenrechtenorganisaties schatten dat er tienduizenden oppositiepolitici, journalisten en mensenrechtenactivisten gevangen zitten in Ethiopië. Velen werden verhoord in de Maekelawi-gevangenis bij het centrale politiebureau, ingeklemd tussen een kerk en een hotel in de hoofdstad Addis Abeba.

"Ik zat er in 2014 en werd dagelijks acht uur lang ondervraagd, geslagen, beledigd, gedwongen zware fysieke oefeningen te doen en in het gezicht gespuugd. Ik had een donkere cel die ik alleen verliet voor ondervraging. Maar in de verhoorkamer verlangde ik naar mijn koude, vuile cel", schrijft Berhane in een e-mailwisseling. Ethiopië verstrekt journalisten zelden een visum en contacten zijn beperkt tot e-mail of slechte telefoonverbindingen.

Het gebouwencomplex boezemt elke Ethiopiër grote angst in. "Vooral de ondergrondse cellen die ijskoud zijn en daarom door de gevangenen Siberië worden genoemd", schrijft Berhane, ook IT-specialist en medeoprichter van Zone 9, een collectief van bloggers en mensenrechtenactivisten.

Premier Hailemariam Desalegn beloofde begin deze maand dat na de vrijlating van politieke gevangenen Maekelawi in een museum wordt veranderd. "Het is slechts een gebouw. Als voor de martelpraktijken andere gebouwen in gebruik worden genomen, heeft het enkel symbolische waarde", aldus Berhane.

Hij tekende in Maekelawi onder dwang een bekentenis, nadat hij was beschuldigd van terrorisme, waarop in Ethiopië levenslang of de doodstraf staat. Daarop werd hij veroordeeld en bracht hij achttien maanden door in een andere gevangenis. In 2015 verwierp een federale rechtbank alle beschuldigingen tegen hem en werd hij vrijgelaten. "Maar de aanklager ging in beroep en het hooggerechtshof verving de terrorisme-beschuldigingen door een aanzetten tot geweld. Ik ben weliswaar vrij maar nog altijd verwikkeld in een rechtszaak daarover."

Berhane is niet de eerste of laatste die in een Ethiopische cel terechtkwam. De aankondiging van premier Desalegnde volgde op twee jaar van grootschalige protesten in Ethiopië en het hardhandig neerslaan daarvan door de autoriteiten. Daarbij werden juist duizenden mensen vastgezet. Ook al eerder in de 26 jaar dat de huidige EPRDF-coalitie aan de macht is, zijn mensen opgesloten omdat ze de overheid bekritiseerden.

Ondanks dat er op papier een oppositie bestaat, bezet de regeringscoalitie alle zetels in het parlement. Andersdenkenden hebben geen politieke stem. Journalisten en bloggers zoals Berhane die de situatie in Ethiopië beschrijven, wordt de mond gesnoerd.

Ethiopië heeft een lange geschiedenis van repressie. De Maekelawi-gevangenis werd gebouwd tijdens de regeerperiode van de laatste keizer, Haile Selassie, en toen vonden er ook al martelingen plaats. Dat ging onverminderd door onder het militaire bewind dat de keizer in 1974 afzette en zelf omver werd geworpen in 1991.

De vrijlating van ruim vijfhonderd mensen in de komende twee maanden maakt volgens Desalegn deel uit van een pakket hervormingen, bedoeld om nationale eenheid te creëren en democratische speelruimte te openen.

Maar vorige week nog werden dertig mensen veroordeeld tot wel vijftien jaar gevangenisstraf omdat ze leden zouden zijn van Ginbot 7, een pro-democratische beweging waarvan de leiders in ballingschap zijn. De overheid bestempelt de groep echter als terroristische organisatie, een terminologie die de regering tegen bijna alle critici gebruikt sinds de aanname van een serie anti-terreurwetten in 2011.

Blogger Berhane wil dan ook graag geloven dat de regering woord houdt en meer vrijheid brengt, maar heeft zoals veel Ethiopiërs ook grote twijfels. "Eerst zien, dan geloven."

De straat op voor meer democratie

In Ethiopië vonden de afgelopen twee jaar felle protesten plaats tegen een omstreden politiek van landonteigening door de overheid, waarbij mensen plaats moesten maken voor grootschalige economische projecten. De protesten werden keihard neergeslagen, waarbij tienduizenden demonstranten in de gevangenis belandden, maar ook zeker negenhonderd mensen om het leven kwamen.

De meeste demonstranten waren Oromo en Amhara, de twee grootste etnische groepen in Ethiopië, die samen goed zijn voor ruim 60 procent van de bevolking. De machtigste politici in Addis Abeba behoren tot de Tigray-groep die slechts 6 procent van de Ethiopiërs uitmaakt.

De Oromo en Amhara protesteerden niet alleen tegen landjepik maar eisten ook meer democratie en invloed binnen de regering. Eerder ging de regering al deels overstag: na een herschikking van het kabinet waren negen van de 21 ministers Oromo. Tienduizend gevangen demonstranten kregen eerder al een generaal pardon wegens 'goed gedrag'.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234