Maandag 25/05/2020

Na het schaap Dolly de supervoetballers Pele II, III, IV...

Een nieuw jaar, een nieuwe eeuw. Dat vraagt om lijstjes maar ook om voorspellingen. Hoe zal de topsporter er uitzien in de komende decennia? De meest enthousiaste genetici hebben een Brave New World voor ogen, waarin topsporters letterlijk op bestelling gefabriceerd worden. Je reinste fictie? Misschien wel, misschien ook niet. Een blik in de glazen bol van de genetische manipulatie en de gekloonde topsporter.

Brussel

Eigen berichtgeving

Hans Jacobs

Onlangs uitte arts en IOC-lid Jacques Rogge nog zijn bezorgdheid over de toename van doping in de sport. De dopingbestrijding moet er alles aan doen opdat de afstand tussen boswachter en stroper niet te groot wordt, aldus Rogge.

Als de Franse hematoloog Gérard Dine gelijk krijgt, dan zou de kloof wel eens niet meer te overbruggen kunnen zijn. Want het verschil tussen lichaamseigen doping en niet-lichaamseigen doping zou gewoonweg niet meer bestaan. Neem bijvoorbeeld epo, de wonderdrug van de afgelopen jaren voor duursporters, want bevorderlijk voor de uithouding. Totnogtoe wordt de dosis - niet-lichaamseigen - epo, het hormoon dat de productie van rode bloedcellen regelt, ingespoten. "Maar er is een gen dat mee instaat voor de productie van epo", zegt Dine in de Franse sportkrant l'Equipe. "Zodra men gentherapie toepast, kan men de natuurlijke epo-productie opdrijven en heeft de sporter geen inspuitingen meer nodig. Het lichaam produceert immers zelf meer rode bloedcellen." Een fabeltje? Niet volgens geneticus André Boué, die de theorie van Dine bevestigt.

Meer opzien baart dokter Gregory Stock aan de universiteit van Los Angeles (UCLA). Op dezelfde campus waar Maurice Greene, de snelste man ter wereld, traint, houdt hij kantoor. Het hoofd van het programma Wetenschap, Technologie en Maatschappij zegt dat de kloon van voormalig NBA-legende Michael Jordan binnen vijf jaar een feit is. "De genetische gemanipuleerde sporter zal nog wel enkele decennia op zich laten wachten. Eerst moeten we wachten tot de eerste generatie van gemanipuleerde embryo's puber worden, en dan volwassen. Maar ik geloof er wel in dat men op het gebied van klonen verder staat en over vijf jaar de eerste klonen van Michael Jordan zullen bestaan."

Gregory Stock is niet vies van wat media-aandacht. Zijn bevindingen heeft hij al omstandig verwoord in een honderdtal televisie- en radioshows, zijn boek The Book of Questions ging meer dan twee miljoen keer over de toonbank en werd vertaald in vijftien talen. Stock is overtuigd van zijn gelijk: op termijn zal niet alleen het schaap Dolly, maar zullen ook mensen gekloond worden. Dus ook topsporters.

Even een fictieve sprong in de tijd. De kleinzoon van Robert Waseige, inmiddels trainer van de Rode Duivels, heeft een voetbalploeg nodig. Waseige jr. laat Pele vanonder het stof halen en plaatst een bestelling van tien Pele-klonen, én natuurlijk een kloon van Jean-Marie Pfaff. De Rode Duivels worden wereldkampioen. Einde van de fictieve sprong.

Zo eenvoudig liggen de zaken niet. Een perfecte kloon staat immers nog niet garant voor een perfecte sporter, zegt Stock. De sociale context speelt volgens hem een minstens even belangrijke rol. Stock: "Je kunt een perfecte kloon van Michael Jordan hebben, maar als hij niet opgroeit in eenzelfde omgeving, niet dezelfde motivatie bezit, zal hij misschien nooit aan basketbal toekomen of zal hij nooit hetzelfde niveau behalen. Dat kan vergeleken worden met tweelingen: zelfs al hebben ze enorm veel gelijkenissen op fysiek en mentaal vlak, dan zal de ene toch nog altijd beter zijn dan de andere in een bepaalde sporttak. Laat ze een wedstrijd lopen en er zal altijd een als eerste over de streep komen. Zoals het er nu naar uitziet, zullen de genetische kwaliteiten voor vijftig procent en de sociale context en de opvoeding voor de andere vijftig procent uitwijzen of iemand zich zal ontpoppen tot een topsporter."

Genetische manipulatie verhoogt wel de garantie op een succesrijke sportcarrière. Binnen een tiental jaar, zegt Stock, kan de wetenschapper de ouders nog voor de geboorte zeggen of hun kind de capaciteiten heeft om het tot een wereldvoetballer te schoppen. "Dankzij een test die vrijwel niets zal kosten, zullen er lijsten van embryo's kunnen worden opgemaakt met de genetische kwaliteiten en de genetische minpunten. En nog later in deze eeuw zal men kunnen zeggen: 'Je kind heeft niet de capaciteiten om een wereldvoetballer te worden, maar we kunnen hem wel genetisch omvormen tot een wereldvoetballer.'"

Stock gaat zelfs zover te beweren dat er deze eeuw nog een tweedeling zal bestaan: een competitie voor 'normale' sporters en een competitie voor genetisch gemanipuleerde sporters. "Het zal interessant zijn te zien voor welke competitie het publiek zal storm lopen. Ik denk dat de fans zich zullen richten naar de genetisch gemanipuleerde competitie, want daar zullen de meest fantastische prestaties te zien zijn. In de mythe van de sport gaat het toch nog steeds om de snelste, grootste, sterkste."

Tot zover de theorie. In de praktijk zullen ethici nog een flinke kluif hebben aan de genetisch gemanipuleerde mens en topsporter. En dan nog blijft de vraag of alle voorspellingen ook zullen uitkomen. Want zeker is dat er nog lang geen eensgezindheid bestaat onder wetenschappers. Het is slechts een kwestie van jaren voor de genetisch gemanipuleerde mens opstaat, hopen voorstanders; sciencefiction, Utopia in het kwadraat, zweren de meest rabiate tegenstanders. Het was ene Victor Hugo die zei: "De utopie is de realiteit van morgen."

http://research.mednet.ucla.edu/pmts/Stock.htm

Biogenetica

Professor Stock (UCLA): 'Binnen vijf jaar maken we een kloon van Michael Jordan'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234