Dinsdag 30/11/2021

ReportageSeksueel geweld

Na het mogelijk seksueel geweld in Brussel komen vrouwen luider dan ooit op straat: ‘Iedere keer als ik ga lopen heb ik prijs’

Meer dan 1.300 mensen namen deel aan de mars in Elsene.  Beeld BELGA
Meer dan 1.300 mensen namen deel aan de mars in Elsene.Beeld BELGA

Nultolerantie voor seksueel geweld. Dat is de boodschap die meer dan 1.300 betogers brengen nu getuigenissen over verkrachtingen in een Brusselse bar de ronde doen op sociale media. ‘Door andere verhalen te lezen, vinden slachtoffers kracht.’

“Ik kreeg er kippenvel van”, zegt Pauline Forges (36), een van de drijvende krachten achter de feministische actiegroep Collecti.e.f 8 maars. Meer dan 1.300 betogers namen donderdag deel aan een mars tegen seksueel geweld in de Brusselse gemeente Elsene. “Dat zoveel vrouwen ’s avonds buitenkomen - wat niet evident is - om hun solidariteit te tonen met de slachtoffers, is een duidelijk signaal.”

De actievoerders willen duidelijk maken dat er een einde moet komen aan seksueel misbruik. De aanleiding zijn de getuigenissen van twee jonge vrouwen op de Instagram-pagina Féminisme Libertaire Bruxelles. Allebei werden ze na een nachtje stappen in de studentenbuurt van Elsene verdwaasd en halfnaakt wakker. Toen ze navraag deden in het café waar ze geweest waren, hoorden ze dat ze gedrogeerd en verdoofd zouden zijn door de barman. Hun getuigenissen lokte een storm aan reacties uit. Féminisme Libertaire Bruxelles kreeg de daaropvolgende dagen tientallen getuigenissen over hetzelfde café en dezelfde barman.

Het parket heeft meerdere klachten ontvangen en is een onderzoek gestart, maar geeft geen commentaar. De burgemeester van Elsene liet de bar sluiten, samen met het andere café van de eigenaar. Staatssecretaris voor Gendergelijkheid Sara Schlitz (Ecolo) zit woensdag samen met minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) en minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open Vld) om de zaak te bespreken.

Negen jaar na ‘Femme de la rue’

Seksueel geweld en intimidatie op straat staan al langer op de agenda in de hoofdstad. In 2012 al was er Femme de la rue, de documentaire waarin Sofie Peeters zichzelf door een camera liet volgen door de straten van Brussel. Nooit werd helderder aangetoond hoe vaak vrouwen geconfronteerd worden met starende mannen, catcalling of intimidatie in het openbaar. De controverse die de documentaire losmaakte, leidde ertoe dat seksuele intimidatie op straat in 2014 strafbaar werd.

De mars in Elsene om de verkrachte studentes te steunen. Beeld BELGA
De mars in Elsene om de verkrachte studentes te steunen.Beeld BELGA

Is er negen jaar later veel veranderd? Niet volgens Chiara, die deelneemt aan de mars. “Iedere keer als ik ga lopen heb ik prijs. ‘Hey knap ding’, ‘mooie benen’, tot ronduit intimiderende opmerkingen.” Forges merkte dat jarenlange intimidatie op straat haar gedrag begon te bepalen. “Ik ging veel meer nadenken over de kledij die ik droeg, begon bepaalde plekken te mijden. In lege straten kreeg ik het telkens benauwd.” Nu verkiest ze te fietsen. “Dan merk ik dat ik minder aangesproken word.”

Hoe vaak seksuele intimidatie en misbruik precies voorkomen is moeilijk in kaart te brengen, omdat een minieme fractie van de slachtoffers het aangeeft bij de politie. Dus moeten we het met steekproeven doen. Uit een bevraging van Equal.Brussels uit 2020 bleek dat 86 procent van de Brusselse vrouwen slachtoffer werd van seksuele intimidatie. 17 procent kreeg af te rekenen met stalking. Als er geweld aan te pas kwam, is de impact vaak blijvend. Een op de drie vrouwen die ooit met geweld te maken kreeg, zegt daar nog steeds de gevolgen van te dragen.

Een onderzoek van Plan International focust op jongeren tussen 15 en 24 jaar. 91 procent van de geïnterviewde meisjes en 28 procent van de jongens geven aan dat ze al te maken kregen met een vorm van seksuele intimidatie. In Brussel komen intimidatie en geweld even vaak overdag als ’s nachts voor. Slechts 6 procent van de slachtoffers doet aangifte.

Inspanningen

Toch zijn er de afgelopen jaren heel wat inspanningen gedaan om seksueel geweld in de hoofdstad terug te dringen. In 2017 kwam er een Zorgcentrum na Seksueel Geweld. Verschillende politiezones zetten agenten in burger in om seksuele intimidatie op straat aan te pakken. En in het kader van het Actieplan tegen seksueel geweld kregen onder anderen straathoekwerkers en parkwachters een opleiding. Volgens Plan International verklaart dat mogelijk waarom een derde van de Brusselse slachtoffers aangeeft dat ze steun kregen van omstanders, terwijl dat in Charleroi (9 procent) en Antwerpen (3 procent) veel minder gebeurt.

Wellicht de grootste vooruitgang sinds Femme de la rue is dat vrouwen - met name jongeren - zich veel meer durven uit te spreken. Zo zie je bij het verhaal uit Elsene dat slachtoffers op Instagram een safe space vonden om hun verhaal te doen, zegt expert seksueel geweld Liesbeth Kennes. “Veel slachtoffers twijfelen om klacht in te dienen, omdat ze schaamte of schuld ervaren, of niet weten of het wel ernstig genoeg is. Door andere verhalen te lezen, vinden ze de kracht om ook naar buiten te komen.”

'Strijd tegen verkrachtingscultuur', leest een spandoek. Beeld Marc Baert
'Strijd tegen verkrachtingscultuur', leest een spandoek.Beeld Marc Baert

De steun die ze ervaren, kan hen bovendien motiveren om toch klacht in te dienen. “Dan is het hopen dat het onderzoek snel volgt. Anders volgt al snel een tegenreactie van mensen die twijfelen of het wel klopt, zoals je ziet bij de zaak-Bart De Pauw.”

Tegelijk toont de zaak aan waar we nog werk te doen hebben. De eigenaar van de bar zou volgens de getuigenissen de barman in kwestie na meerdere klachten overgeplaatst hebben naar een ander café. “Als dat klopt, is het onbegrijpelijk dat er bij vermoedens van misbruik niemand van dat café naar de politie is gestapt", zegt Karen Celis, covoorzitster van het RHEA Expertisecentrum voor Gender, Diversiteit en Intersectionaliteit van de VUB. “Het is die omerta waardoor seksueel geweld kan gedijen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234