Woensdag 30/11/2022

AnalysePolitiek

Na het geflopte zomerakkoord gaan er al stemmen op voor een herfstdeal: slaagt die wel?

PS-voorzitter Paul Magnette en premier Alexander De Croo (Open Vld). Beeld Photo News
PS-voorzitter Paul Magnette en premier Alexander De Croo (Open Vld).Beeld Photo News

Na het mislukte zomerakkoord gaan er in de federale regering alweer stemmen op om een grote herfstdeal te smeden. Het najaar is de laatste kans om grote knopen door te hakken. Kan Vivaldi zich herpakken?

Ann De Boeck

Vrijdag trokken de federale ministers de deur van hun kabinet achter zich dicht. Het principeakkoord met Engie over het langer openhouden van twee kerncentrales was de laatste horde die nog voor het politieke zomerverlof moest worden genomen. De meesten zijn intussen onderweg naar hun vakantiebestemming, gaande van Frankrijk (Petra De Sutter, Vincent Van Peteghem), Zwitserland (Annelies Verlinden) en Griekenland (Meryame Kitir) tot de Verenigde Staten (Alexander De Croo).

Ze kunnen de adempauze wel gebruiken. Twee maanden lang beten de ministers de tanden stuk op het langverwachte ‘zomerakkoord’, een reeks beslissingen waarmee premier De Croo (Open Vld) wilde bewijzen dat zijn regering in staat was belangrijke hervormingen door te voeren. Als alles goed ging, zou de regering voor de nationale feestdag op 21 juli knopen doorhakken over - even inademen - fiscaliteit, koopkracht, arbeidsmarkt, kernenergie, defensie, pensioenen en begroting.

Deze indrukwekkende waslijst bleek, zoals verwacht, te hoog gegrepen. De experts die de koopkrachtmaatregelen moesten voorbereiden, hadden nog maar net hun eindverslag af of het werd al meteen met de grond gelijk gemaakt wegens ‘te militant’ en ‘betutteling van de hoogste graad’. Hetzelfde scenario ontvouwde zich rond de fiscale hervorming die minister van Financiën Vincent Van Peteghem (cd&v) en zijn experts op tafel legden.

De arbeidsdeal en de verhoging van het defensiebudget raakten wel goedgekeurd. Maar het nucleair akkoord met Engie is nog altijd niet helemaal rond: eerst wordt er nog een robbertje uitgevochten met de Fransen over wie moet opdraaien voor de bergingskosten van het kernafval. Toen ook de pensioenhervorming vorige week uitdraaide op een sisser, deden weinigen in de Wetstraat nog moeite om hun frustratie te verbergen.

Tweede zit

De manier van aanpak was gewoon niet de juiste, liet vicepremier Van Peteghem in een interview met deze krant verstaan. De Croo schiep te hoge verwachtingen, die op korte termijn onmogelijk konden worden ingelost. MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez vond dat de premier “wel wat meer respect voor zijn partners mocht tonen”. De zomeragenda was, kortom, geen succes.

Toch is er nu al sprake van opnieuw een groot akkoord in de herfst. Een tweede zit voor Vivaldi. “Het zal zaak zijn tegen 15 oktober hard te werken aan een groot akkoord over de openstaande dossiers, waaronder de koopkracht. Dan tonen we dat we wel degelijk hervormingen kunnen doorvoeren”, zei PS-voorzitter Paul Magnette vrijdag in deze krant.

Dit weekend zette hij die oproep extra kracht bij in een interview met Le Soir. “Tot nu toe werkten we dossier per dossier af, waardoor het moeilijk was om in een coalitie zoals deze een compromis te vinden. In een breder kader, waarin er zowel voor socialisten als liberalen iets te winnen valt, is er meer mogelijk. Ik sta open voor een groot pakket met de begroting, de lonen, de koopkracht, energie, fiscaliteit en de welvaartsenveloppe.”

Zo’n akkoord zou het voordeel hebben dat de regering niet voortdurend de vraag moet beantwoorden of ze wel de volledige rit zal uitzitten. Bovendien strookt het met de plannen van Van Peteghem, die tegen de begrotingsbespreking in september een afgeslankte versie van zijn fiscale hervorming op tafel wil leggen. Er lagen sowieso nog een paar dossiers te wachten op groen licht, waaronder de koopkrachtmaatregelen, het akkoord met Engie en de miljardenbudgetten voor het spoor.

Loonnorm

De hoop op een herkansing is niet onlogisch. Iedereen in de Wetstraat gaat ervan uit dat dit najaar de laatste kans is om grote veranderingen door te voeren. Daarna doemen de verkiezingen van mei 2024 in de verte op, waardoor geen enkele partij nog geneigd zal zijn toegevingen te doen. Als De Croo en zijn ministers het beeld van een hervormingsloze regering willen rechtzetten, moet er dus snel geschakeld worden.

“Op een moment als dit, waarop we de ene crisis na de andere hebben gehad, gaan we toch niet opnieuw de grote blokkering organiseren?”, vroeg De Croo zich zondag nog af in het VTM Nieuws.

Maar hoe realistisch is zo’n herkansing? Magnette legt al meteen drie dossiers op tafel die voor PS zeker aan bod moeten komen: de loonwet van 2017, het loonoverleg in 2023 en de welvaartsenveloppe (het budget om uitkeringen te verhogen). Deze dossiers hebben al vaker tot spanningen geleid binnen de regering. Zo scharen de socialisten zich achter de eis van de vakbonden om meer loonsopslag mogelijk te maken, terwijl de liberalen zich verzetten.

Met nationale acties en stakingen beloven de vakbonden een hete herfst. Die dreigt de tegenstellingen in de regering verder op de spits te drijven. Idem voor de fiscale hervorming: voor de groenen en de socialisten moet daar snel werk van worden gemaakt, terwijl het volgens Bouchez de beste manier is “om België arm te maken”. Iedereen hoopt dus wel op een doorbraak, maar lijkt halsstarrig vast te houden aan de eigen recepten.

Aan premier De Croo om iets te brouwen dat voor iedereen verteerbaar is.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234