Dinsdag 30/11/2021

AchtergrondFemicide

Na dood directrice Spa-Francorchamps en haar vriendin: ‘Er is niks passioneels aan vermoord worden’

Nathalie Maillet op het racecircuit van Spa-Francorchamps in 2016. Beeld Photo News
Nathalie Maillet op het racecircuit van Spa-Francorchamps in 2016.Beeld Photo News

Bijna exact een jaar na de moord op Ilse Uyttersprot moet ook het Franstalige landsdeel afscheid nemen van twee slachtoffers van femicide. Nathalie Maillet en Ann Lawrence Durviaux werden doodgeschoten door de echtgenoot van de eerste. Voor 2021 staat de landelijke teller nu op 16.

Er was een konvooi van drie rouwvoertuigen nodig voor de berg bloemen tijdens de laatste tocht van Nathalie Maillet (51) zaterdagochtend, van de kathedraal van Malmedy naar het circuit van Spa-Francorchamps en van daaruit naar het kerkhof. Het lichaam van Maillet lag opgebaard in een witte kist, met daarop de helm die ze als rallypilote altijd droeg. De plechtigheid werd door honderden mensen buiten gevolgd op grote schermen.

Nathalie Maillet was vijf jaar lang directrice van het circuit van Spa-Francorchamps. Ze was een erg bekend gezicht in Franstalig België. Dat was ook haar partner Ann Lawrence Durviaux (53), een Naamse advocate, professor aan de universiteit in Luik en raadgeefster voor de parlementaire commissie in de zaak-Publifin.

Het koppel dineerde vorige week zaterdag in een restaurant in Bastenaken met de echtgenoot van Maillet, Franz Dubois (75). Hij en Maillet waren veertien jaar samen, maar de echtscheiding en Maillets keuze voor Durviaux waren volgens naasten al weken eerder uitgepraat. Dubois schoot later op de avond in Gouvy beide vrouwen dood. Hij belde daarna de politie en doodde zichzelf. Dubois had een wapen in huis sinds een gewelddadige inbraak in 2018.

‘Zelfde mechanisme’

Bijna exact een jaar na de moord op Ilse Uyttersprot brengt de dubbele femicide in Gouvy het totale aantal voor 2021 volgens Stopfeminicide.blogspot.com op 16. De teller, op basis van krantenberichten, volgt zo halfweg 2021 de tendens van vorige jaren: 43 in 2017, 38 in 2018, 24 in 2019 en opnieuw 24 in 2020. In België heeft een vrouw beduidend meer kans te worden gedood door haar (ex-)man dan door een terrorist.

Josiane Coruzzi van het vluchthuis Solidarité Femmes in La Louvière was vorige week de eerste om het drama in Gouvy in de Franstalige media als femicide te bestempelen. “Het ging om een vrouw die verwikkeld was in een echtscheiding, en dat is helaas altijd een risicozone”, zegt ze.

Maillet met de dader, haar echtgenoot. De echtscheiding en Maillets keuze voor Durviaux waren volgens naasten al weken eerder uitgepraat.  Beeld BELGA/DH
Maillet met de dader, haar echtgenoot. De echtscheiding en Maillets keuze voor Durviaux waren volgens naasten al weken eerder uitgepraat.Beeld BELGA/DH

“Dat deze man zich ingeruild zag voor een vrouw en dat het zich afspeelde in een eerder begoed milieu maakt de zaak misschien wat uitzonderlijker. Maar ten gronde is het mechanisme hetzelfde. De man kan het niet aanvaarden dat zijn partner zich losmaakt van zijn controle en dominantie en verliest zich in een gedachte van: ‘Als jij niet meer met mij wil leven, dan laat ik je gewoon niet meer leven.’ Dat de dader hierna meteen zelf ook uit het leven stapt, is evenmin uitzonderlijk. Dat behoort, helaas, tot de vrij klassieke patronen.”

Coruzzi vangt in haar vluchthuis al 35 jaar vrouwen op die zich trachten te bevrijden uit gewelddadige relaties. Haar ervaring maakt haar “toch eerder voorzichtig optimistisch” over de lessen die de diverse Belgische overheden de voorbije jaren trokken uit vorige drama’s.

“Het is nog allemaal pril, maar in september starten opleidingen voor magistraten over de beoordeling van meldingen van intrafamiliaal geweld”, zegt ze. “Er zijn rondzendbrieven van het college van procureurs-generaal en actieplannen. De meeste politiediensten en parketten werken intussen met wetenschappelijk onderbouwde checklists over hoe meldingen te beoordelen en gevaar in te schatten. Een femicide wordt zo goed als altijd vooraf gegaan door meldingen van controledrang en fysiek of verbaal geweld, ook als de vrouw zelf geen klacht heeft ingediend. Goed leren interpreteren is een werk van lange adem. Je kunt niet zeggen dat er nog geen stappen zijn gezet.”

Ann Lawrence Durviaux, het tweede slachtoffer. Beeld Photo News
Ann Lawrence Durviaux, het tweede slachtoffer.Beeld Photo News

‘Passioneel drama’

De Britse Karen Ingala Smith startte tien jaar geleden een femicideteller, Counting Dead Women. Ook in het Verenigd Koninkrijk zijn de cijfers griezelig constant: 144 in 2013, 149 in 2014, 125 in 2016, 147 in 2017 en opnieuw 147 in 2018.

Het woord femicide werd voor het eerst gebruikt door de Zuid-Afrikaanse feministe Diana Russell in 1976. De term maakte pas echt opgang na een oproep van de Argentijnse journaliste en psychologe Liliane Hendel in 2008. “Passiemoorden bestaan niet”, betoogt zij. “Als je een misdaad een passiemoord noemt, geef je impliciet aan dat die een gevolg is van liefde. Omdat hij te veel van haar hield.”

In haar oorspronkelijke vorm, de Code Napoléon uit 1811, bepaalde onze strafwet in artikel 71 dat het een man onder bepaalde omstandigheden was toegestaan zijn echtgenote en in één moeite ook zijn liefdesrivaal te doden: “Indien hij in geval van overspel, geschied in zijner woning, hen samen op de daad (in flagranti) betrapt.”

Josiane Coruzzi: “Dat is het grote cliché, van de ‘stoppen die doorslaan’. Van de gekrenkte eer. Nee, een relatiebreuk is nooit leuk en liefdesverdriet kan heel diep snijden, dat weten we allemaal. Maar iemand doden is van een totaal andere orde, toch?

“We moeten af van termen als ‘passiemoord’ of ‘passioneel drama’, want ze dragen bij tot compleet foute aannames over hoe de ene partner de andere zou kunnen bezitten. Of over hoe de moordende man tot de overtuiging wordt gebracht dat de omgeving wel begrip zal hebben voor zijn daad. Er is niks passioneels aan vermoord worden. In Spanje ondertekenden de media enkele jaren geleden een charter om de term niet langer te gebruiken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234